*>

-

F by . \

"_<* a 2

»

Px a Þ %

'T

.

& Lv I". ,

\. Oh F,Y LS _ <« . x

0!

*>

-

F by . \

"_<* a 2

»

Px a Þ %

'T

.

& Lv I". ,

\. Oh F,Y LS _ <« . x

0!

PATROLOGLEA

CURSUS COMPLETUS

SIVE

BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM'SS, PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMOUE ECCLESIASTICORUM

AB &VO APOSTOLICO AD INNOCENTII II TEMPORA

FLORUERUNT;

RECUSIO CHRONOLOGICA

UOMNIUM "QUE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICA TRADITIONS PER DUODECIM PRIORA ECCLESLE SACULA,

JUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTER SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGENTER CASTAGATA ; DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ; OMNIRUS OPFRIBUS POST AMPLISSINAS EDITIONES QUE TRIBUS NOVISSIMIS SAECULIS| DERENTUR ABSPLUTAS DETECTIS, AUCTA ; INDICIRUS PARTICULARIBUS ANALYTICIS, SINGULOS SIVE 'TOMOS, SIVE AUCTORES ALICUIUS MOMENTI SUBSEQUENTIBUS, DONATA; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON, ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SURJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ; OFERIBUS CUM DUBIS TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA; DUORUS INDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM, quo conxserTo, QUuiDBQUID UNUSQUISQUE PATRUM IN QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT UNO INTUITU CONSPICIATUR; ALTERO SCRIPTURA SACRE, £x Quo LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS 'SINGULORUM LIBRORUM SCRIPTURE TEXTUS COMMENTATI SINT. EDITIO ACCURATISSIMA, CETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA , $1 PERPENDANTUR : CHARACTERUM NITIDITAS CHART QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS 10M NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO OPERIS DECURSU CONSTANTER SIMILIS, PRETH EXIGUITAS, PRESERTIMQUE ISTA-COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA, SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENTUS HIC ILLIC SPARSORUM, FRINUM AUTEM IN NOSTRA MIBLIOTHECA, EX OPERIBUS AD OMNES A&TATES, 1.0C0S, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM.

SERIES PRIMA,

IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESIA LATINA A TERTULLIANO AD GREGORIUM MAGNUM.

Aecurrante J.-P. Migne, BIBLIOTHECE CLERI UNIVERSE,

SIVE

CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTI® ECCLESIASTICE RAMOS EDITOREC,. * >

PATROLOGIZ TOMUS LXXII.

JOANNES PAPA 1-1, $8. MARTINUS BRACARENSIS EP1SC., S. GERMANUS PARISIFNSIS EPISC., 8. DOUMNOLUS CENOMANENSIS EPISC., S. RADEGUNDIS, BENEDICTUS PAPA I, LICINIANUS CARTHAGINENSIS EPISC., PELAGIUS PAPA II, ET ALI NUMERO TRE DECIM.

TOMUS UNICUS,

— o—

PARISIS, VENIT APUD EDITOREM, EE IN VIA DICTA IAMBOISE, PROPE PORTAM VULGO D'ENFER NOMINATAM VE LIBRARY «YU PRTIT-MONTROUGE.

1849

TYl2

=— ww

PELAGIT IL, JOANNIS III, BENEDICTI I

SUMMORUM PONTIFICUM

OPERA OMNIA.

$, MARTINI, $. DOMNOLI, $. VERANT, $, AUNARIT, $. LEANDRI, LICINIANI, SEDATI, MARII, JOANNIS

QUORUM EPISCOPATU SEDES BRACARENSIS, CENOMANENSIS, CABELLITANA, ©” FL UTISSIODORENSIS, HISPALENSIS, CARTHAGINENSIS, BITERRENSIS, AVENTICENSIS, ARELATENSIS ILLUSTRATE SUNT,

c NECNON

SANCTE GERMANI

PARISIENSIS EPISCOPI,

$. RADEGUNDIS, $. AREGIT, FLORTANT, JOANNIS BICLARENSIS,

VITAM MONASTICAM PROFESSORUM,

AC DEMUM

COGITOSI, ANTONINI PLACENTINI, LUCULENTII, ANONYMI SCRIPTA QUA EXSTANT UNIVERSA

AL S. GERMAN OPUSCULA IN APPENDICIS VICEM ACCEDENTIBUS PRETINSISSIMIS ANTIQUE LITURGLE MONU MBYTIS, INTER QUE LOCUM PRINCIPEM OBTINENT MABILLONY! LIBRE TRES DE LITURGIA GALLICANA,

TOMUM CLAUDIT

SYNTAGMA LEGLYW DECRETORUMQUE SELECTORUM QUIKUS SIVE REGES SIVE IMPERATORNES, SEX1O PRKESERTIM S#C1 LO, SESE REBUS ECCLESIASTICIS INGESSERUNT AUT SUAM IN DELM PIETATEYM TESTA1LI SUNT.

SH» BYIOMUS UNICUS. -S$<00>4+-

ENIT SEX FRANCIS GALTLICES.

PARISIIS, VENIT APUD EDITORENM, IN VIA DICTA D'AMBUISE, PROPE PURTAM YVULGO D'ENFER NOMINATAN, SEU PETIT-MONTROUGE.

1849

ELENCHUS OPERUM

QUE IN HOC TOMO LXXII CONTINENTUR.

JOANNES PAPA III.

Epistolez et decret:. Col.

S, MARTINUS DUMIENSIS EPISC.

S. GERMANUS PARISIENSIS EPISC.

Epis(olg ad Brunichildem.

Privilegium monaslerii $, Germani.

Expogitio brevis antique litorgie Gallicanz.

Appendix ad Opera S. Germani, varia lilurgica monumenla continens, inter que principem locum oblinet Mabillonii opus de Liturgia Gallicana.

$8. DOMNOLUS CENOMANENSIS EPISC. S. Domnoli Vita et Tes!amentum. ; 8. RADEGUNDIS.

S, Radegundis Vila et Teslamentum.

BENEDICTUS PAPA I.

LICINIANUS CARTHAGINENSIS EPISC.

8. VERANUS CABELLITANUS EPISC. Senlentia de caslilale servanda.

PELAGIUS PAPA II. Epislole et decreta, S. AUNARIUS AUTISSIODORENSIS EPISC.

Relatio concilii ab Aunario eelebrati. Aunarii el Stephani abbalis episto!z amebee. SEDATUS BITERRENSIS EPISC. Homilia de Epiphania. Sermones duo (bic tantum memorati). Ss. AREGIUS. Vila el Testamentum (hic lautum memorala).

Opuscula septem.

Epistole. Epistole due.

COGITOSUS Vita S. Brigide virginis. MARIUS AVENTICENSIS EPISC. Chronicon. LUCULENTIUS

Commentarii in aliquot Novi Testamenti partes. JOANNES ARELATENSIS EPISC

Epist. ad Virgines monasterii Sanclze Marie. JOANNES BICLARENSIS ABBAS

S. LEANDER HISPALENSIS FPISC.

Chronicon.

Regul. Homilia in laudem Eeclesiz. ANTONINUS PLACENTINUS. Itinerarium. FLORIANUS ABBAS.

ANONYMLS. Appendix ad Euseliii Chronicon (hic lantum memorala). SEXTI SZCULI SUPPLEMENTUMN. '

Synlagma decretorum, preceplionum ac edictorum preci- puorum, quibus sive imperatores $ive reges $Scse rebus ecclesiaslicis ingesserunt.

Epistola ad S. Nicelium.

— Bea

Ibhit.

v4]

Tx MIGNE, au Fetit-Homrooge,

—

ANNI DOMINI DLX-DLIXH *.

JOANNES

VITA

(Mans), Collect. Concil.)

2 gn << -JOANNIS III,

Ex: Libro Pontificals. E.

PAPA IL.

=. —

:

%

£

- UP, A w*$ a»

(Nora Labbeo ese tribugndum quidquid, uncinis [] conclusum, nou cod. Lueensi nominatiai (ributue.) =. ;

Joannes (a) natione Romanus. de patre Anastasio A illustri Cod. Luc., illustrio], 2&fit anncd duoderim \ NOT A SEVERINI BINII. | | 7

a) Die 27 mensis Juniji, anno Christi Redemptoris $59, qui est Justiniani imperaltoris 35, in you Pelagii 8ubrogatus ſuit Joannes hujus nominis tertius, postquam sedes apostolica tribus mensibus

et viginti quinque diebus pastore orbata et viduata

fuisset. His temporibus Theodomirus, post filium Suum in transportatione reliquiarum sancti Martini miraculosc sanatum, ab Arianisno ad fidem catho- litam ext conversus. Gens Pictorum, in Britannia in$ula commorantium, per sanctum Columbanum ad fidem Christi. perducta fuit (Beda de Gestis angelicis, libro 11 cap. 4). Belisarius anno 3 pontificatus Joannis in suspicionem conjurationis adductus, a Justiniano imperatore, omnium scriptorum testimonio, in ordi- nem redactus ſuit; eamque suz impielatis penam incurrit, de qua supra dixi in notis ad Vitam Silverii, quem ille innocentem injuste relegaverat. Post obi- tum Childeberti regis, Clotarius germanus illius frater regnum accepit ; ejectisque liliabus Childeberti, 80- lus totius Francici regni monarchia potitus ſnit. Hie cum Parisios venisset, ibique repente in morbum incidisset, ideo quod $sanctum Germanum ejus civi- latis episcopum contempsisset, per ejusdem sancti Germani contactum miraculose sanjtatem recuperavit (Fortunatus in Vita sancti Germani apud Surium, eic.). Rex compluribus delictis obnoxius, ob inceslas puplias a Nicetio Trevirensi, quem relegaverat, s£pe monitus et excommunicatus, obiit. Deſuncto illo, uatuor illius lilii, nempe Charibertus, Chilpericus, untheramus et Sigebertus regnum vicissim inter se rtiti ſuerunt, anno post natum Christum 565 [imo 61, aut $62], postque obitum Clodovei regis 51. Justinianus imperator, qui 8e divinis rebus plus nimio immiscuit, quique pontificium munus inferen- dis legibus ecclesiaslicis, iisque exigendis, et in rele- andis episcopis, $ibi arroganter as8umpsit, cum | rn velamento pacis et concordie familiarius quam oportebat agere consuevit, a Theodoro illo nequissimo Czsarez Cappadociz archiepiscopo Ori- enista et veculto Eutychiano, in errorem Apthar- , ran sive incorruptibilium justo Dei vindicis permissu inductus, et specioso Incorruplibilis no- mine deceptus, exsecrabilem et deteslabilem bere- $im in ecclesiam induxit, eorumque, quibuscum liberius vivebat, venena peslilentissima imbibit. Re- SiSleutem $uz sententiz Eutychium Constantinopo- litagum episcopunm exsSiliis mullavit : cumque « Ana- stasli, inquit Nicephorus lib. xvi cap. 51, sacerdo- lumque £jus, qui eodew cum illo ardore flagrabant,

\ et mensibus octo imperi

exsilii bellum dictaret, visibui.jctus vita excessit. » Quando nimirum annis

- Corrupticole sive a” $ive a a6. ga _——_— erant duarum Eutychiana- rum $Sectarum diversi " lemporibus in 8 confligebant. Corrupticole sffirmadan (quod bo relicum est) Christum habuivse cargem corruptibilew et passionibus ex necessitale obnoxiam, ut uequa- = se ab his liberum reddere potwerit. Aphthar- itt contra docebant Christi carnem (quod non minus erroneum es$t) Sua natura et passionum experiem fuisse ; tamen \qW volebat, eam passionibus. subjicere potuisse. Horem de in- corruptione venenosam sententiam Justinianus von tantum imbibit, sed etiam incongulla sententia epi- scoporum, edicto publico, ut refert Evagrius lib. 1v cap. 58, $labilivit et confirmavit; ita ut exsilii pe- nam incurreret quisquis contra suam hac da re opi- nionem $entiret. Nullo metu exsilii aut mortis hibenie, Anaslasius Antiochia episcopus imperatoris contradixit. Justinianus eum $ine dubio gravi pena relegationis punivisset, nisi ultione di-

vina percussus, in goers $u0 ex8equendo worie preventus fuiset. Facti bujus turpissumi illum in exiremis pE@niluisse, atque Eutychium, quem rele- gaverat, ab exsilio revocari mindasse, non citra probabilitatem a plurimis as$eritur ex eo, quod $an- ctus Gregorius papa una cum Patribus synodi v1 aliisque pluribus eum nominet imperatorem piz memoriz, quando illius alibi mentionein facit. Ut ut git, Non immerito respuit Ecclesia illa Justinianj scripla et conslitutiones, quas de usuris, ecclesiis; personisque ecclesiaslicis arroganter nimis edidit. Svidas Lradit illum literarum imperitum ac playe analphabetum ſuisse. Quod $i verum est, aſffirmari debet, quod sicut Triboniani fuerunt leges civiles, ita etiam Theodori Czvariensis ſuerint illa scripia

C =_ edicla de lide, quz sub nomine Justiniani

vulgata leguniur. Justinus ex sorore Jusliniaui ne- pos, prout illi Eutychius episcopus aiſle triennium predixerat, defuncio Jusliniano suceessit : insignig imperii non prius accepit, quam ad templum pro» gressus pias preces ſudisset. A patriarcha

benedictus, coronatus, et in solio collocatus, abs0- Jutis acclamationibus ad populum orationem habuit, anie cujus initium ſrontem vigno crucis obsignavit. De fide catholica edicium edidit. Quz sane maxima laude digna ſorent, si non admodum in voluptatibus

* Aucioribus qaos in boc tomo recudimus, locum ante Gregorium Turonensem viudicabat ordo chrogologicus : quia vero peucis tautum annis 3Þ illo disiabant, justumque polerat ex ipsius operibus incunclanler coalescere volumen, cum

lerisque aliorum opusculis noonisi per lougas investigationum vel transcriplionuu ks przepoucre on dubilayimus, licentie dubjo procul innvcue facilem apud lectores veniam habi

FaTtroLt. LXXHI

liceret, sanctum turi. Kor.

41 S. JOANNIS PAPA II 12 (a), menses undecin, dies viginti sex. Hic ampliavit A [Cod. Luc., aut cerle et civitatew|] Romanam, aut

[Cod. Luc.,-amavit| et restauravit eemeteria sancto- rum martyrum. Hic conslituit ut oblationes et amu- le, vel luminaria in eadem cemeleria per onnes dominicas de Lateragis ministrarentur. Hic perſecit ecclesiam sanctorum Philippi et Jacobi, et dedicavit cam.

Eodem tempore Eruli | Forsan, Heruli in Tusciam| in Tursiam |Cod. Luc., Tassiam] exierunt, et leva- verunt $ibi regem Sindua] [Cod, Luc., Sindugd], et premebant cunctam Haljam. 4s egresgus Narses ad eum, interſecit regem [Cod. Luc., interfectus est rex], et omnem gentem Erulorum $ibi subjugavit. Deinde venit Amingus dux Francorum, et Bucel- linus (6); el >i\mili 1nodo ipsi premebant laliam. Sed,

cerle gentibus deserviemus. Quo audito, Narses dixit : Si mala ſeci Romanis; male inveniam. Tunc egressus Narseg de Roma, venit in Campanian , et gcripsit genti Langolardorum ug venirent, et possiderent Ntaliam. Ut cognovit Joannes papa, quia SUggesLiopem $Suam ad imperatorem contra Narsetem misissent, ſes|inus venit Neapolim, coepitque eum Joannes papa rogare, ut reverteretur Romam. Tunc Narses gixit ei : Dic, ganctissime papa, quid wali ſeci Rogganis? Vadam ad pedes ejus qui ine mwisit, ut

, cognoscat omnis Italia, quomodo totis viribus labo-

ravi pro ea. Respondit Joannes papa, dicens : Citius ego vadam, quam tu de hac lerra egressus ſyeris. Reversus est

auxilianie Domino, et ipsi a Narsete interſecti s8unt. B ergo Narses cum Joanne $anctissimo papa, Tunc

Erat ergo lota lialiagaudens. Tunc Romani (c), invidia ducti suggesserunt Justino [Cod. Luc., Justiniano] et Sophie, quia expediret [Forsmn, quia magis] Romanos Gotliis servire, quam Gracis, ubi Narses eunuchus imperal, et servitio nog Subjicit, et piissi- wus imperaior hac [Cod. Luc., princeps noster hzc} jgnorat. Aut libera nos de manu <jus et civitatem

obscenis volutalus , illicita conjugia conslitutione $ua approbasset, juslumque Malrimonium communi conjugum consensu dizgolvi posre, lege Sanlcita edixiss*t; denique, si non pecuniz ardenter appe- lens, etiaw ipsa 8+cerdotia plebeiis hominibus yeaa- lia exposuigget (Evagrius lib. v, cap. 1). De Jusliag relert Cedregus, quod cum apud reb-lles $ubd:tos $Criplis nou prolicerel, ad populum libere dixerit, $i ceplis suis parere nollent, alium $ibi $40 arbilrio - ratorew delige:ent. « Ego enim (illum dixisse dit) contumacibus, injustis et alienva yolentibus im- perare nolo. » Addit uvius reſractarii graviore et acerbiore wpplicio efſecluw ſuisse, ut ubique in SUMMa pace Viveretur, alque intra trigesimam diem pBeque actor ullus eat, Beque, reus injuriarum. Anno 9 poatilicalus Joannis, qui est Chrisli 568, Alboinus rex Langobardorum e Paynouia (quam, ex Scandinavia insvla progres>us, per $u0s occupalam quadraginia duobus annis oubitinueral) primus in laliam magnis viribus polegs ingreditur, Per conju- gium Clothosiudz Clotarii Gliz, quan, teste Gre- gorio, in UXOrem duxeral, quatuor reges Fraucorum $ibi conſederavit, jta ut aliurum etiam barbarorum auxilia adeptus, Romanis effectus fuerit formidabilis, Fost vaslalaw Yenetaw provinciam, Ccaplasque prope universas Liguriz civilales (justlo enim Dei judicio primum ſeris barbaris consumendi traduntur schis- matici Aquileiensis provincie ili, quos lam mulls livteris Pelagius papa ad Ecclesz unionew Iluvita- verat) przler eas quz in litlore maris Sitz $upl, JInsidiis Ro>aimundaz uxvris interficitur, cum tres annvs Cl Sex menses in alia reguasset. Successit p0s4 Alboinum Clepbis, Lenuitque regnaum lializ anno wao el mensibus quiuque. Ita Dei permissu feri barbari lialiam iuvadere ceperunt, ut ejus do- minjo Orieulales iuperalores, quibusvis barbaris adversus Rowanos iruculeuliores, paulalim exuerel ; Sicque laudem lieret, ut excussa Gracorum lyran- wide, et vendicaia a Francis cum urbe ala, eadem magna ex parte Romano ponlilici cederet. (Paulus diacouus de Geslus Langobardorum lib. u cap. 10 et

) lh ) Auuis redecim alque diebus quatuordecim pon- uhcatum tenuisse indicant ea lempora quibus hoc mucus apoxtolticum admini>trare e@pit et desiil. 1 Idus Juli defunctum esse fatetur Anastasius. Si ergo die 27 Juvii post julerregiuin trium menslum et

Sanctis8imus papa retinuit $e in Cemeterio sancto- rum Tiburtii et Valeriani, et habitavit ibi multum tewporis, vt etiam episcopos ihi consecraret. Narses vero ingressus Romam, post non [In Cod. Lue. non dees!] mullum temporis mortuus est. Cujus corpus pogitum est iu locello plumbes, et reductum est cum omnibus divitiis ejus Constantinopolim. Eodem tem-

viginti quiaque dierum, ponlifieatum adeplus ſuit anno Christi 559 ut sypra dixj, neces8ario aſlirmarj debet quod qui ad 1.ensew Julium angi 572 $uper- vixit, per angos tredecim get dies duodecig Sedeww pontiliciarg oblinuerit,

(b) llc tesle Agathia lib. uy conligerunt anno 29 Jusiiniani imperatoris, avno Domini 355, $ub pon- lilicalu Vigilii, et Theodobaldo Francorum rege, Erral jitaque Anasl:sjus, qui banc historiam ad lem- pora Joannis pape Il bic reſert (Vide Baronium anno 525, num. 12 et 15).

(c) Ad bisLoriam islam Anaslasii Paulus diaconus lib. 1 cap. 5 de Gesiis Lougobardoruwy addit, Narses tem Rymayorum invidiam incurrisse, quis muliug awi et argenti, aliarumque rerum divitas acquisi - visset. In reliquis ſere convenjunt; pisi quod Paulus diaconus bistoriam hanc paulo prolixius recenseat. Utriusque historiam lanquam fabul»sam et plays commentiuam releilit Bironius anno 507, num. (1 el $eqq., ubi, auctore Corippo gramwatico Africano, oslendit Narselew ante annum 567, quo Lang»bardi ex Pannovia in Naliam irruere ceperunt, Consta livopolim revocatum, wagnumque hunorem CUnSR- cutuw ſuisse. Deinde idem eo argumento convincit, quod ipsi scripto proprio faleotur mortui cadaver cum honore Constauiinopolim Ltrauslatum esse. Quod $I verum esl, ipsi Narsetem ab lilia proditionis cri- mie immunem reddint, sSuamque hac de re enarra-

D tiovew in mendaciorum lextrina Conlexta ., qu

propria conlessione revelait, Nam $i Nar-es, reſerunt illi, Langobardos in Italiami evocavit, pro sceleris Wwagnitudiue, uon modo tanto honore et triumpho Spuliandus ſuerat, sed potius exhumand combust:sque cineribus plane foras gjiciendus eral. Si dicas ipsurm Narsclem ab imperatore ilerum in ltaliam esse wisSum cum eodem munere preſeciure; repugnant omnes SCriplores, gui unanimi CODSERS') fatentur, Longinuw in locuw Narsetis subrogatu.y ſuisse. Explosa igilur ſabulosa ulriusque bac enar: .- tione de prodibone Narselis, ejusque obitu et (raus- lativne, cum Grecs sCriploribus azSeramus, ip$um hunvrifice Couslaulinopolim esse reversum, 8ubslj- luloque illi Longiuo »uccessore, Mirilice cultuy, ibidem usque ad obitum permansisse, et Sumptuosa #dilicia erexisse. Hec ex Cedreno, Coripps, aliisque Scriplorbus, Baronius ann. 567 et 568, num. © & $equen{bus,

_—_— ww . o. —y Sk. A. __

is EPISTOLA AD EPISCOPUS GERMANILE ET GALLIE. 14 page Joanpes papa et ipse mortuus e$l, el sepulius A tim. cum uullus ex Sepluaginla discipulis, yuarum

iy hasilica beali Petri apgsLoli, 11 [dug Juljas [1n Cod. Luc. wi id. Jul. deest]. Hic lecit ordivationes duas per mensem Decembrium, presbylervs lriginla octo lin Cod. Luc., irigiula noyew| diacones Iredecim episcopos per diversa loca numero Sexaginla unum. Et cessavit episcopalus menses, dies tres |In Ced. Luc., menses decem, dies tres sub gie 15 mensjs Iyl.] EPISTOLA * (a) JOANNIS PAPA Ill AD EP!SCOPOS GERMANIZ ET GALLIE.

I. Primum chorepiscopus quosdam temerarios olim jam damnatos arquit, quod nimjum 81b1 sumerent ayctorjlatis in impositione manuum.

Il. Deinde monstrat Clementem 1 post beatum Petrum

Speciem in ecclesia gerunt, legatur douum Spiritus $ancli per manus jmpositionem tradidisse. Quod ay- lem Solis aposlolis, eornmque success0ribus proprii Sit officii tradere Spiritum sauctum, liter Actuum aposlolorum (Act. vin) docet. In conciliv vero Caxsa- reeusl ita de chorepiscopis habelur scripluin (Neoces. concil., can. 15) : Chorepiscopi quoque ad exemplum el ſormam sepluaginta videntur esse : ut comministri autem, propter 8ludium quod erga pauperes exhi- bent, honorentur. Si evim meliores $anctioresque Sanclis avuslolis [vos] esse pulatis, facite que ili non ſecerunt, et $superexlollite vos illis. Si vero tjusdem ordinis eslis, et 2quiparare vos vullis illis, polite ea agere, quz illi nog egerunt : sed imitamini,

sedem aposlolicam rexisse, idque tradenie 8ibi ips0 B prout melius potestis, exempla et vestigia eorum. [li

Petro. II. Tertio tradit quania cura alque 80llicitudo ills

subeunda it, qui gregem Chris pascat.

Joannes episcopus universis per Germania et Galljz provincias conslitulis, in Domino saluiem.

Optaveram-sjquidem, cbarissjmi, pro noslri cha- ritale collegiji, ompes Domini sacerdotes iy una de- voligqne persislere, nec quemquam prohibila graiia ayl ſavore sacerdolum sectari, aut a via recla disce- dere. Et quanquaw credamus, Dilectionem vestrain ad omne opus bonum esse paralam [devolam], ut tawen eflicacior fiat congruum nobis visum est, lit- teris sedis apostolice (ut anleces80rum quoque nO- dirgrum vesligia imilemur) v0s Monere, precepla divina et aposlolicz sedis inslituta viriliter peragere, et probibila non tangere, $ed cavere; nec cuiquain liceat upquam doctr:\naw Patrum deserere, el sacer- dotali bonore gaudere.

|. Perlatum es ad sedem apostolicam emersisse et Jdenuo reviviscere prolibitum et ſuuditus exstir- patugn tam a Sancto Vamaso, quam a Sancto Leone, viris ap0>lolicis, alque ab uuiversis s$ynodali auctori- tate episcopis, reprebensjbilem atque oppido. juoli- lump usum, eo yuod quidam chorepiscopi (qui et a prediclorum anteces$0rum sanclorum apostulicorum patjibus et viris apostolicis, el ab ipsis, Sive a nobis $uj1t probibiti, sicut eorum hactenus leslaniur de- crela) ultra modum $uva progredientes (Conc. Pari- giense V1. lib. 1 c. 27), d»num $sancti Spiritus per

impogitionem manuuin tradaut, et alia, quz, +olum D

poulilicibus debentur, contra fas peragant : prever-

autem, precipienle Domino, illisque denuntiante, ut illi et Successores eorum tantummcdo per manus impositionem traderent Spiritum sanctum, nulli un- quam ex $Sepluaginla tradere Spiritum sanctum per Banus impositionem permiserunt, eis (quorum ty- pyin, ut predictum est, chorepiscopi, aniequam pro- bibiti essent, gerebant in ecclesia) 8cientes illicitum ſore, danies 8uccessoribus eorum exemplum, ne yunquam lalia pre>umerent. Unde in Actibus aposto0- lorum scriptum est (Act. vii!) : Cum audissent aposoli qui erant Hierosolymis, quia recepul Samaria verbum Dei, miserunt ad eos Peſrum et Joannem. (ui cum venissent, oraverunt pro ipsis, ut acciperent Spiritum sanclum. Nec dum enim in quemquam illorum venernal,

G sed bapiizali tuntum erat in nomine domini Jeu.

Tunc imponebant manus 8uper illos, et accipiebant Spiritum 8anctum. Non ergo (ut jam dictum est) aliquem ex $epluaginla, licet pauci essent apostoli, ad hoc opus perficiendum direxerunt, sed Petrum et Jo:nnem apostolos per manus impositionem tradere Spiritum sauctum miserunt : quorum vicem episcopi in ecclesia gerunt, el non chorepiscopi (Nicol. I, in episl, ad Rudolphum Bitur, arch.), qui septuaginta discipulorum formam ante probibitionem eorum ge- rebamt. Quod illi non ſecerunt, vos facere nolite, ne dissimiles eis, et indigni eorum successione et mini- $l1erio esse videamini : qui: (ut ait Dominus in Evan- gelio) qui non est mecun, advergum me es : et qui nou colligit mecum, dispergit (Luc. x1, 25)

H. Si autein Petrus princeps apoctolorum adju- tores 8:bi ascivit Linum et Cletum, non 1amen po-

(a) Adulterinam omnes doch censent, nec ipse Baronio przeunte ausus es refragari Biuvius. Lazp. NOTA SEVERINI BINII.

* Hanc epislolam ab aliquo impostore sub nomiue Joavnis pap:e II yost obitum illus suppositam fuisse, nultis argumentis oslendi potest. Primo , quod sub consulatu 16 Justinj iv Kalendas Augusti, anno 7 {Juslini, et 572 Chris scripla ſuisse reperia- lur, quo lempore Jognnes papa jam in vivis esse de- x 16k Secundo, quod nota consulari insignita- Sit,

ua his 1emporibus epistole pontificie consignart > ron Tertiv, quod in ea Scribatur Linum et Cle- rum ſuisse tantum chorepisc»pos ; quo tlatnen omnis pene anliquitas SCriptorum optimorum, ut in nolis

ad Vitas eorumdem ponlificum diximus, pro veris pontilicibus agnovit. Taceos quod noincn chorepi- $coporum, de goon munere iulegra epistola scri- pta est, in Gallia et Germania plane abolitum fuerit. Hec unum dunlaxatl sanctissimi pontificis scriptum * commentblium, germanis ejusdem epislulis Teperdi- lis, exslare, vebementer est dolenduw (Vide Baro- nium anno 572, num. 5). /

* Ab inuficet9 plagiaro qui Sub Jsidori larva delitescit, merces | 1& $145 nnper.ts obltrudit et obcecatis gcriptori- bus. Las. |

15 S. JOAN. PAPA III EPIST. AD EPISCOPOS GERMANIZ ET GALLLIE. 46 testatem pontificu, aut ligandi, aut soivendi efs nor- A diſlicile fuerit, aut propter instautem necessitatem ,

mam tradidit, $ed success0ri $u0 sancto Clementi, qui sedem apostolicam post euin, et potestatem pontificalem , tradente $ibi beato Petro, tenere pro- meruit. Linus vero et Cletus ministrabant exteriora, princeps autem apostolorum Petrus verbo et orationi insistebat : quz uon incongrue ad traditionem Spiri- tus 8ancti per manus imposilionem pertinent. Unde et in Actibus apostulorum scriptum habetur (Act. v1): Non es @quum, nos relinquere verbum Dei, et mi- aistrare mensis. Quaproplter sepluaginta electi sunt discipuli, qui exteriora peragerent, ipsi vero apostoli verbo et orationi insisterent; inde et in Evaugelio sgecundum Lucam scriptum est ita : Post hec autem degignavit Dominus et alios sepluaginla duos , et misit

aut propter itineris longitudinem, a tribus tamen oinnimodis in idipsum convenientibus, et absenlibus quoque pari modo decernentibus , et per scripta consentientibus, tune ordinatio celebratur. Firmitas autem eorum quz gerentur per unamquamque pro- vinciam , metropolitano tribuatur episcopo. Omnia quoque maxima Cconcilia aſtirmant, eum non esse episcopum, qui minus quam a tribus episcopis, aucto- ritate etiam metropolitani , ſuerit ſactus episcopus. Ideoque illos quos chorepiscopos vocalis, quia ab uno (ut audivimus) fiunt episcopo, episcopos non esse, nec aliquid de pontiſicali privilegio agere de- bere, perspicuum est. Quoniam $i nomen non ha- bent, quomodo officium pcssunt habere [ſacere] ?

illos binos ante ſaciem suam in omnem civitatem ei lo- B Sj ergo episcopi non sunt, et presbyteri (quorum

cum, quo eral ipse veniurus. Et dicebat illis : Messis quidem mulla, operarii autem pauci. Rogate ergo do- minum mess1s, ut millat operarios in messem suam. Ie. Keee ego milto vos sicut agnos inter lupos. Nolite porlare 8acculum, neque peram, neque calceamenta ; el neminem per viam s8alutaveritis. In quamcunque domum intraveritis, primum dicite : Paz huic domui. Et i ibi ſueri! filius pacis, requiescet super illum pax vestra ; 8in autem, ad vos rererletur. In eadem autem domo manele, edentes et bibentes que apud illos 8unt. Dignus est enim operarius mercede sua. Nolite transire de domo in domum. Et in quamcunque civitatem intra- veritis, et susceperint vos, manducate quam apponuntur vobis, et curale infirmos qui in illa 8unt, et dicite illis : Appropinquabil in vos regnum Dei. In quamcun- que aulem civitatem intraveritis, el non receperint vos, exennies in plateas ejus, dicite : Etiam pulverem qui adhesit nobis de civilate vestra, extergimus in vos. T a- men hoc 8cilote, quia appropinquabit reqnum Dei. Dico vobis, quia Sodomis in illa die remissinus erit quam illi civitati (Luc. x). Et in Malthzo evangelista est : Ecce ego milto vos 8icut oves in medio luporum. Exztote ergo prudentes sicut serpenies, et simplices 8icut columba, Cavete autem ab hominibus. Tradent enim vos in con- ciliis, et in synagogis 84is flagellabunt vos; et ad reges et presides ducemini propter me, in testimonium illis et gentibus. Cum aulem tradent vos, nolite cogitare quomodo aut quid loquamini. Dabitur enim vobis in illa hora quid loquamini. Non enim vos estis qui loqui-

vicem gerunt, quia ad exemplum et ſformam septua- ginta olim fiebant) esse despiciunt, quid erunt ? Pro- ſecto quod ratione caret, aut nihil, aut parum pror- $us est. Si quis de his amplius, et quod fieri non de- beant, voluerit scire, legat predictorum apostolico- rum (Damasi scilicet et Leonis) decreta, et ibi repe- riet. De quibus aliqua et hic inserere, dignum duximus.

Il. Si Domini desideramus esse discipuli (a), ipsius imilemur vesligia, ut de nobis dicatur : Ego 8um pastor bonus, et agnosco oves meas, et voco eas nomi- natim, et cognoscunt me mea, et reliqua (Joan. x). Et iterum, monente dominice vocis imperio, quo beatissimus apostolus Petrus trina repelitione mySti- cx $anctionis imbuitur (Joan. ult.), ut Christi oves , qui Christum amat, diligenter et cum magna cura pascat, quoniam ipsius $anctz $edis (cui per abun- dantiam divine gratie pre$u::us) ipsius amore et reverentia coarctamur, ut tant $Superstitionis, quz nullius (ut szxpe dictum est) fulcitur auctoritate, pe- riculum (quantum possumus) declinemns, ne beati magistri nostri Petri summi apostoli dilectio, qua $6 #matorem Dei esse les!alus est, vana inveniatur in nobis : quoniam omnis negligenter pascens toties commendatum $ibi dominicum gregem, couvincitur $SUMMmum non arnare pastorem, nec ejus velle $6 discipulum fieri, cujus exempla negligit imitari. Nam gratia prorsus major acquiritur, si de commissis ovi- bus lucrum offerat domino sollicitudo pastoris. Nam et beatum Jacob, qui pro uxoribus diu $ervierat,

mini , 8ed spiritus Patris ves!/ri qui loquitur in vobis. D gixisse meminimus (Genes. xxx1) : Viginti annis ſui

Tradet autem ſrater ſratrem in mortem , et paler filium, et insurgent filii in parentes , et morle eos affi- cient. Et eritis odio omnibus propter nomen meum, (ui aulem perseverarerit usque in finem, hic salvus erit (Malth, x). Linum namque et Cletum nihil legi- tur unquam ex pontiſicali ministerio egisse potesta- tive : sed quantum eis a beato Petro precipiebatur , tantum solummodo agebant. Nam et in cauone legi- tur Niczno (Niceni concilii can. 4) : Episcopum Bamque convenit maxime quidem ab omnibus qui Sunt in provincia episcopis ordinari. Si autem hoc

tecum : ores (u@ el capre sleriles non ſuerunt : arietes greqis tui non comedi, nec caplum a bestia ostendi tibi : eqo damnum omne reddebam, et quidquid ſurlo perie- rat, a me erigebas. Die noctuque &81u urebar et gelu , ſugiebat somnus ab oculis meis. St igitur $ic laborat et vigilat , qui pascit oves Laban, quanto Jabore, quantisque vVigiliis debet intendere, qui pascit oves Dei? Sed in his omnibus ipse nos instruat, qui pro Suis dedit ovibus animam, et adjuvet nos, ut de his qui nobis commissi sunt, fructum mulliplicemn |wul- tiplicet], ac mensuram Supereſſluentem ad zterna

(a) Damasi papz epistola 5, imo impostoris Mercatoris ineptus cento. Laps.

- =©@ «ww a

17 S. MARTINUS DUMIENSIS. NOTITIA. 18

gaudia reportare concedat : Petri apostolorum principis amor accendat, ut in ovili ipsius, cui omnes creatur# $unt tradite, omnes taliter errantes, et illicita atque prohibila presumen- les, S8anciis vestris studiis $summo redintegrare cum

desiderio ſestinelis, qualiter anime pretioso Chris.

Sanguine redempilz,, eorum non depereant dece- ptione. Reslat etiam, quod per ostium hi nequaquam Subintraruni, quia non habebant ostium per quod ingrederentur : quia (ut dictum est) si nec epi- $copi $unl, et plusquam presbyteri esse ambiunt, per quod ostium intrabunt? cum hi tantum duo ordines in ecclesia legantur, necamplius ad pastorale officium aliquod palet ostium, per quod pastor intret. Audite, ſralres, non me, $ed ipsam Veritatem dicentem (Joan. x) : (Jui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille ſur est et latro, et reliqua. Cum etiam egregius predicator dicat : Fundamentuw «liud nemo poles! ponere praler id quod positum esl : (I Cor. m) : praedicta duo fandamenta in Eeclesia tantummodo posila inveniantur, quidquid amplius in his positum invenitur, slare nullatenus poterit, Etideo cum omnibus suis fundamentis, actionibus atque radi- cibus ut evellatur, necesse est, ita ut amplius nec pul- lulare, nec germinare valeat, Non ergo generet, etnon ſaciatvobis, ſratres, toties repelita locutio ſastidium :

quia 8umma necessitas esl sXpius prohiberi quod tolies |

illicite usurpatur : et quoniam verilas $2pius exa- gilata, magis 8plendescit in lucem; et quod toties repetendo admonetur, minus usurpatur., Super his enim mulla jam ab anlecessoribus nostris dicta sun1;

a quibus ipsi, sicut nunc a nobis, ita olim ab ipsis C

damnali et prohibiti sunt. Ideo szpins repeltentes, omnes monemus, ut vitentur hujusmodi, et a lali- bus se abstineant, qui noluerint una cum eis a $acer- dotali ministerio, ut rebelles, fieri alieni. Quod demum probare poterimus, si_tales exstirpare, et

(a) Hactenus ex laciniis Isidori 8ub persona Damasi delitescentis. Lans.

tantusque vos beali A nou eis ſavere, decertaveritis; et ita in postmodum

de tali re querela ces8abit : quia contumeliz studio fit ſappelitur], quidquid interdictum toties usurpa- tur. Omnia hc decretalia, et cunctorum decessorum nostrum constituta, quze de ecclesiasticis ordinibus et canonum promulgata sunt disciplinis, ita vobis et omnibus episcopis, ac cunctis generaliter sacerdoti- bus custodiri debere mandamus, ut $i quis in illa commiserit, veniam $ibi deinceps noverit denegari : quoniam occurreret veritas, $i falsitas displiceret. Et merito nos, qui summa ecclesiz tenere debemus gubernacula , causa respicit; si silentio faveamus errori (a). Data xiv Kalendas Augusli , Justino [Ju- Stiniano ] s8exto et Nargete viris clarissimis con- Sulibus (6). EPISTOLA JOANNIS PAPA Il, AD ERALDUM VIENNA ANTISTITEN. OBSERVATIO LABBEI.

Joannes a Bosco monachus ord. Colestinorum , editor Bibliothecz Floriacensis cenobii O. B., vulgavit perbrevem Joannis III pap epistolam ad Edaldum Vienn® antistitem, quz vic habet :

Joannes episcopus Edaldo Viennensi , Piscop9.

De officiis missarum, de quibus in litteris vestris requisistis, Sciat Charitas, vestra quia varie apud di- versas Ecclesias fiant; aliter enim Alexandrina Ec- clesia , aliter Hierosolymitana , aliter Ephesina , aliter Romana facit : euvjus morem et institua debet servare Ecclesia tva, ouz ſundamentum $ancti habitus ab illa sumpsit. Venerabitis pallii usum per Sanctum presbyterum vesirum Felicem tibi destinavi- mus nolentes te privari antiquo beati Petri munere : simul mittentes de capillis sancti Pauli, ut esset Ec- clesi:e vesIrie illius intercessione s0latium, per cujus discipulum +uscepit primum religionis honorem. Et alia manu : Benedictio apostolorum vos ab imbre mali« gnorum deſendat.

(b) Falsa consulum nota. Laps.

archie-

ANNO DOMINI DLUXXIHI.

S. MARTINUS DUMIENSIS

EPISCOPUS BRACARENSIS.

(Galland. Biblioth. tom. XII).

NOTITIA DE SANCTO MARTINO EPISCOPO BRACARENSI.

|. Inter eos viros eruditos qui $ancti Martini Bra- D ciensem a provincia Hispanica in qua degit, Dumien-

carensis epi<copi gesta litleris tradidere, cl. Mabil- lonius eminere nobis videtur ; ex quo proinde czteris Sumwatim pro. instituli nosIri ratione nonnulla hic describenda cenSuinms. Et primum quit (a) : <Martinum alii Pannonium a patria, alii Galli-

(a) Mabill. Act. SS. Ord. Ben. sxc. i, 2:1.

quidem in-

sem et Bracarensem alii a sedibus quibus episcopug przeſuit,, cognominarunt. » Ex his porro viri docti verbis nobis succurrit, quod in Baronio nostro Ta- mayus notavit (b); ipsum nempe res Hispanicas obi- ter tractantem, de unico Martino tres conflasse ,

(b) Tamay. Martyr. Hisp. tom. [{, pag. 506.

19 8. MARTIN! DUMIENSS $0 Galliciensem 8eiticet, Bracarensent et Damiensem (0). A 8trux188e. » Hnjusmodi antery monasteriuit! ex ton -

Verum 8si censor iste Hispanus ea novisset quz ma- gnus Annaliom ecclesiasticoram parens de 8vis illis notationibus in Tabulas ecclb#tasticas premomium Jectorem volait , fortasse paulo mitius tam viro maximo egisset. Sic igitut i!le (6) : « Qtod antem in nostris notis ad Romanom Maftyrologium negatum est, Lucium esse passvth $1b Votuslsho, ex Annali- bus errorem corrige : 8icque semper, cum videris dis- erepare ab iisdem notis Annales, eas ex his emenda. Nunquam bactenus concessnm dbleo, ut 6asdem sin- gulas recognoscetem. » Mac igitur generali regula sdhibita, quam ipsemet Notathonum anetor prascri- pit, se ipsum Jam dndum emendasse, neque Tamayo xatevrj opus habuisse intelligimus. Agnovit enim

cil:i Lucensis 1 decreto in sedeny epigcopalem erectun comperimus (fi) eljne ſamilia regia, $jve ut in aliis exemplaribus ; ſamilia 8errorum zez altributa. One tamen po$terior leetio sic reformanda videtur cam Barduino, ut legatur Familia Stevorum pro 8erfOrum volgata. Vestatur Siquidem Isidorns (j), Martiittm eem in Gallzeciam pervenisset, « conversis ab Afiana impietate ad fidem eatholieam Suevorum popults » com Theodemiro eoram rege, « regulam fide} et ganctz religionis eonstitnisse, ecclesias confirmasse, monasteria condidisse; etc. » Quapropter Dumiensis eenobii ab eo constructi primns abbas et epistopng effectas, $ibi assignate Familie regie sive Familie Suevorum regimen sumpsisse dicendus videtuf; Ve-

ſuisse unum Gurfidemquie Martinum Dumiensem et Bra- Kg rum alio sensu 8ynodi Lneensis verba, Familia s#r20-

carensem, ut bt Anfidlibos compertum habemus (c); qui nimirum primim fuerit monasterii Dumien- Mz 6piscopus, deinde tanquam metropolitanus con- cli Bracarensi 11 preesederit. Quod si alicubi etiam Galliciensem episcopurn post Gregorium Turonensem (4) appellat , existimandns propterea enum $ic nomi- nasse, quod Bracara qua in urbe sedebat, Gallzciz metropolis ordine censebatur.

HW. Verum his missis, ut ad ea propinus accedamus que sunt reliqua de przsnle nostro enarranda , e Pannonfa digressus ille, in Urientem tam religionis tum litterarum discendaram gratia profectus est ; ande postea redux in Gallzeciam pervenit, ut ex Gre- gorio Turonensi (e) et Isidoro Hispalensi (f) erudi- mur; quorum prior disertius hzc habet : Galliciensis episcopus Pannoniz ortus ſuit, et exinde ad visitanda loca sancta in Orientem properans, in tantum $e litteris imbuit, ut nnlli secandum $suis tem- poribus haberetur. Exinde Galliciam venit, ubi cum beati Martini reliquize portarentur , episcopns ordi- natur. » Pusterior vero : Martinus, inquit, Dumiensis monaslerii sanctissimus pontiſex, ex Orientis partibus navigans, in Gallaciam venit. » Porro ut sancti an- tistitis Hispaleusis verba, quibus tum hic, tum in Chronico Suevorum <ub ſinem (9g), Martinum Du- miensis monasterii pontificem et episcopum vocal , rite perdpiantur, animadvertendam presvlem no- srum de quo loquimur, #dificasse in Dumio , nobili Tarraconensis Hispaniz oppido, vix uno milliari a

rum 8ex, inlerpretatur Garsias Loaysa (k), 8e in- quiens : « Attribuitur ei tantum Familia regia, hoe es!, regimen sanetorum monachorum ; nam ipsi £nnt ex regia familia ; et alibi dicitar Familia serrofum, qui Christo regi s1mmo dicati, studium omff6 in cuſtu religionis et pietatis collocant. » Cur porro non etissernit interpres numerum illum x in synodi contextu additum verbis iis, Fomilia 8e&rro- ram? Existimarim equidem pro zex (V1) reseriben- dum wndecim (XJ) ut intelligator Christi: qua quidem restitutione admissa, proha videri queat Garsi# $en- tentia, ut synodi locus accipiatut de Familia servorum Christi.

(11, Uteunque antem res $e habeat, Martinis epi-

( Martinus C scopali charactere insignitus, anitequam sedeth Bra-

earen<em obtinuisset, concilis Bracarensi t sthserip- erat (1), quod male in editis ordine 11 insefihitur ; adeoque, ut recte argnit Mahillonius (m)e $i acta sy- nodi Lucensis 1 conſe: antur eam 8ynodo Bracartnsi 1 anno 5 regis Theodemiri 8ive Christi 565 habita, cui Martinus jam episcopus Dnamiensis subscripsit ; fa- cile intelligemnus eoncilium Bracarense 1 povterius esse Lucensi itidem 1, in quo Martino abbati Dumiensi 6piscopalis dignitas et ditio concessa es!. » Beinceps vero metropolite Bracarensi Lucretio decedenti $1f(- fectus perhibetur antisles noster Dumiensis : quo au - tem anno, haud 8tis liquet. Hant eerte novaffi di- gnitatem dudnm econsecntrts fniszs existniandus anno 572, quo przeſuit concilio Bracarensi 1 quod per-

Bracara distante, illustre ceenobium instituti Bene- D peram in editione Labbeana dicitur 1 (n). Denique

dictini, ut concilium Toletanum x, anftio 656 celebra- tum, perbibet hisce verbis (k) : « Delatum est ad nos in conventu $ancti concilii.... testamentum gloriose memorize sancli Martini ecclesie Bracarensis epi- $copi, qui et Dumiense mona$terium yisus est con-

(a) Baron. Notat. in Martyr. Rom. ad diem x Kal. Jul. *(6) 1d., ad ann. 237,85 q Id., ad ann, 560, $ {2 et 572, & 10, d) Greg. Tur. Hist. Franc. lib. v cap. 58. id ſ Ll Bees _ _ lib. de Vir. illastr. cap, 55 edit.

(9) Id. ES. Suev. pag. 404 edit. Paris. 1601.

post plurima virtutum insignia quibus Dei Ecclesiain illustravit, in celos migravit. Ejus obitum Gregorius Toronensis anno 5 Childeberti I eonsignat (6); adev- que supremum diem clauserit beatissimus presul anno 580, in quem juxta communiorem sententiam

(k) Concil. tom. VII, pag. 482, e, editionis prime Ven. Labb.

i) Concil, tom. VII, pag. 557, a.

j) Isid., loe. cit.

(k) Concil. tom. Fl, pag. 570, e.

(1) lbid., pag. 523, c.

(m) Mabill., pag. 246, $ 11.

(n) Greg. Tur. lib. v capp. 54 et 38,

to) Concl. t. vi, p. $75 et 581, d.

_ OPUSCULUM PRIMUM. FORMULA HONESTA VITE. VN

ineidit +9ms 5 Childebertt jtmioris. Sic Mabillonius(a). a opera Gillerti Cognati anno 1362, Rasile#, tdm in

Yns de re videsis Pagium (6) et Boltandianos (c). Ejus dies festus celedratur die 20 Martij. Exstat apud Fortonmtum (4) loaculentiam carmen cui premittiter epistola eidem Martino inseripta, nbi prechare ejus gesta miris laudibas exornantur. De eo item refert alia nonnulla, preter guperius allata, Gregorius To- ronensis (e).

IV. Plura exstant ipsius ingenii monumenta : « In his, inquit Mariana (f), quoniam erebris sententiis et styti acumine ad Swnccz gimilitudinem proxime ac- eedit, duo libri De moribus, et De difſerentia quatuor viriatum cardinalium , cjus philosophi nomine inter reliqua2 ejus opera cireumferunatur. » Septem jtaque beati bujus prevulis typis excudenda tradidimus opu- seula, quz in antea editis divulsa habebantur. Eo- rum primum inseribitur Formula honeste vite, prout Il|»d ex avctoris $ententia laudant Trithemius (g) et Sigeberius (k). ldem tamen se legisse testatur sancius Isidorus Sub titulo De difſerenttis quatuor virtutum (i) ; emi proxime accedit anonymns Mellicensis (j). finjusmodi libellum dicavit auctor Mir ni reyi Galli- cie : quam nuncupatoriam epistolam velut adhuc ine- ditam Dacherius in 8u0 Spieilegio evulgavit (k); cum jam pridem eam edidisset Pictavis anno 1544 Elias Vinetvs, et quidem alieabi emendationem, ut ex col- latione ab editore Dacheriano institula constat. Pro- diit vero libelius idem absque preſatione tum inter

ag. Fr num. 15. Pagi. ad ann. 585, Bo land. Act. $anet. 2. IT, Mart., pag. 86

{ 1; nm. 2. Bibl. PP. Lugd.

(4) Fortun, li tom a , -g «. 6. 1 de Mirac. $8ancti Martin.

My (Greg: Tat

þ | Mabill. loc. cit. lib. v, carm. 1,

et ſclon, de Reb. Hispan. lib, y, cap. 9, tom. I, . 177, edit. Hag. Com. 1753. * (9) Trithem. de Scriptor. ecc). cap. 221.

heroicis et 6ccleviagticis Questionibus Boetbii Epe- nis, Duaci, anno 1581.

Opuscvlom is19d excipit aſterum De moribus, out Leodegarii a Queren anne 4556 , Parigits, in lucem emisstth. Utramque porro etensnm exvtet in biblio- theea PP. Lufdnnensi (1), tit alias editiones omitte- Mus. Qax vero 8&quantur reliqua quinque, Pro ro- pellentla jactantia, De tuperbia, Erhortatio humilita- tis, De ira et De Pazcha, ex codicibus mmu exarnmiis descripsit ediditque Jonnnes Tamayus Salazar in 2n0 Martyfrologio Hispano (m), unde ills degumpimus , suabjectis nonnaltis conjecturis, quibus tnelior lectio fortasse alicubi reddatur. Denique septem hisce opu- $culis 8ubdidimas ejusdem 8ancti Martini carmina

B fris, qtze Sirinondo accepts referimus (n) , quorum

prius Gregorio Turonensi memoratur his verbis (0) : e Versiculos, inquit, qui Super ogtiom sant a parte meridiana in basilica saneti Martini, ipse (Martinus Galliciensis episcopns) composnit. » Qui quidem Gre- gorii locus cl. editor haud 8veceurrit. Porro non est cur hic disseramus neque de Sententiis pairum A gy- ptiorum ab auctore nostro ex Greco Laine redditis, quas in Vitis Patrum edidit Rosweydus ; neque de Collectione canonum orientalium ex Grecis aynodis, quorum item Latinam versionem idem elucubravit ; de qua vero Collections plura videas apud Fabri- cium (p).

i) Isid. Hisp, de Vir. ilinstr. Neve 5: al, 32. 3) Anon. Mellic. de Seript, ecel. cap. 6 Dacher. Spicil. tom. II] , p. 342 nov, ix k Bibl. PP. Lugd. tom. X. 32

jt Sigebert. de Scriptor. eccl. cap. »C

pagg. 382 $eqq.

m) Tamay. Mariyrol. Hisp. tom. Il, pagg. 317-

0) Greg. Turon. Hist. Franc. lib. v cap. 58.

) Sirmond. opp. tom. II, p. 907 $eq. edit. Paris. p) Fabric. Bibl. Gr. lom. Xl, p. 65 $eq.

SANCTI MARTINI DUMIENSIS EPISCOPI BRACARENSIS

OPUSCULA SEPTEM

OPUSCULUM PRIMUM. FORMULA HONEST AZ VIT ZE.

AD MIRONEM REGEM GALLICLE ©».

Cloriosissimo ac tranquillissimo, et insigni catho- xy milis episcopus. Non ignoro, clementissime rex, fla-

kez fidei predito pietate, Miron regi Martinus hu-

grantissiman animi tui Sitim sapientiz insatiabiliter

« Hanc preſationem desumpsimus ex Dacherii Spicilegio, tom. Il, pag. 342. Eam laudai Tritbe-

mnius lib, de Scriptor. eccl. cap. 221

W S. MARTINI DUMIENSIS 24 poculis inhiare, eaque le ardenter quibus moralis * A videtur, non continuo falsum est. Erebro siquidem

acientie rivuli manant, fluenta requirere. Et ob hoc humilitatem meam tuis s2pius litferis admoues, ut Dignationi tuz crebro aliquid per epistolam scribens aut comolationis aut.exbortationis alicujus, et qua- liacunque sint dicta offeram >. Sed quamvis hoe a me exigat laudabile tux pietatis studium, 8cito tamen tenvitatis mee insolentem continuo a cautis impingi propterviam , si regalis reverentiz gravilatem aut a8siduis aut vilibus, ut libet, dictis adjungam. Et ideo ne aut ego licentia pie invitationis abuterer 10- quendo, aut vestro magis desiderio obsisterem reti- cendo, libellum hunc nulla sophismatum ostentatione politum, sed planitie pure simplicitatis excerplum, capacibus ſidenter auribus obtuli recitandum. Quem

ſaciem mendacii veritas retinet. Crebro mendacium specie veritatis occulitur. Nam sicut aliquando tristem frontem amicus, et blandam adulator ostendit; sic verisimilitudine coloratur veritas et - ut fallat vel 8u- brepat, coloratur. Si prudens esse cupis, in ſutu- rum, prospectum intende; et quz possunt contin- gere, animo tuo cuncla propone. Nihil tibi subitum sit, sed per olium ante conspicies. Nam qui prudens es, non dicit : Non pulavi quidem hoe fieri ; quia non dubitat, sed exspectat; nec $Suspicatur; $ed cavet. Cujuscunque facti causam require : cum initia inveneris, exitus cogitabis. Scito te in quibusdam debere perseverare, quia cepisli : quzedam vero nec incipere, in quibus perseverare $it noxium. Prudens

non vestr® specialiter instituo potestati, cui naturalis B fallere non vult, ſalli non potest. Boni est viri, etiam

sapientiz Sagacitas preslo es!, sed generaliter his conscripsi, quos ministeriis tuis astantes hac con- venit legere, intelligere et tenere. Titulus autem li- belli est : Formula vite honesi@ ; quem idcirco tali volui vocabulo superscribi, quia non jlla ardua et perſects, que a paucis 2*t peregregiis Veicolis pa- trantar, instituit; sed ea magis commonet, quz et 8ine divinarum Scrjpturarum praceplis, naturali tantum humane intelligentie lege etiam a laicis recte honesleque viventibus valeant adimpleri. Quatuor virtutum $species multorum $apientium senlentiis definitz sunt, quibus animus bumanus eomponi ad boneslatem vite possit. Harum prima est prudentia; 8ecunda magnanimitas; tertia, conti-

neniia ; quanta, justitia. Singulz 1ibi in officiis que C

subsunt, annex# $unt, ac bene moralum virum effi.

ciunat. CAPUT PRIMUM.

De prudenliia.

Quisquis prudentiam 8equi desideras, tunc per rationem recte vives, 8i omnia prius existimes et perpenses, et dignitalem rebus non ex opinione mul- torum, $sed ex earum natura conslituas. Nam <&cire debes quia sunt que videantur esse bona et non Sunt, et sunt quz videantur non bona esse et sunt, Quzecunque autem ex rebus transitoriis possides, non mireris, nec magnum exislimes quod caducum est; nec apud e que habes tanquam aliena servabis,

sed pro te lanquam tua dispenses et utaris. Si pru- D

dentiam amplecteris, ubique idem eris; et prout re- rum ac temporum varietas exigit, ita te accommodes lempori; nec te in aliquibus mutes, $sed potius aptes : sicut manus quz eadem est, et cum in pal- mam extenditur, et cum in pugnum astringitur. Pru- dentis proprium est examinare consilia, et non cito facili credulitate ad ſalsa prolabi. De dubiis non de- finias, $ed Suspensam teneas Sententiam. Nihil inex- pertum aſfirmes, quia non omne verisimile statim verum est; sicut et sepius quod primum incredibile

« Lic ex editione Vineti Pictavis vulgata anno Jon Baluzius ; antea mendose legebatur mortalis, — itor Bacherianus, qui ex eadem editione, mox tris

in morte neminem fallere. Opiniones tuz judicia Sint. Cogilationes vagas et inutiles, et velut somnio similes, non recipies ; quibus $i animus tnus $8 0be leclaverit, cum omnia disposueris, tristis remane- bis : sed cogitatio tua $tabilis, et certa sit; sive de- libzret, sive quzerat, $ive contempletur, non rece- dat a vero. Sermo quoque tuus non Sit iranis, $sed aut Suadeat, aut moneat, aut consoletur, aut preci- piat. Landa parce, vitupera parcius. Nam similiter reprehensibilis est nimia laudatio, ut immoderala vituperatio. Illa 8iquidem adulatione, ista maligni- tale suspecta est. Testimonium veritati, non amici- tix reddes. Cum consideratione promitte plenius que promiseris przsta. Si prudens est animus tuus, tribus temporibus dispensetur. Prasentia ordina , ſutura previde, preterita recordare. Nam qui vil de preterilo cogitat, perdit vitam, qui nil de futuro premeditatur, in omnia incautus incidit. Proponas in animo tuo ſutura mala et bona ut illa sustinere possis et ista moderari. Non semper in actu $is, sed interdum animo tuo requiem dato : et requies ipsa plena sit sapientie $tudiis, et cogitationibus bonis : nam prudens nunquam otio marcet. Habet autem aliquando remissum animum , nunquam Ssolutum. Accelerat tards, perplexa expedit, dura mollit, exx- quat ardua. Scit enim quid qua via aggredi debeat : et distincte cuncia videt. Consilium peritorum, ex apertis obscura #stlimat, ex' parvulis magna, Cx proximis remota, ex parlibus tola. Non te moveat dicentis auctoritas, nec quis, Sed quid dicat, inten- dito. Nec quam multis, $ed qualibus placeat, cogita. Id quzre quod invenire possis. Id disce, quod potes scire. Id opta, quod optari coram bonis potest. Nec altiori te rei imponas, in qua tibi slanti tremendum, ascendenti cadendum Sit. Consilia_ tibi salutiſera ad- voca. Cum libi alludit vite prosperilas, tunc te velut in lubrico retinebis ac sisles, nec tibi dabis impetus liberos, sed circumspicies quo eundum Sit, vel qu0u$que.

addidit ante illa gepius lilteris. d Sic idem rescribit, ubi antea erat afſeram dictu,

n= —_—_—_— - a

ah. ad ws ob ab am an fr a6 a oa CTR i _MccM.TSTCST.

ww oy A = -

CAPUT Il. De magnanimilate.

Magnanimitas vero, que et fortitudo dicitur, $i insit animo tuo, cum magna ſiducia vives liber, in- trepidus, alacer. Magni animi howinis bonum est non vacillare, conslare $ibi, et finem vitz intrepidus exspectare. Nj] aliud magnum in rebus humanis, nisi animus magna despiciens. Si magnanimus fueris, nunquam judicabis tibi contumeliam fieri. De inimico dices : Non nocuit mibi, sed animum nocendi habuit; et cum i!lum in poteslate tua videris, vindictam pu- tabis, vindicare potuisse. Scito enim honestum et magnum genus vindicie es8e ignoscere, Neminem $ugurro appelas, neminem suffodias, palam aggre- dere. Non geres, conflictum nisi indixeris ; nam frandes et doli imbecillum decent. Eris magnanimus, si pericula nec appelas, ut temerarius, nec formides, ut timidus ; nam nil timidum facit atimum, nisi re- prehensibilis vitz conscientia. Mensura ergo magna- nimitatis est, nec timidum esse hominew, nec au- dacem.

CAPUT IN.

De continentia.

Continentiam vero si diligis, circumeide superſlua et in arctum desideria tua constringe. Considera tecum, quantum natura poscat, et non quantum cupiditas expetat. Si continens fueris, co usque pervenies, ut le ips0 contentus sis. Nam qui-sibi ipsi $atis est, cum divitiis natus est. Impone concu-

OPUSCULUM PRIMUM. FORMULA HONESTZ VITA. 20 A riliter effusus, si muliebriter _ fractus. Odibilem

quoque hominem ſarit risus, aut superbus, aut cla= rus [An elatus?], aut malignus et furtivus, aut alienis malis eyocatus. Si ergo ips0s jocos exigis, hoe quo- que dignitate sapientiz gere, ut te ncc gravent tan- quam asperum, nec contemnant lanquam vile. Non erit tibi scurrilitas, 8ed grata urbnitas. Sales tni $int $ine dente, joci Sine vilitate, risus sine Ca- chinno, vox Sine clamore, incessu3 s$ine tumulty : quies tibi, non desidia erit; et cum ab aliis luditur, tu $ancti aliquid honestique tractabis. Si continens es, adulationes evita : $itque tibi tam triste laudari a lurpibus, quam $i landeris ob turpia. Lztior esto, quoties displices malis, et malorum de te existima- tiones malas, veram tui laudationem ascribe. Diſfi-

B cilliwum continentiz opus est, assentationes adula «

tione repellere, quarum sermones animum voluplate resolvunt, Nullius per assentationem atmicitiam merearis, nec ad tuam promerendam per hane adi- tum pandas, Non eris audax, nec arrogans : 8ub- miltes te, non projicies; gravitate servala, admone- beris libenter, et reprehenderis patienter. Si merito objurgabit aliquis , $cito quia proſuit; si immerito , scito quia prodesse v«-Iuit. Non acerba, Sed blanda timebis verba, Esto vitiorum fugax ipse; aliorum vero neque curiosus scrutator, neque acerbus repre- hensoy, $scd 8ine exprobratione correptor, ita ut admonitionem hilaritate prevenias, et errori facile veniam Gato, Nec extollas quemquam, neque deji- cias. Dicentium esto tacitus auditor, audientium

piscentiz tnz ſrenum et modum , omniaque blandi- C promptus receptor. Requirenti facile responde, con-

menta que occultam voluptatem trahunt, rejice. Ede citra cruditatem, bibe citra ebrietatem. Observa ne in convivio aut in qualibet vite communitate, quos non imitaberis, damnare videaris. Nec - pre- Sentibus deliciis inhzrebis, nec desiderabis absen- tes. Victus libi ex facili sit, nec ad vyoluptatem, sed ad cibum accede. Palatum tuum fames excitet, non sapores. Desideria tua parvo redime, quia hoc tan- tum curare debes, ut desinant : atque quasi ad exemplar compositus divinum, a corpore ad $piri- lum, quantum poles, te ſestina reducere.. Si conti- nenlix: studes, habita non amcene, sed salubriter : nec dominum esse velis notum a domo, sed domum a domino, Non 1ibi ascribas quod non eris, nec quod

temnenti facile cede : ne in jurgia exsecrationesque discedas. Si conlinens es, animi tui motus corpo- risque observa, ne indecori 8int. Nec il)os ideo con- temnas quia latent; nam nil differt, si nemo videat, cum tu ipse illos videas. Mobilis esto, non levis ; conslans, non pertinax. Alicujus rei scientiam habere te nec ignotum Sit, nec molestum. Omnes libi pares ſacies : 8ed inſeriores superbiendo non contemnes. Superiores, recte vivendo, non metuas. In reddenda officiositate, neque negligens, neque exactor appa- reas. Cunctis esto benignus, nemini blandus, paucis ſamiliaris, omnibus 2quus. Severior esto in judicio quam $sermone, vita quam vultu: cultor clementiz, deteslalor s2vitie, bone ſame, neque tuz semina-

es ; Nec majus quam es videri velis. Hoc majus ob- D tor, neque alienz invidus. Rumoribus, criminibus,

£erva, ne paupertas tibi immunda sit, nec parcimonia sordida, nec simplicitas neglecta, nec lenitas lan- guida; et $i tibi res exigue $sunt, non tamen Sint angustze. Nec tua defleas , nec aliena mireris. Si continentiam diligis, turpia ſugito ante quam acce- dant; nec quemquam alium vereberis plus quam te. Omnia tolerabilia przter turpitudinem crede. A ver- bis quoque lurpibus abslineto, quia eorum licentiam imprudentiam nutrit. Sermones utiles magis quam facetos et amabiles ama, reclos potijus quam vnSe- cundantes; Mi-cebis interdum seriis jocos, $ed tem- peratos, et sine defrimento dignitatis ac verecnndie. Nam reprehensibilis risus est, si immodicus, si pue-

suspicionibus minime credulus vel malignus, sed potius his qui per speciem simplicitatis ad nocendum aliquibus subrepunt, oppositissimus. Ad iram tardus, 2d misericordiam pronus, in adversis firmus, in prosperis cautus et hnmilis: occultator virtutum, icut alii vitiorum. Vanz gloriez contemptor, et bo- norum quibus praditus es, non ace: bus exactor, Nullius imprudentiam despicias. Rari sermonis jpse, ed loquentium patiens. Severus, non s2vus; sed hi'arem non aspernens. Sapientie cupidus et docilis : quz nos1i, Sine arrogautia poslulanti imparties ; qu: nescis, sine occullatione iguoranliz tibj postu'a in- partiri. Non conturbabit sapieas mores publicos, ure

a...

Nn S. MARTIN BUMIENSIS OPUSC. I. FORMULA HONEST VITE. 28 pepſin in 86 vite.novitate convertet. Justhizz post A ergo maculas prudentia immensurata perducet. Qui-

wc vifies Et.

CAPUT IV. De juititia.

Quid es1 justitia, nisi naturz tacita conventio, in adjutorium multorum inventa? Jutitia non nostra constitutio, sed divina lex est, vinculum gocietalis bumanz. In hac non est quod #$timemus quid expe- diat : expedit tibi, quidquid illa dictaverit. Quisquis ergo hanc sectari desideras, Deum time prius et ama, ut ameris a Deo. Amabilis cris Deo, si in hoc jfllum imitaberis, ut velis omnibus prodesse, et nulli nocere. Et tunc te juslum virum appellabunt omnes, sequentur, venerabuntur et diligent. Justus enim ut gis , non solum non nocebis, sed etiam nocentes pro-

hibebis : nam nil nocere, non est juslitia, $ed absti- B Me

nentia alieni est. Ab his ergo incipe, ut non auſeras, ut ad majora proveharis, et aliis ablata restituas. Ra- ptores quoque ipsos ne aliis timendi sint, casliga et cohibe. Ex nulla vocis ambiguitate controversiam neces, ed animi qualitatem speculare. Nihil tibi in- tersit, an firmes, an jures *. De fide et religione 8cias agi, ubicunque de veritale tractatur : nam $i jureju- rando Deus invocetur, et non invocanti teslis est, amen non tfansies veritatem, ne juslitiz transeas legem. Quod si aliqqando coarcteris uti mendacio, utere non ad fals|, $ed ad veri custodiam Þ; ct si conligerit fidelitatem mendacio redimi, non men- tieris, sed potius excusaberis : quia uhi honesta causa esl, justus secreta non prodit, tacenda enim

lacet, loquenda loquitur : atque illi aperta, et secura

lranquillitas, ut dum alii vincantur a malis, vincan- lur ab illo mala. Hec ergo si studere curaveris, lztus et intrepidus cursus tvi finem exspectabis, prospicies hec tristia hujus mundi bilaris, tumultuosa quietus, exirema $ecurus. CAPUT V. De mensura et moderatione prudenti@.

His ergo ins(itutionibus observatis, quatuor virtu- tum 8pecies perſectum te facient virum, $i mensuram rectitudinis egruom #quo vivendi fine 8ervaveris. Nam 8i prudentia terminos $u0s excedat, calida et pavida commigeris, investigator latentium, et scru- tator qualiumeunque noxarum oStenderis, notaberis timidus, speciosus | forte, su$piciosus], atlenius, Sem-

cunque in illa medioeri lance pefrvistit, nec obtusuin in se aliquid habeat, nec versutum.

CAPUT VI. De moderanda fortitudine.

Magnanimilas autem $i $e extra modum $uum ex- tollat, faciet virum minacem, inflatum, turbidum, inquietum : et in quascunque exto!leitias dictoruin actorumque, neglecta honestate, ſestinum ; qui mo- mentis omnibus supercilia subrigens, et besliarius eltiam quieta excitat, atium ſerit, alium ſugat. Sed quamvis audax sit impugnator, tamen multa extra s8e valenlia ſerre non poterit. Sed aut miserum appe- lit finem, aut 2rumnosam 8vi memoriam derelinquit. nsura ergo magnanimilalis est, nec timidum esse hominem, nec audacem.

CAPUT VII. De modo temperantie.

Continentia deinde his terminis astringat : cave ne parcus $is, ne speciose el limide manum contra- has. Ne in winimis quoque 8peculum ponas. Nam ta- lis et tam circumeisa vilis putabitur inlegritas. Hac ergo mediocritatis linea continentiam observabis, ut nec voluptali deditus, prodigus et luxuriosus appa- reas nec avara lenacitate Sordidus aut obscurus ex- Sislas.

CAPUT VIII.

Qualiter 8it moderanda justitia.

Justitia postremo eo medlocritatis tibi itinere re6- genda et, ut nec ductu jugiter [Af. turpiter] levi ith- motam semper anim| rationem negligentla subse- quatur. Dum neque de magnis, neque de minimis errantium vitiis corrigendi curam geris, sed neque licentiam peccandi, aut fIſudentibus tibi blande, ant jilludentibus proterve permittis, neque rursus nimia rigiditate et a$peritate, nil venies aut benignitati re- gervans, human#z Societati durus appareas. Ita ergo jutitiz regula tenenda es!, ut reverentia disciplinz &jus neque nimia negligentiz communitate despecta vilescat, neque 8everiori atrocitate diuturna gratiam buman# amabilitatis amitlat.

Conclusio premissorum. Si quis ergo vitam $suam ad utilitatem non tantum

per aliquid quzrens, Semper aliquid limens, semper TJ) parial, sed multorum inculpabiliter componere desi-

aliquid dubitans, et sublilissimas $uspiciones Suas ad animi tui apprehensionem impingas. Monstraberis di- gito astutia plenns, versipellis, et 8implicitatis inimi- cus, contemplatorque culparum, et posiremo uno nomine vocaberis a cunctis, malus bomo. In has

* Caute legs : nam multum interet inter Simpli- cem as8ertionem et juramentum. Et hoe $8ane opus est religionis : illad non. Forsan byperbolice ita 10- eutus et, quod vir probus alque perfectus, Est es!, Nou non, nisi major adsit necessilas, conteutus esse debet, ut Christus monet in Evangelio.

b Caute ista lege : nam certum es, mendacium

derat, hanc predictarum virtutum ſormulam pro qua-

litatibus temporum, locorum, personarum atque cau- *

Sarum $Sequatur : eo mediocritalis inSistens, quo per abrupta altrinsecus precipitia, aut ruentem corporis devilet insaniam, aut eſficientem puniat ignaviain ©.

quantumvis officiosum, nunquam «s8e lieftum. Vide S. Thomam 2. 2. quzst. 110. art. 3. et Sixtum Se- nensem lib. v, Bibl. annot, 107.

* [n ms. Cocice his verbis desinit hoc opuscu'um : Aut deficientem conlemnat invidiam, ut observal lau- datus editor Bucherianus.

>

_— na. »

ha "—y

OPUSCULUM II, LIBELLUS DE MORIBUS,

1. Omne peecatam actio est. Actio antem onnis A lis displicere, est landari. Male de te loquuntur ho-

voluntaria est tafn honesta quam turpis ; ergo votun- tariuitn est omne pecettum. Tolle excugationem ; nemo peccat invitus. Education et diseiplina- mores ſaciunt ; et id nnnsquisque $apit, quod didicit. Haque bona conguetudo excutere debet quod mala insirutit. Nihil interest quo animo ſaci1s quod ſecisse vitiosum ext, quia ſaeta cernuntur, animus yero non videtur. Nulla autern lans est non ſacere quod facere non pos- is. Quid homini est inimieitsimum ? lomo. Liben- ter ſeras quod necesse est; dolor palientia vineitor. Exspec'a quo nunquam pE@eniteas. Non quam multis placeas, $ed qualibus stude. In hoe tantim ineumbe, ut libentiuvs andias quam loquaris. Maltos vitam dif- ſerentes mors juncta przevenit. Itaque omnis dies

mines, bene antem loqui nesciunt; non quod merea- ris, sed quod solent ipsi. Homines de te mala loquun- tur? Si merito, non quod loquuntur molestun est, sed quod non mentiuntur. Si immerito? Innocentia mea nunc maxime gaudeo; apparet enim illos vera objecturos, si possent. Non es in pairia tua? Patria tua est, ubicunque bene es; illud enim per quod bene cst, non est in loco, sed in homine. Nihil ma- gaum, nisi magno animo degpicias. Que gsunt marxi- me divitie? Non desiderare divitias. Quis plurimum habet? Is qui minimum cupit. Quid est dare benefi- cinn? Deum imitari, Honeslius est cum judicaveris amare, quam cum amaveris judicare. Dissensio ab alio incipiat, a le autem reconciliatio. Suecurre pay-

velut ultimes judicetor; Tristitiam, s{ potes, ne ad- B pertali amicorum, imo occurre. Amicos secande res

miseris; sin minus; ne o8tenderis. Amicos secreto admone, palam antem lauda. Verba rehis, non per- ponis e$timanda 8un!. Otatorem te puta, $i tibi afite omnes quod oportet persuaveris. Ut licentiosa man- eipia animi, imperio coerce linguam, vehtirem et li- bidinem. Quod tacitum esse velis, nemini dixeris. Si tibi non imperasti, quomodo ab alio silentium $spe- ras? Ridiculum est aliquem odio nocentis innocen- liam perdere.

1. Monstro $imilis cst avaritia 8enilis. Quid enim swnltius es}; quod dici £olet, quam via deficiente via- ffeum augere? Vintes infantes terra nudos excipit. Non pudet te fortius nasci quam vivere? Quid dul- ejus quam habere amicum cum quo audeas ut tecum

parant, adversz certissime probani, Pejora gunt te- cla odia quam aperla. ltaque te minus loquax inimi- cus offendit quam tacitus. Mira ratio esl, que non vult predicari quod gaudet intellegi. Ignosci amat, qui quod odit ostendit. Eleemo>yna non tam acci- pientibus quam dantibus prodest. Et spes pramil Solatium $it laboris. Que esl maxima egestas? Ava- ritia. Pecunie imperare oportet, non servire. Nul- lum econscium peccatorum tuorum magis limueris quam lemetipsum. Alium- potes effugere, te antem nunquam. Quis est pauper ? Qui sibi videtur. Qui a multis timetur, multos timet. Inſelicem erige, sub- mitte ſelicitatem. Vera ſelicitas innocentia4 est. Ne- quiti1 ipsa $ui pena es!. Ma'a conseientia S2pe 10's

omnia loqui? Magnaruim virium est negligere lziJen- C est, Secura quj exitum cogitabit. Beneſicii accepti

tem. Quid sis interest, non quid habeas. Nondum es

felix $i te turba non deriserit. Si vis beatus esse, c0- .

gila hoc primom, contemnere et contemni. Prius quam promittas deliber's; et cum promiseris, fa- cias, Id agas, ne quis meriio le oderit ; et si nullos inimicos libi ſaciet injuria, multos facit invidia. S0- litudinem quzret, qui vult cum innocenlibus vivere; Optimus ergo animus et pulcherrimils effitor Hei &51 Abslinebis ab alieno matrimonio. Prestabis parenti- bus pi-tatem, eognatis ihdulgentiam, omnibus zqui- talem. DevitaBis crudelitatem, et ministram crudeli- latis iram, Non aliter vivas in 8olitudine, liter in ſuro. Nihil petas, quod negaturus fuisti : nibil nega- bis, quod petiturus ſuisti. Pacem eum hominibus ha- bebis, cum viliis betlum. Hoe habet omnis :fectns, ut in quod ipse insanit; in id putet etiam c#teros ſurere. Maximum in eo vitium est, qui non meliori- bus vyult placere, $ed pluribus. Vis omnibus esse no- lus? prius eflice ut neminem noveris. Bonam est non laudar!, et esse laudabilem. Stultum est limere quod vitare non poles.

Ill. Male opinentur de te homines, sed mali. Ma-

nunguam oportet oblivisci ; dati, protinus.

IV. Inhonesta victoria est, $108 vincere. Satis est peenarum, poluisse punire. Inimicitias tarde suscipe, amicitias exerce moderate. Simnltates deprne. Imago animi, sermo cst. Qualis vir, talis oratio. Magna res est vocis et silenlij temperamentum, Qui 2quo animo malis immiscelur, malus es!. Neminem Is ud$teris; neminem cito accusaris : semper pula te cum diis lestimonium dicere. Vitium est omnia cre- ders, vitium nihil efedere. Utendun &1 Uvitits, non abutendum. Nullum putaveris locum sine teste. Ex cu-ationem qu#rere, vitium. Fortior est qui cupidi tatem vincit quam qui hostem subjicit. Est difficilli- mum, $e ipsuſm vineere. Inique jrascitur, qui $vis irascitur. Amare $ic incipe, lanquam non liceat de- simere. Magnarum ferum etiam $i 8ucces$us non ſuerit, honestus est Ipse conatus. Nobilitas animi est generositas Sensn0s; nobilitas corporis, generosus aftimus. Honestior est quein Senectus ad otium retu- lit, quaw quem in otio inveuil, et tune incipit 1aby- rare. Turpe spectaculum prebet animas zger. Nun- quam Sit tristis facies tibi in commodo alterius.

>...

31 MARTINI DUMIENSIS 32 Homo 8um : quomodo devitabo secundarum rerun A facit. Merito damnari, pceva est; damnatio iminerita,

invidiam ? Si ſelicitatem jactaveris, cum multis dives eris. Quomodo optime potentiam tuebor? Impoten- tia occasionis. Locum tenet innocentiz proximum conſessio. Ubi conſessio, ibi remissio. Irz severitas in vitio est. Boni judicis esl dispensare, non tantum quid damnandum vil, sed quatenus. Proximus jusli- tie modus, $severilas.

V. Quietissimam vitam agerent homines in terris, $i hc duo verha a natura omnium rerum tollerent, meum et tuum. Qui paupertatem timet, timendus est. Vires tuas amici magis sentiant beneficiis quam injuriis. Pecunia non +aliat avaritiam, $ed irritat. Homo $semper in(igens pecunia , scit cum ejus mo- ribuPconvenire. Mihi crede , non potes dives esse eb felix. Anribus ſrequentius quam lingua utere. Quidquid dicturus es, ante quam aliis , dixeris libi. Nibil interest inter iratum et insanum, nisi unus dies : alter non semper irascitur, alter semper in- g:nit. Facillime bonus fueris , $i ea vitaveris que vituperaveris. Cum alienos timueris, te ipsum ve- rere: nam $sz=pe Sine aliis esse poles, Sine le nun- quam. Si bene te instruxeris, pndeat deteriora ſacere. Quod persuaseris erit diuturnum, quod coe- geris erit in occasione. Alteri semper ignoscito , tibi ipsi nunquam. Tantum ad virtutem adjicies , quantum ex voluptate abstraxeris. Stultum est $0mno dejectari, et quasi mortem moliri. Bonis nocet, qui malis parcit. Multi cum aliis maledicunt , $ibi ipsis convicium faciunt. Nibil turpius quam qui objicit alteri ; $ibi objiciendum. Ut licentiosa mancipia animi , imperio rege linguam , libidinem, venirem ; cupiditatemque comprime : si non potes, paululum remilte. Szpe ea que $Sanari ratione non poterant, 8anata sunt lempore. Qui propter pecunie amorem et libidinum moritur, ostendit se nunquam $1i caus1 vixisse. Turpiz ne dixeris, pavulatim enim pudor per verba discutitur. Sic habila, ut potius laudetur do- minus quam domus : consuetudinaria-res est inno- centia. Non damnatio, sed causa hominem turpem

damnantis est calamitas,

VI. Si aliquid cogitaveris, cito apparebit conver- Santibus. Videri vis ab omnibus ? uunquam bone honestatis simulatio longa est. Quod (le alienis trac- tas, ex tuis yudices. Multi snnt obligandi, pauci offendendi; nam memoria beneſiciorum facilis est, injuriarum lenax. Objurgationi Semper aliquid blande admisce ; facilius euim penetrant verba quz molli vadunt via, quam aspera; nemo enim $e mulat , quia mutari $se desperet. Quoties scribens aliquid dicturus es, $SCito morum tuorum te hominibus chi- rographum dare. Qui in servos irasCitur et crudelis esl , Salis ostendit poteslalem adversus alienos $ibi defuisse. Qui nescit tacere, nescit loqui. Facilius est

R pauperi comemptum effugere quam diviti invidiam. . Bonus fruitur bona conscCientia. Malis hominibus tu-

lissimum est cito ſugere. Nulla pusilla domus, que multos amicos capit. Scire uti paupertate, maxima felicitas. Acuit intentio, ſrangit animum remissio, Nunquam scelus scelere vincendum est. Bonus vir est qui eo perduxit affectu animum, ut non tantum peccare non velit, sed etiam non possit. Regnantibus pejus multo periculum quam his qui judicantur ; hi enim singulos timeut, jlli universos. Nunquid fortis ſortem $e gloriabitur, quem corporis zxgritudo eflicit infirmum ? Nunquid dives in opibus svis gloriabitur, cujus Spem fur vel tyrannus abrupit? Nunquid nobi- litas gloriabitur affecta, nonnunquam indignis et miserabilibus $serviens? Diabolus aliquando $e glo- riabatur interfectorem tuz misericordie, nunc in- lergemiscit Socios tuz bealitndinis. Fugienda sunt omnibus modis et abscindenda igni ac ferro, totoque arlificio separanda , languor a corpore, imperitia ab animo, luxuria a mente, a Civitate $ediiio, a domo discordia , a cunctis rebus intemperantia. Dixit qui- dam , amicorum omnia esse communia, et amicum se ipsUM esse alterum. Duorum temporum maxime habendam curain, et evrum quz acturi sumus , et eorum que gessimus. Post Deum veritatem colen- dam, quz s0la homines diis proximos facit.

—_ —

OPUSCULUM NT. PRO REPELLENDA JACTANTIA '.

I. Mulia sunt vitiorum genera , quibus bumana D sordidatur, turpiloquiis , ludibriis , Scurrilitatibus ,

ſragilitas inſeslalur, et quorum vulneribus pene om- nes homines $auciantur. Nam, ut dicam pauca de multis aliis : qui ab iracundia vincitur, czdibus , homicidiis, clamori ac $editioni deservit. Alius qui avaritia impellitur, inhumanitatem , rapacitatenh , ſalsa 1estimonia, violentias , perjuria, ſurta, menda- cium et ſraudationes cxercet. Alius qui a libidine

« Hzc et que $equuntur opuscula quinque primus edidit Joannes Tamayus Salazar in 8uo Martirol. Hisp. tom. II , pag. 317-328. Quoruw tria priora descripsit e pervelusio Codice ms. bibliothece D.

adulteriis et fornicationibus succumbit. Alius qui gulz ingluvie superatur, comessationibus , crapulz, ebrietati deservit. Et ut non multa prosequar, quz- cunque memorare perlongum est, cum singulos ho- mines conslet : unus inter hc omnia morbus ext, qui conditionis Suze non Singillatim quosdam , sed congregalim cunctos addicit; et cum cxtera vitia Garsize de Loaysa.Reliqua vero duo unde desumpse-

rit, expresse non indicat , quz tamen ex codem Co- dice ille hausisse videtur.

35 OPUSCULUM III. PRO REPELLENDA JACTANTIA. 34 particulatim sibi vindicent quos vicerint , hoc unum A de $e $ibi hoe quod verum est confitetur , gloriam

nou nisi omnibus dominari contentum est. Id autem Sl inane laudis studium, quod Greci zevo3o%ia, Latli- ni ranam gloriam 8eu jactantiam yocant. (Juod quale sil malum, et quomodo universos vulneret, dicam.

11. Cum in omnibus hujus vite $tadiis, aliqua plus, aliqua minus humano generi placeant. nihil magis deleclabilius ab omni homine quam $studium humane laudis appelitur. Et alia quidem quamvis ardentissima cupiditatis ambitione $unt acquisita ; tamen postquam haberi ceperint, ips0 quotidiano Sui USU, quamvis magna Sint , continuo faslidiuntur. At vero inane hoe vane glorie desiderium tanto am- plius quzritur, quanto amplius inventum est : ita ut nihil ex omni opere plus homo cupiat quam Jaudari; nec aliud aliquid gratius $ibi existimet reiddi , quam $i quis illum quasi gloriosum ſuerit admiratus. Hoc ergo reges, hoc judices, hoc urbani, hoc rustici, hoc viri, hoc ſeminz, pueri, adolescentes, juvenes et senes hoc ambiunt. Omnes laudari volunt, quamvis false Jaudentur. Naim pueri adolescentum $ibi inge- nium vindicant, advulescentes juvenum in $e ſortitu- dinem mentuntur, juvenes $enum $ibi prudentiam ascribunt-: senes, quia ullerius ire non possunt, redeuntes retro, gloriam $ibi exigunt de transactis ; ſeminz, quamvis $exu non possunt, animo $e lamen virilitatis extollunt ; rustici urbanos videri se ges- tiunt ; judices hoc $ibi quzerunt deferri, quod regi- bus ; reges hoc se somniant posse, quod Deus. Atque ita dum singuli se plus volunt videri quam sunt, gloriim laudis quz $0li Deo veraciter debetur hosti- jiter deprzedati s$unt. Et quod ad summum nefas per- tinet , hinc illud sacrilegium exoritur blasphemum , ut quia tolum quod laudis est homo diripit , nihil aliud Deo nisi sola vituperatio relinquitur. Excessit mensuras Suas genus humanum , dum neminem in- venias qui non ita mirari se velit ut Deus. Quis ergo modus potest esse lalibus , 2 quibus et c(ylum esL pignoratum, ad cujus altitudinem nisi quis fuerit humilis, non altingit ?

II. His autem a quibus id quod supernum est usur-.

patur, ut mihi videtur, nihil aliud remanet quam in- fernum. Non enim habent quo ascendant ; quia semper ascendendo, hoc illis tantum $uperest, quod descendant. Omnes enim ad gloriam , nec tamen una via concurrunt; alii enim de acceptis honoribus lau- dem cupiunt, alii de relictis; quidam auro elati, quidam panno vilissimo gloriantur ; alius quia deli- ciose Vivit placere vult, alius quia parce ; postremo alter vitiis, alter virtutibus. Omnes ubique famam Suam prorogare contendunt : et ideo diflicillima est hujus jactantice curatio , quia non viliis tantum , sed etiam virtutibus se immiscet. Nec enim permittit hominem qualis Sit a semetipsov dignosci; quia dum laudibus alienis adgaudet , ejus exaltatio sequitur gaudiuin , exallationem vero tumor et nimia xs$ti- watio $ui, plus siquidem ju $e #stimat quam quod videt. Atque ita fit ut non ſantum aliens adulatione SINUS miseri, Sed etiam nos(ra : nam dui nullis

Suam ex aliena opinione suspendit ; et cum dicitur beatus, magnilicus, potens, non quia ita est de 30, ed quia ita dicitur, credit. Hoc enim est mortiſerum Illud vitium de quo Dominus in Evangelio ita Joqui- tur ad Judzzos : Quomodo, inquit, vos potestis cre- dere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam que a s0lo Deo ext non quaritis (Joan. v, 44) ? Ostendit enim Dominus, quia quisquis ab hominibus gloriam quzrit, a Deo non habet quod exspectet. Unde etiam llud de hypocritis eleemosynam facientibus dicit : Ideo hoc ſaciunt , ut glorificentur ab hominibus. Amen dico vobis, quia receperunt mercedem suam ( Matth., vi,2); id est, laudem humanam solummodo in prxsenti. Paulus quoque Apostolus nos monet : No-

B lice, inquit, fieri inanis gloria cupidi ( Gal. v, ).

Inanem appellans gloriam quam ſenerat mendice men- dicus. Inanem dicens et vacuam qua $si quid boni agitur, dum $ibi homo tribuit, omnium laborum ſructus evacuat. |

IV. Nec solum merita virtutum excludit, ged etiam reus eſſicitur zterni supplicii : quia opus bo- num quod obtentu jubentis Dei debuit exerceri, ac- quirendz laudis gratia exercegtar. Tolle ſavores, tolle admirationes humanas, pancos invenies qui aliquid boni aut amore Dei, aut ($i hie non ſuerit) timore perſiciant. Unde non levior nos culpa commaculat , quia homines Deo, et gloriam humanam gloriz ca- lesti preponimus. Acutus nimis hie elationis et morbus : ex utraque parte pesliſerat, ac incaulos

C exulcerat. Nam alii sibi, quia boni sunt ; alii, quia

inali sunt, gloriantur. Sed de bonis elalis dicitur : Quoniam Deus dissipavit 0338 hominum 38ibi placen- tium (Ps, 11, G). De malis vero inflatis dicitur : Quoniam laudatur peccator in desideriis anime 8u@, et qui iniqua gerit benedicitur (Ps. x; zec. Heb, 111). Et illud apostolicum : Quorum deus venter, et gloria in conſusionem ( Philipp. m, 19 ).

V. Ubique enim hoc jactaniie vitium serpit, et $1nas utrobique partes exercet. Sed si illos qui in bonis operibus viventes humanam gloriam aucupan- lur, 2uctoritas divina condemnat, eo quod $e in jillis magis voluerunt Jaudari quam Deum; quid de illis fiet qui et male vivunt et tamen laudari volunt ? Ips| considerent. Nullus jgitur vanz gloriz finis est : nec

D golum ea que gesla 8unt requirit, sed etiam ca que

gerenda $unt antecedit. Nam si quid boni operis ab aliquo destinatum est , eontinuo hc alludit ; et quan- tum ex eo admirabilis fiat ceteris, jam depingit. Si aliquid recte quosdam docere voluerit, prius quam ab aliis eruditus aut eloquentiissimus appelletur, jam hoc pramisse suspicionis delectatione anres depru- riunt audire. Si quoties aliquando dirigantur litter ad amicum, prius quam transmiltantur, aut in ma- nus ejus cui $unt scriptz peryeniant, quantum in eis apud illum doctissimus videatur, quantumque Illi admirationis per quzdam dictatus $ui loea nascatur, $2g3ci quodam commendationis 8uZ cogitamine pre- divinat. Si alicui in loco necessitatis beneficium

65 MARTINI DUMIENSIS 56 prompte prevetur, antequam accipiat, qui prebet, A sequilur : ut nisi quis iſlam in omni opere $u0 cir-

quantum ex eo benignus omnibus ant largientissimus videatur, hic qui daturus est metitur. Miles denique ipse sumptis armis pergit ad prelium ; duin adbuc, eui cedat victoria , nescitur, pregumpla $ibi forti- ludinis arrogantiia, ila typhosus, quasi jam victor ingreditur. Preludit ergo elaitio in quibusdam, et velut dux quedain suadet omnibus. Nec s0!um magnis dat animum , sed et parvis. Nam in quovis operis conatu vel ponderis, quamvis invalidum mox lau- daveris , plus valebit. Si parum ponderis poritantem guasi admiratus fueris, majori 8uccumbit. Si pigro dizeris quia velox est, continue evolabit. Postremo @t Cui vires vana gloria dare non poluit, vel impetum commodavit. Kaque ergo quedam precedit, quedam

cumspecte provideat, nihil Deo ex omni opere ejus, nihil proximo , nikil denique eidem ipsi proficiat ; sed velut infelix mancipium, $ub aura domina quam- lumvis laboraverit, tamen semper est nudum.

VI. Sed dicet mibi aliquis : Ergo nibil charitati, nihil misericordie , nihil postremo quod gessimus, euicunque deputabitur bonilati? Audacter dicam : nihil. Quia soli jnanitati 8uz vana gloria vindicat, quidquid non bonitalis, sed ejus imperio est perfec- tum. Mulla $unt quz de hac conlagione dicantur ; sed quia jam multiformis $ubijhlas ejus potest 5sapienti viro his pancis judiciis perlucere, nunc -ad reliqua transeam , et quid aliud pejus ex hoc malo generetur expediam.

OPUSCULUM ITY, DE SUPERBIA,

I. Qualis elecius $it Pavid iv popula Dej prophela Þ} ex Vaua gloria. Cum gemel aliorum asseutlationibus

el rex, quaniaque migericordia, SUmme Ct mantue- tludinis ſueril predilus diguitale, pulo le, charigzune, pacrorum voluminum teslimonijs agnovisse. latendat ergo prudentia tua, quomodo ille Deo placidus | For- is, placitus] vir byoc nequissimum yapg gloriz spi- xitum, pe $ibji «ubreperet, ſormidavit. GCouspiciens enim qualia et quania bona jlli quolidie Dej gralia largiretur, jd est, Lot Victorias alieyigenarum, tantam divitiarum aſſluentiam, vindiciam in @2mwulis, innu- merosilzlem ip civibus, maugugludinem in judiciis, pogiremqo propbetiam Spiritug sancti jy agnitionem gmniun ſulurorum ; tamen ne illuy jo bis lantis bo- pis aliqua yana glorja ugum juſlaret elalio, orat Dem aitentius, dicens : Noy veniat miki pes guperbie, et

consuveyit homo, quod magnus Sit, necesse est ut hoc $ibi et ipse Ccunseuiiat. Quam miseriam illud quod est pejus as$equilur : quia quidquid apud $e eliain pro- prio lestimonio reboravil, quamvis falsum Sit nulla id ei [ Edit., eum| poterit exlorquere 8uasio; et ob hoc inemendabilis slatus, spretis aliis, 88 lantum quolidie admiraiur, id solum irreprebensibile per- ſectumque judicays, quod ipse Sapuerit. Hoc igitur eral, quod rex David, ne illi subreveret, exorabat ; ne ſorie aliqua svasioue, vana laudis inquctio, non hoc divine graliz, Sed $uz potesl41i, quia tam ma- gous erat, ascribe:et.

II. Quid autem $superbiz $piritu inflatos homines $ubscqualur, proximis idem prophela yerbis adjunzit.

manus.peccatoris non mopeal mg. ibi ceciderunt omnes (, Cum enim dixisset : Non veniat miſti pes superbig,

gui operan/ur iniquitatem : expulst gunt, nec poluerunt pare (Pg. xxxy, 42, 13). Yideawus ergo quid est hoc, quod dixit : Non peniat mihi pes guperbie, & manus peccaluris non moreat me. Pes giquidem in bomine, quautum ratio indicat, quamyis exilremitas Corporis "zit, lamen quasi ſunJamenium aliqued initium Sur- genlis staly+ es, 3 quo eliam veluti fabricalta for- Maia carnis altitudo cgnsurgil. Quod ergo ait : Non peniat miki pes superbic, tale est, ac $i diceret : Non yeniai mibi initium Super biz, id es, yaua gloria, Cx evjus ſuudazyento rujnosa illa Superbice celsitudo proguciiur. Una enim geperatur ex alters, el propiu- gujtas earum »ix paucorum forte di-crgtione cogog- scilur. Nam ex quocunque bong nimium fſuerint i0-

continuo addidit : Et manus peccatoris non moveat me. Sciebat enim quia omnem superbiam mobilitas Slalim Sequitur peccaliorum. Ilia re vera est. Nan quisquis superbiz tumore [Edit., timore, mendoze| dislenditur, in hoc Dei gloriam imiltatur, quod nemo illj Sit $wilis : languam yere profanus, qui ad jnju- ria Dei consurgit, derelictus ab eo, in manibus tra- ditur peccalorum, in operibus actuum immundorum, ut ignominiosis passionum flagitiis incurvyalus, di- $cal Se lerram esse el Ccinerem, et quod inflatus in se viderc non poluit, bumiliatus agnoscat. Unde et Sa- lomon ait : [mmundus esl anie Deum, qui exallat cor guum (Proverb. xvi, 18; zvili, 12)

IV. Quid autem post hac rex David $eculus it,

wines gloriali, hoc continu Subsequityr, ut 1pSUm D) yideainus. 16i, ait, ceciderunt omnes qui operantur

bunum, noon largjiori Neo, $ed gu# tribuant pote- $lali.

I1. Yana gloria ezt ergo bumanis laudibus dele- etari : guperbia vero ext, bogum pro quo aliquis lau- dawr, $ibi hoc applicari, nou Deo. Et vana gloria guidaw 6x aliena 251igiatine nutritur, Superbia vero

iniquitatem : eapulsi 8unt, nec potuerunt stare. Evi- denter oslendit quia in superbia omnium iniquorum prima ruina est. Idemque etiaim alibi scriptum est : Initium peccati swperbia (Eccli. x, 15). Quod ut aper- lius demonsltretur, angeli ill us primi recordemur exilium, qui pro splendure deroris svi Luciſcr nuns

+”

37

OPUSCULUM IV. DE SUPERBIA.

38

, halus, ex lo sudlimi bealoque angelorum loco, nullo A plura commemorat : Et cibus, inquil, jus clectus

»

alio nisi hoc solo superbiz vitio, ad inſe1na dilapsus est. Quia cum inter. ceteras Supernag Vigipigs clay rivris pulchritudinis luimine preeminerel, non hoc benelicio crestgfis 5ui, ged propria vipiule g8 exedidig obtinere ; et tanquam vullius non egeret auxilio, $i- cut Peys. ila $e jIli sjmilem judicavit, dicens : Ponam sedem meam ab aquilone, ej erg 8imilis Altisgimo (154i. xv}, 15, 44). Hzc enim cogitalio ola illum dejecit : nam mox deserius a Deo cujus $e protecjione credi- dit non egere, infirmus subito el miser effectus, et mulabilitalem Dalurz SUP quam n@n agnoverat Sen- Sil, et Dei munus quod babebas amisit. Pogi bec etiam videng a Deo hominem ſactum ex pulvere ja locg beatitudinis quem ipse perdideral subrogari, insliga+

(Habac. 1, 46). Electos ille viros et sublimes aggre- ditur. [lis Syggerit quia magni Sunt, quia ni!:il indi- geant, quia quidquid agunt, cogitant vel loquuntur, lyyum id 82Pjeplja vit Wiymgyps ia. Quibus si quid utile, Beo id gubernante, provenerit, svis illud coplinuo virjbus 8y2que indugyrig Jegytanies, cla- mant : Ego hac feci, Ega dizi, Ego exgogitavyi; gt quasi $typentibus cuncis, prerepla gloria Dei, ad ejus 8 $jmilitudipem proſerunt admirandog. Quibus justo Deus judicjo pretidia >ua gubguceny, tradit il- los, $icul ait Aposlolus, in reprobum $gugum, vi [4- ciant vel cogitent gue nan conventunt (Rom. 1, 38), Quia cym jn omnibus Dei proyidentiam agdegse cognor scant, gon ut Deum magniſicant yel gratias agual,

tus invidia, eedem $uperbige illum telo quo ipse evi B 5ed glorianies in semelipsis evangscunt in cogilaligr

dejectus appelit. Sibj enim dixerat : Ero gimulis Al- liszimo. Ade et Eve dixit : Eritis sicut dii (Gen. 11, 5). Qued jlli concupisceuies, non Ob agliam causam, sed tantum ut dii fiereut, mandatum Dei transgressi sunt. O quania egl cecitas in appeliw vane gluria | Non vidis homo lam aperiam fallaciam, in qua illi yersa vice $imilizudo Dei non ex vbedientia ejus, $2d ex conlempiyu promitiilur.

Y. Ecce hie est primi illius veneni saporalus inie- ritus, qui amarissimo inanis jactaplie melle circun- litus, et angelun fefeilit et hominem. In bog et ca- leslis et lerrena c&cidit creatura. Qb hoc de Sedibus puis, ille de celo, bic de paradisv expulsi sunt; et non poluerunt $Lare, quia graviler ceciderunt. Quale ergo superbiz malum sit quod res David aperie n- muil, 8ybjeciis rujparum Ccaugis ipse MOnSLravil.

VI. Omnia peccalvrum genera, id es, luzuria,

avarilia, adullerium, et si qua gunt alia, quamvis et

in bis onyjbus Deus irascalur, tamen aut per angelos, pul per bomines lalium eliamnuum vindiclas ex8e- quilur. AL yero Super bia, non per alium quempiam, ged ipgum per se Neum merelur habere contrarium. la enim gcrippum el : Superbis autem jpse revistit (I Pet. v, 5; Jac. iy, 6). Ciera enim vitia vel in eos ips0$s qui illa perpetraveriut, relorquentur, vel jn alios homiges yidentur admilti. Hic vero superbie tumor proprie Dililur contra Deuw, et idcireo illum patilur ipigiigyuw ; quia 5e in excelsum Llendens, hic Semper appelit quod illi goli est proprium. Quawvis

aulem geueraliter bc superbiz labes iufesta it, non D

plus lamen abis metuenda e-t quam bis qui aut spi- Tilaliter ad perſecliogem virtuluin, aut carnaliter ad divitiarum copiam et gummos houorum litulos per- Veuerinit. Tantum Sscilicet in illis major efficitur, quantum et major et qui superbil. Neque illa viles quoque aut populares gubvyeriisse contenta es, ed et in ulorum qui Maximi indidiis as8idet : quorum quantum allivr gradus esl, lantum altivr et ruing. Unde eliam et illud de codem guperdiz 8piritu Scri-

An guccreverint? Malim tlamen supplaniaverint.

nibus sujs. Dicenles 8e es4e $apientes, Slulti gupt ; jar clanles 5se esse 6labiles, invicios, polentes, iplirmi, victi el ippolentes exgisluol.

Vil. Quz cum ita sint, satis manifestissime est comperium quia omni vigilantia omnisque cordis in- dustria appetitus nobis vane gloriz es ſugiendus, ne ſorile si virulentum vel semel morbi contagium in penetralibus nostri cordis irrepserit, in omni operum nostrorum prosperitate, sublilissima humanarum laudum deleclatione Succrescens, ex abundantia ne- quiliz $uz deterrimum illum et crudeliorem super+ biz proſerat partum. Quz cum utraque pesliferis fundatz radicibus humanz mentis arcana suppleve- rint *, undique mulata insidiarum specie improvisis occurrant. Nam his qui ad $piritualia se studia con- tulerunt, mox vana gloria illis ge jejunio, de vigiliig, de lectione, de $olitudine eremi, de patientia, de 1g- citurnitate blanditur. Et 8i statim bec prima $oHiei- tatio circumspectz meniis oculo deprebensa non fue rit, dirior illam e vestigio superbia comes as8equj- tur; quz illis mentiatur et sanctiores eos melioresque omnibus exse, et in summo perſectionis culmine, propria etiam virtulis slabilitale, quasi nunquam Ca- Suros stare divendit. His vero qui adhuc carnalium passionum oblectationibus quibus subrepunt, cum semel 8ibi oblinuerint domicilia mentiuin humana- rum, lim multiformem ex utraque ſomitem puliulant vitiorum. Nam yana gloria generat ex $@ prxsum- ptionem omnium novitatum, adinventiones falsorum dogmatum, quzStionum torturas, contentjones, he- rese«, Sectas, schismata. Superbia vero parit indig- nationem, invidiam, contemptum, detractionem, murmurativnem, et exsecrabiliorenr bis omnibus blasphemiam. Quorum malorum cauga $i quis exgtir- pare in veritate desjderat, origines earum a $e prius et radices excidat. Ita namque omnium vitiorum ſunditus poterunt soboles exstirpari, si 3psa quogque eorum $ewjns, priusquam germineut, evelantur.

s..

OPUSCULUM PV.

EXHORTATIO HUMILITATIS.

|. Quisquis nutu Dei cujuslibet officii dignitate A Oleum avtem peecatoris adulatio est , que levi

przluces, hic provide gubernationis utilitale czleris precedis * hominibus, hanc exhortatiunculam meam diligenter, quzs0, recipias, nec pomposas in ea $pu- mas rhetorum quzras; quia humilitatis virtus non verborum elatione, sed mentis puritate requiritur. Et 8 ſorte durius aliquid videor loqui, veritatis bec culpa, n0u mea est. Nam ideo quzdam dura sunt, quzdam mollia ; sed et quamvis alterutrum $ibi om- nes homines debeant veritatem, libere tamen loquar: nemini verius debere aliquid dici, quam ei qui pre- sidet multis. Cui etsi asperum aliquid ex veritate aliquando, ut as8vlet, offeratur, velut antidotum quoddaw, quamvis forte sit, tamen quia $alutiſerum esl, etiamsi amaricet, bibendum est.

H. Hoc ergo hortor in primis, ut seniper delecta- bilia illa nimis hominum blandimenta pertimeas. Non enim in hac re tanla vigilantie induslria adhibenda est, quautum in jllis sermonibus repellendis, qui si Þ rigiditatem animi quadam $imulationum delectatione subnervant, qui promerende gratiz aditus, non la- borum merito, sed adsentationum rimalur acumine. Utilia ergo potius quam vbsequentia verba recipies, recla magis quam affabilia et jucunda captabis. Adu- lanti siquidem adgaudere, regium vitium est; adu- lari vero, servile est. Sed quamvis adulanti adgau- dere regium sit, lamen vitium usu vernaculum hoe, et quasi proprium munus est, egregie verba poten- tum $subsequi, et ex illorum voluntatibus formare germonem. Nam si quid forte laudaverint, et id non

quadain et 8uavi unctione caput interioris hominis, quod est cor, quasi ungendo dinitidat. Melius ergo $ibi ipsi esse dixit propheta David ab homine justo argui vel moneri, quam a quovis adulatore laudari. Recte autem adulatorem peccatoris nomine denota- vit , cujus id maximum ante oculos Dei et detesta- bile est peccatum , aliud corde texere, aliud ore proſerre. De talibus enim et in alio Psalmo dicit : Molliti sunt sermones ejus 8uper oleum , et ipst gunt jacula (Ps. Liv, 22). De justo autem dicit : Loquitur verilatem in corde 8u0, et non egit dolum in lingua sua (Ps. x1v, 3). Ut auntem in his rebus quzevis ho- minum $sublilitas nullo unquam laudationis titilla- mento © credulitalem mentis tuz atlltrahat in consen-

RB Su, ad ipsius Domini nostri Jesu Christi evangelica .

illa gesta convertere ; et invenies illum dominantium Dominum ( Apoc. xix, 16) magnum nobis dedisse inter humanas laudes humilitatis exemplum. Hanc ergo excole, hancque magis|ram habeto, hane libi inter laudationum illecebras arbitram pone. Quanta portio ex his que homines adlaudando tribuunt, vel quanto lempore tua 8it, hac non permillas placidis auribus audire , quia ficta.

lV. Postremo hec $sancta humilitas , subductis a te omnium $imulationum illecebris, tune tibi celum aperiet, cun tibi in aure dixerit: Quia terra es (Gen. m,419) ; wwnc te in illa vera s0cietate hereditalis Dei introducit, cum te in omnibus admonuerit: Quia homo es et peccator, 'Et cum universas rationes

libenter audiri prospexerint, continuo accusan!, si C ex his quz ad te pertinent, in hujus humilitatis sup-

quid paulo ante laudaverunt. Si quid yero vitupera- verinl, id iterum, si ita patrono visum fuerit, laudant. Alque ita inter hos tales adulati animus fertur 1an- quam navis inter varivs aurarum flatus, quia non babet unde exeat et fluctuatur. Inter hos ergo quo- rum uberrimus quzstus, hic maxime es, desideriis vivere alienis, avimum tuum $umma discretionis

mensura Constringe; ut cum mulili adulantes hinc.

atque inde nil! aliud nisi tantum quod delectet insi- nuant, offerentes quzdam glorie verba, in quibus boc libi dicitur quod et Deo, agnoscas nibil aliud ex his proprium tuum esse, nisi hoc tantum quod et tecum, et cum de hac vita excesseris, Permansurum esl.

pulaitone prospexeris ( miram rem dicam), invenies homines ad honoris lui cumulum augmentando mi- nuere, hanc vero $solam minuendo plus addere. Quantum ergo magnus es, ut ait- Salomon, tantum te humilia ( Eccli, m, 20), Quia et cum multos guber- naveris, non est lamen perfectio, si hoc quod majus es , tu Solus resliteris, quem gubernare non possis. Tune enim aliis vere prZibis, cum prius prziveris tibi. Nec enim malis nunc ergo, sed quam maxime bonis hzc loquor. Nam $i ad magisterium Dei re- Spicias, non solum peccatori, Sed sanclis data prae- cepla Sunt. Dicitur et illis verbum veritatis , non ta- men ut fiant boni, quoi sunt ; sed ne fiant mali, quod non sunt. Credo autem quia bonis plus hoc

II. In omnibus ergo in quibus adulationum ti- D quod purum , quod sincerum est, placeat. Nam Deus

mietas ellam terminos homini compeltentes excessit , illud Bavidicum recordaveris documentum, in quo ille venena adulationum devilans, ail : Corripiet me juatus in migericordia, et arquet me ; oleum: autem peccatoris non impinguet caput meum ( Ps. cxt, 5).

« Forte, ut lectio conslet, legendum, ut provide...

precedus. d Particula si redundare videtur, alioquin $uspensa

nosler non tantum dulcibus adorantium $e precibus, quantum innocentia et simplicitate placatur. Plus illis autem inclinans, qui 8inceram puramque ei mentem offerunt, quam qui $vavia orationum intu- lerint blandimeuta. Non enim ad alium mibhi de vana

sententia. © [ta resCripsimus quo (itulumento Ellit.

NN

a @ > fr nas oi A a = oo. _ co ia —n—=u _ == oe a a.oc ci. oa oa.

we © WW © = = = —=© © = © mm = Hwy

MH.

MARTINI DUMIENSIS OPUSCULUM VI. DE IRA. 42

gloria aut superdia visum et lequi, nisi ad te, qui- A corde. Ecce hoc est, quod incurvatum sepius erigit

cumque prior es aliis : qui etsi non recipias, tamen ones pac ingeruut, onines blandiuntur, omnes exiollunt ; nemo ex illis id offerens, quod ita dulce git, ut tamien a periculo longe sit. Nee enim miror omnibus esse in promptu, quia laudare polentem , sicut nec labor, ita nec timor est.

V. Tibi igitur me oportuit hac humilitatis insiru- menta porrigere, libi gubernaculi, quamvis et ipse habeas, etiam hoc superfluum addere moderamen. Quia ibi semper elationis ſortior venius est, ubi nonori fortior altitudo. Cupio ergo te ante oculos Dei quibus nuda est abys8us humanz conscientiz , humili corde semper incedere, quia scriptum est : Super quem , inquit Dominus, reyuiescet 8piritus

inimicum, Peceatum namque elationis nostre, robur illius. Sola ergo bumilitas cordis eat, que 8e infir- mam dicendo, omania potest , que totumn quod boni est obtinet, Deo hoc semper applicandv, non 8ibi ; in qua $i quis ascenderit , non habet unde cadat. Omnes aliz virtutes ad perſectionem 8uvam per excelsa quzedam nos et ardua pote-unt provocare, hzc ola in plano est; et quaimvis humilior aliis vi- deatur, clo tamen est altior, quia in regno ejus hominem non ascendendo, se&d descendendo per- ducit. Per hane obtinuerunt sancti ſuture beatitu- dinis premis , custodientes dominicum illud elo- quium : Beati pauperes spiritu , quoniam ipsorum eat regnum celorum ( Matth. v, 3). lite scilicet est hu-

meus, nigi guper humilem et tremen'em verba mea (1zai. B milis, qui spiritu plenus est, flatu quodam elationis

LIVI, 2)? Cupio te omnia mandata Christi seryare ; el cuin illa operibus bonis adimpleas, illud quod ipsis apostolis dictum est, recordari. Ait enim jllis : Kt cum hac omnia ſeceritis que mando vobis , dicite : Quia servi inutiles ſuimus ; que debuimus facere, ſeci- mus ( Luc. xvi, 10); id est, non ex dono tanquam liberi, sed ex debito tanquam $ervi. Nullus enim quamvis perſectus in omnibus vir, ita aliquando bec preoccupavit que Deo sunt placita, ut prius aliquid illi ſenerans , non debitor fuerit, 8ed exactor. Quis enim aliquid habet, quod ab illv datum non est ? Aut quis, sicut Apostolus ait, prior dedit illi, et re- tribuetur ei? Quoniam onnia ex ipso, et per ipeum , el in ips0 : ipsi gloria in s&cula, Amen ( Rom. x1, 35, 36).

VI. Ecce bac est vera illa et Christiana humilitas. In hac eos quibus presides, optime gubernsbis. la hac victoriam ex omni vitio polteris promereri , Deo hoc quod viceris iribuendo, non tibi. Nam, quod aliquoties, patientia victa, vitia iterum vires acci- piunt, nibil aliud est, mihi crede, nisi quia non dicimus Deo, quod belligerator ille David bella Do- mini bellans : In te, inquit, inimicos nostros venti- lavimus, et in nomine tuo spernimus insurgenies in nos ( Ps. xLin, 6), Et iterum : Quia non virtute sua potens ext vir; Dominus infirmum ſacit adversarium ejus. Sed forte respondetur mibi : Ergo et Deo non agimus gratias , non reſerimus laudes-? Credo, quia agimus gratias ; potest fieri, sed verbo tenus, $ed in

abundans elatus, ut uter est.

VH. Sed jam quomodo ipsa virtus obtineatur, charitas tua pavlisper- intendat. In primis 8i quid volueris boni operis inchoare, non hoc proposito acquirendz laudis, ed studio inchoationis facienda bonitatis incipies. Debinc cum perſectum ſuerit opus, illud quodeunque est opus, omni custodia serva cor tm, ne forte humanis ſavoribus acquiescens, inde te existimans, libi ipse complaceas ; aut aliquam ex quovis actu gloriam queras, quia natura glorie ita est, ut umbra corporis : si illam sequeris, ſugit ; si ſugeris , sequitur. Sed semper te minimum omnium z$tima, et reminiscere : Qnidquid tibi in omni vita boni successerit, totum hoe Deo qui dedit , non tibi qui accepisti, conscribas, convincens te illo testimo- nio Pauli : Quid autem habes, quod non accepisti ? Si autem accepisti , quid gloriaris quasi non acceperis (1 Cor. 1, 7)! Similiter et illud apostolicum : Quia omne datum optimum et omne donum perſectum de- 8uroum et, dezcendens a Patre luminum (Jac. 1, 17). Cumque ex his pretiosissimis sancte humilitatis la- pibus, in corde tuo Spiritui sancio templum orna- veris, tlunc orans in eo, asgumens canticum David prophetz, non verbo tantum, sed et opere decanta- bis : Domine non eat exaltatum cor meum, neque elati gunt oculi mei ; nec ambulavi in magnis, nec in mira- bilibus auper me (Ps. cxxx, 1). Quod carmen tune in yeritate offerre poteris Deo, quem te humiliando landas; cui veraciter cum omnibus fidelibus et tu

sinu, Deo privatim gratias agimus, nobis publice ; Deo D quotidie dicis : Te dece! laus (Ps. Lx1v, 2), illum glo-

in labiis laudem tribuimus, nobis et in labiis et in

pe

rilicans.

OPUSCULUM VT. DE IRA.

PR EAFATIO. Domino ac beatissimo , mihi desiderantissimo in Christo patri, Vitimiro episcopo Marlinus episcopus. Dum simul positi dudum mutuo collationis allo- quio ſrueremur , illud inter cetera tu# a me dili-

PatroOL, LX XII.

genti® charitas elicuit, ut de passibilitate ire, vel - qu-litatis ejus effectibus, brevi libi aliqua libello di- gererem. Parui prolinus libens, paucisque hee tuo Studio de ſugienda ira, 8allem 8i id non eveniat, de lenienda, disservi. Quidam de $sapientibus irain dixe-

43 MARTINI DUMIENSIS 44 rant brevem ea8e insaniam. Ea enim 8ul est impotens, A ammos, sed ahducit. Cztera vitia illiciuut ; ira ve-

obliviscitur honestatem , affectoum immemor, rationi congiliigque preciuse ; dum variis agitata caugis, ad considerationem justitie inhabilis et ruine fit simul, Superque in quod oppresserit , ſragitur. CAPUT PRIMUM. De habitu ire.

Habitus audax et minax vultus, tristis ſfrons et torvus intuitus, faciei au! pallor aut rubor : z25tuat ab imis precordiis sanguis, flagrant et injeant oculi, iremunt labia, comprimuntur denies, crebro el ve- hementius acto suspirio quatitur pectus, gemitus anxjus, et paulo explanats 80no Sermo est Preceps, rabida vocis eruptie , colla distendit, inquietz ma-

nes, Sepiusque compulsi coitus digitorum , dentes B

strident , citatus gradus, pulsataque pedibus humus, artus trepidi, et instabili luctuatione totum conei- tatum corpus ; magnas ex $e proferens iras horribilis ira , depravat $e atque intumescit; ita ut nescias uvirum magis detestabile sit vitium, an deforme. Uualem putas intus esse animum, cujus extra imago iam feeda est? Cetera vitia absconduntur et in ab- dito reſugium! ; ira 8e prodit, el in facie exit ; quan- toque major est, tanto maniſestius exardescit. Nihil ergo minus quan irasci prudentcm decet.

CAPUT IL De effectibus ire.

Ira omnia ex opilimo et juslissimo in contrarium mulat. Quemeunque obtinuerit, nullius eum memi- nisse officii sinit. Da eam patri, inimicus est ; da filio, parricida est ; da matri , noverea est; da regi, tyrannus est. Ira nec in prefliis uilis invenitor, quia in temeritatem prona est; et pericula dum nferre vult , non cavet ; venilque in aliam pote- Statem dum non ext in $ua. Ira ex proprio libito judicat ; audire non vult, nec patrocinio relinquit [ocum. Judicium $uum eripi $ibi, etiamsi pravum Sit, non $sinit. Amat et tnetur errorem sSuum , nec vult argui, etiamsi oculis manifesta veritas ingera- tur. Honestior iI!i in male ccoptis pertinacia , quam eorrectio estimatur. Quamvis enim vanz illam con- citaverint res, perseverare vult, ne videatur $ine causa oepisse. Et quod est iniquius, dum retinetur, M1 pertinacior et augescit , quasi hoc ipsum graviter ireeci jubtze ire git argumenium. Quod $si quantum minatur, tanium valuerit, ob hoc etiam quia Llerri- bilis est, amplius est invisa. Si vero $ine viribus est , contemptui est magis exposila, derisumque non fugit ; sed periculosius est illud, tamen tntius , despici. Omnes alias passiones ira $ibi subditas fa- cit, nullaque est ambitio animi in qua ira non do- minetur; et avaritiam pessimum malum minimeyve flexibile ira calcat. Quoties scilicet iratus animus vpes $uas adactus gpargit ! Quoties magno #stimata pretio insignia projicit! Irz violenlia repetitina, et univepsa est : nov paulatim procedit ; sed dum inci- pit, tola est; nec aliorum vitiorun more $ollicitat

ro, ut 80lent flamina procellz=que, precipitat, nul- laque magis urget, 8ive valet superba, 8ve frugtra- tor insana. Alia vitia a ratione, ira autem a $anitate discedit ; nam nee fepulsa, in tzdium agitur 8ui ; sed ubj adversarius subtrabitur, morsus $v0s in semetipsam convertit. Cetera vitia gingulos quos- que corripiunt, ira antem interdum mvltos poblice invadit : nam nunquam populus universus 8imul ſornicandi cupiditate succensus et ; nee in lueruin pecunie spem $suam tota 8imul civitas misit ; nec honoris ambitus gregatim cunctos , sed viritin sin-

gulos occupat : at vero in iram uno s&pe aginine |

curritur catervatim. CAPUT Il. De tribus ir@ remediis.

In jram primum remedium est, non irasci; 86cun- dum, cito desinere ; tertium, alienz quoque ire me- deri. Primum est ergo, ne incidamus in iram : quod si acciderit, secundum remedium est, ne in ira pec- cemus. Nam sicut in corporum cura, alia de eon- servanda sanitate precepla sunt, alia de medendis morbo correptis; ita aliud est iram cohibere ne in- surgat, aliud compescere jam erectam. Sicut enim pars 8uperior et propinqua sideribus, nec in nubem coustringitur, nec in wwrbinem vertitur; inferior vero s2pius ſulminatur : eodem modo sublimis anj- mus, quietus 8emper et in tranquilla statione Joca« lus, onania infra 8e premens quibes ira contrahitur, modestus ac venerabilis invenitur. Animus autem qui in negotia multa discurrit et varia tentat, in multis incidit querelis. Alius spem ejus falit, alius differt, alius intercipit : alque ita omnium rerun exsistit impatiens, et ex levissimis irascitur causis, nunc perso0nZz, Nunc Negolio, nune temporr, nunc loco, nune $ibi. Ut ergo quietus 8it animus, non est multarum rerum actu las8andus, nec magnarum 3C gupra vires appetitarum. Facile est enim levia ap- plieare cervicibus, et in utramlibet partem sine lapsu transſerre

CAPUT IV. De causis quibus enascutur ira.

Contra primas ergo causas ire pugnandum et. Causa auiem ire, opinio est injurie : cui non ſacile est credendum, nec apertis quidem maniſfestisque conjectationibus statim est accedendum, quia inter- dum falsa veri speciem ſerunt. Diſſerendum $emper est tempus : dilatus dies aperiet verilatem. Non fa- cile aures criminantibus pateant; $ed hoc humane naturz vitium suspectum notumque sit nobis, quod ea qu2 inviii audimus, facile credimus, et irascimur. Multi enim $suspicionibus impelluntur, et ex vultu ri- $uque alieno pejora interpretati, iunvcentibus iras- cuntur. Plurimum mali credulitas facit. Quamobrem s2pe nec audiendum quider es, atque ex animo tollenda $uspicio. Nunquam argumentatio deest, et conjecture irritamenta fallaeia, Simplicitate et be- nigna reram Z#$timatione opus et uti. Nihil credere

a cs © a oc aw ac aac wass cM DX Dun ia XV" a: at. a] <_ #6 £..acu

N; OPUSCULUM VI. DE IRA. 46 oportet, nisi quod maniſeste occurrit in oculos; et A Juszus feeit, necessitate fecit; quare guccenseas ?

quoties Suspicio apparet in animo, credulitas ob- jurgetur. Hec enim objurgatio consuetudinen non ſacile creleudi efficiet. Si non vis in iram incidere, ne 8is curiosus. Qui inquirit quid de se dictum eat, et malignos sermones, etiamsi secreto dicti sint, eruit, ipse $e inquietat. Dum enim perpetraniur, ad hoe producuntur, ut videantur injuriz. Sed in ea perpetratione, . alia defendenda sunt, alia donanda, alia deridenda : atque ita his modis preveuiends est irs. Multas injurias transit prudens, et plerasque non accipit; quia aut eas nescit, aut si scierit, in Iu» dum eas jocumque convertit. Nam 8i quereletur aut falsa suspicando aut levia aggravando, non ira ad illum, 8ed ipse venit ad iram ; qua nunquam ACCcer-

$enda est, sed cum irrepserit refutanda. Magni avimi B

est, despicere injurias; altius in 8e demittere | Edit., demisere], dum vindicant; potius est non agnovisse, quam ignovisse injuriam. Enimvero ille magnus est et nobilis, qui more magne ſfers latratas minuto- rum canum Securus exaudit, Sanctius siquidem et dissimulare injuriam quan ulcisci. Potentiorum vero injurie non tanium patientia, 8ed etiam bilari vultu ſerendz $unt. Facient jerum, $i te passum, et ge ſe- cisse crediderint. Adeo enim injuriam s2pe vindi- care non expedit, nt nec fateri quidem expediat. Ab- simendum jitaque ab ira est, sive Superior sit qui lacessit, sive par, sive inſerior. Cum superiore con- tendere, ſuriosum est; cum pari, anceps; cum infe- riore, jam sordidum.

CAPUT Y. Nikil susurronibus credendum; nec nobis, audiendo

aut videndo.

Ex his autem que solent offendere, alia renun- tiantur nobis, alia ipsi audimus, alia et videmus. De his ergo quz narrantur, cito non debent credi, quia alii mentiuntur, ut decipiant; alii mentiri non exi- stimant, quia et ipsi decepti 8unt. Alius criminatione gratiam caplat; et ut videatuy loqui, finxit injuriam. Est etiam aliquis, qui hoc oeculte loquitur et mali- gne, ut amicitias dirimat cohzrentes, aut ut certe $yum apud te insimulet inimicum. Dicitur aliquis de le male locutus. Cogita an prior hoc f(eceris. Cogita de quam multis ipse loquaris. Cogila non facere ali- quos injuriam, ed reponere aliquos pro nobis ſa- cere; alios adversus nos, 8ed coacte; alios et igno- ranter. Eos autem qui volentes scientesque faciunt, non ipsam injuriam appetere, $ed aut dulcedine ur- banitatis prolapso0s; aut fecerunt aliquid, non ut no- bis vbessent, sed quia aliter consequi quz volebaat nvu poluerum. Ac in his que audiendo aut videndo cognoscis, naturam voluntalemque disculies facientis, peccantisque animum perpensabis : voluerit, ab in- ciderit; deceptus sit, an coactus. Puerum excuset #1as, quia neseit an peccet; extraneum liberias; domesticum fainiharitas. Si primum offendit, cogita . quam diu glacuerit. Si sxpe, ler quod sxpe lulisti.

* Sic edit, ; 5ed legendum, non yuia illa dure,

Quod si injuriam recipis, aon est injuria, quod $u- perius leceris peli. Judex ett; 8i nocentem punit, cede juslitiz. Amicus et; fecit quod noluit. Inimi- micus est; fecit quod debuit. Pater est; cogita quia tantum profuit, ut ipsi etiam injuriam ſacere fas it. Mutum animal e-t; ipsum 5i irasceris, imitaris. Po- 8tremo 8) bonus vir es! qui injuriam ſecit, noli cre- dere; si malus, noli imitari. Prudentiori cede, stulto remitte. Regis quisque intra $e animum habet, ut li- centiam sibi in alios dari velit, in se nolit. Qui ergo

semper futurum aliquod quod $e offendat existimat, minime cum acciderit irascetur.

CAPUT YI. Alia in iram censure,

Quin illud valde in hae illiberale et ſoxdum, cum miniwmis sordidisque animes exacerbalur in rebus. Si parum agilis ſuerit puer, si tepidior aqus poturo por- rigitur, i turbatur torus aut mensa neglectius posita, $i musca parum ſuriose (ugaia, 8i e manibus servi negligentius clavis elapsa; cum hac non in tuam coutumeliam ſecit, nec ic ut te offenderit, ſecit, in- nocentibus parce. Sepe etiam quam sLulte bis rebus irascimur, que [Edit., qui] iram nostram nec ine- ruerunt, nec scntiunt. Ecquid bac insania demen- tivs, quam bilem in homines collectam, ia rebus ef- ſundere? Ager et infelicis valetodinis animus est, quem talium rerum levis cura conturbat. Ubi enim et animum 8imul et corpas voluptates corruperint, aihil est tolerabile; quia ilia dura *, 8ed quia qui pa- titur mollis est. Nulla itaque res magis iracundiam alit quam intemperans et impatiens luxus. Dure ergo iractandus est animus, ut jctum non gsentiat, nisi gravem. Ad coercitionem autem errantium, irato caSiigatore opus non e#1, Nam card ire delictum anime it, non oportet peceantem peccato corrigere. Quod si tantum irascatur Sapiens, quantum scele- rum iniquitas exigit, non irascendum ith, $ed insa- niendum es. Furta, fraudes, irificiationes, et si qua $unt alia ; omnia isla tam propitius aspicit sapiens, quam medicus egros $n0s. Nunquam ifaque iracun- dia admittenda est, aliquando simvlanda. Si segnes audientium animi concitandi sunt, aliquando incu- tiendus et his metas, apnd quos non proficit ratio.

CAPUT VII. (uo modo leniatur ira,

Hze dicta sunt, ne veniat quis in iram : quod 8i jam ira proruperil, matimum ili remediuun et, more dilatio, Hoc primum petatur, aon ut ignoscat, sed ut judicet. Si exspectaveris, desinet; nec un, versai illam tentaveris tollere, que |£dir., qui] . graves babet impetus primos. Tola viacitur, $i par- tibus capiatur; donec quod ex ejus imperie erat agen- , dom, ipsi potius jubeames. Agendum est enim ut primus ejus ſervor relanguescat, et caligo que pre- mit mentem aliquauwlum tenyelur. Pugaet autom

47 OPUSCULUM VII. DE PASCHA. Apontolus ait quod subjecta ſuerit servituti non sua A xis8e enim traditur Dominus vi Kal. Apr. Dowinica |

8ponto, zed propter eum qui eam subjecit in pe : quia ipsa liberabitur a 8ervitute inleritus, cum libertate fi- liorum Dei (Rom. vin, 20, 21). Hazc creatura est spi- ritus vitze, qui * creavit omnia terrene corporalturzr, Subjectus in eam $8pem, ut de corruptele interitu cum libertate filiorum gloriz liberetur : que utique io bodie subjecta est 8ervituti, in quo > mubdus eſſectus esl, quam Chris'us liberare venisset, et ser- vavit, ut in eo tempore pateretur, in quo creatura Subjecta erit |An erat ?]; ut qui dies ille tristitize ſue- rat, jam Ilztiliz redderetur. Quoniam vero Agni bu- jus sacramenta lanta es8ent, ut veritalis ipsius eliam umbra proſiceret ad salutem liberandi, sicut de his, de servitute Pharaonis, quasi jam libertlas creature de servitute corruptelz figuraretur. Figure passio- nis Christi imago in adventum salutis operata esl; et ideo dictum est a Deo, ut in primo mense avni quarta decima luna agnus immaculatus, anniculus, immolaretur, de cujus $anguine domos $uas Super limina obsignarent, ne a vaslatore angelo terreren- tur ; atque in ipsa domo, comesto per domos agno, quod est Pasche celebratio, liberationem per ſugam servitutis acciperent. Non obscura est figura, agnum inwaculatum esse Christum : hujus immolationem, ad servitutem nostri interitus liberandam, Nam signo crucis ejus quasi s8anguinis aspersione $Signati, usque ad consummationem mundi, a vastatoribus angelis vindicabimur. Hoc breviter et striclim dixisse suſſi- ciat, ut id quod quzrere propositum est, rationem

Ss...

die. Quinta feria autem precedente, Pacha cum discipulis comedisse : quod fuit x1 Kal. Apriles. Rationem hanc temporis hujus habuerunt, quod creatura quain liberarat in $anguine $10, in eo tem- pore $ervituli fuerat subjecta. Probandum itaque nobis est, in hoc tempore mundi initium constituisse [ Forte, constitisse|. Inchonsse mundum veris tempore Genesis docet. Cum primum appareret aridam quam vocavit Nens ©, dictum est: Germinet lerra omne ſenum omne pabulum, et omne viride liqni quod ſerat semen 8ecundum yenus suum (Gen, 1, 11). In quo germinare omnia videmus; atque ita in eo esse priccipium mundi, non dubitamus, Sed cum tres menses ver- num tempus habeat, horum trium medius est, qui

B iniltium mundo dedit. Nec solum mensis medius, sed

etiam dies mensium medii. Ex v Id. Febr. veris est inchoatio : in v Id. Mart. in vi Kal. Apr. quiniecim dies $unt, id est, medietas mensis : ila unns et dimi- dius mensis subsequitur. vii Kal. Apr. ax:qualis est nox et dies, $Sicuti factum mundi initium Genesis docet, dicens :. Divisit Deus inter lucem et tenebras * et vocavit lucem diem, et tenebras rocavit noctem (Ibid., 4, 5). Omnis enim divisio £qualitatem habel. Ita, in quo #qualitatem noctis et diei invenimus, in eo igi- tium mundi conslitutumn intelligamus.

V. Sed non 8ine causa majores nostri super vin Kal. Apr. tres dies addiderunt, ut primum diem mundi invenirent. 11 kal. Apr. primum mensem mundi et diew majores nostri existimaverunt : quia

observationis, et Paschz, et mensis, et lunz, etdiei, C ante quam $0l in principatum mundi conderetur,

zine molestis multiloquii aperiamus.

Hl. Quesitum est ergo a mayoribus nostris, se- cundum id quod scriptum erat, quis es8et primus dies, et in quo die decima quarta luna efficeretur Pascha celebrari. In illo enim tempore in quo Ju- dzis ſacta traditio est, necdum mensis ad lunz cur- Sum Significatione nominum compulabatur. Dedit autem illis argumentum, jam calculo computationis invento, lempus et dies passionis; ut ex eo intelli- geren!t, quem primum mensem anni, et quem pri- mum ejusdem diem, et quando quartam decimam lunani | Edit., quarta decima luna] fuisse $usciperent, et quare hoc myster:um Paschz secundum diem et lunam observari deberet. Hoc autem in primis judi- caverunt, cum per $ingulos annos Pascha, et tempus non conveniret ad lunam et ad diem, melius esse tempus extendere, quam non lunam diemque reli- nere. Primum quia duz res justius prezberentur. Deinde quia hec viderentur in observatione po- tiora.

IV. Definiamus igitur quis primus mensis in men- Sibus anni; deinde quis primus ejus dies. Diximus ergo argumentum habuisse majores nostros ex lem- pore passiouis et resurrectionis Domini. Resurre-

« Lege qua, respe*ctu habito ad illud rity, id est, Christi, ut ipsemet de $e ait : Ego sum via, veritas ef vita. Yuz quidew vita creavit omnia, ut ait auclor, terren@ corporuture. Nan umnia per ipsum ſacta $unt. Absurdum quippe de spiritu hc intelligere, qui au

triduum ante pr:yces+erat. Relert Genesis (Ibid., 16, 19) quarta die facta Iuminaria $0lis et lunz : pro- pterea invenimus Christum vin Kal. Apr. resurre- xis8e. Verum x1 Kal. de Pascha cum discipnlis in- choasse : quo die primum $ubjecta ſuerat creatura Servituti 812, quam per pas$Sionem $Suam venerat liberare. Diem antem Dominicam, primam diem esse mundi, dubitari non polest; quia dicit Seriptura (Gen. n, 2, 5), 8ex diebus factum ess8e mundum, et seplima die requievisse Deam : quam septimam diem Sahbatum appellavit. Unde est manifestum primam diem mundi Dominicam fuisse ; et plenam lunam factam imelligimus, quia fſacta est-in inchoatione noctis et principatus. Sed hoc sicuti computatione

D *$ienditur, percurrere $ibi per singulos annos non

potest, $cilicet x1 Kal. Apr. die, 8emper et quarla decima luna die Dominica inveniatur. Sequenti 21- tem anno, x1 Kal. Apr. invenitur luna vic-sima quinta et ſeria $ecunda. Haque cum due res, et luna et dies, commutal# inveniantur, recte x1 Kal, Apr. na- talis mundi observari visns est.

VI. Haque majores - nostri judicaverunt mensem integrum esse observandum ad natalem mundi, et Pascha celebrandum, in quacunque parte ejus et

clori statim dicitur subjectus in eam spem, ut de c.1- ruptelm interitl..... liberetur. d Forte, ex quo, Qux sequantur manca viden!!:r, © Vox terram deesse videtur.

4%

— —_ —_— —_ —— — - 7% —_ __ — — -”-

49 MARTINI DUMIENSIS 50 unuSquisque Secum, ut $i vincere jam non potest, vel A ſeret ze contemni, cuicunque venit in mentem nul- ;

celare meminerit. Si exitus illi non datur, signa ejus obrui possunt, licet cum magna hoc molestia fit. Cu- pit evim exsilire.ira, et incendere oculos faciemque mutare; et si paululum iili extra nos emiltere licue- rit, 81pra nos esL ut in imo pectoris reces-u condatlur; ſeraturque, non ſerat. In contrarium omnia ejus fle- clantur judicia, vultus remiltatur, vox lenior , gra- dusque sit lentior ; et ji.a paulatim cum exlerioribus interiora formmantur. Sicque fiet ut si aliquis iram tuam intelligal, tamen sential nemo. Faciunt ergo nos moderatiores respectus nostri, $i consulamus nos; nam (ale aliquid et ipsi aliquando commisimus. Nam $i SiC erravimus, expeditne nobis in aliis illa damnare quz eſfugere ipsi nequivimus? Faciet etiam nos mi-

tiores, $i cogitemus quid nobis ille cui irascimur B

aliquando proſuerit, et sic presens offensa prioribus meritis redimatur. lllud quoque occurral, quentum nobis commendationis allatura sit ſama clementie, quam multos iniinicos venia ſecerit utiles. Nibil glo- rivsius quam iram amicitia commulare. irascitur ali- quis? tu contra beneliciis provoca. Calit $Statim si- multas ab alterutra parte deseria, nisi paria non pugnant, uod $i utrumque certaverit, ira concurri” tur. He est ſortior, qui pri- r retulit pedem ; victus est SEPe, qui vicit. Percussil te? recede ; nam referiendo, et occasionem dabis sxpius feriendi et excusalio- nem : postremo cum volueris reverti, non poteris. CAPUT VII. Injuriam vindicare eat vitium vilto opponere.

"Qui irascitur mjurianti se, vitium vitio opponuit. Nunquid non insanire videtur, $i mulum calcibus pe- tat, aut canem a quo morsus est lancinet? Eodem loco est, quisquis convsilio caret. Quid enim reſert, an alia multa dissimilia habeat, $i hoc $imile habet, quod omni peccato munda deſendit? Ev nos loco conslituamus, qu» ille est cui irascimur. Nostram esse Ccausam illus aſlingamus : nam fecit nvs iracun- dos iniqua noslra #sL matio; quia ea qua: volumus ſacere, noluinus pati. M mento cijam quia >auctis>imi quique viri mulla delinquuit : quod $i eltiam pru- denti>Simi viri peccant, cujus error causam non habet ign-Scendi? Nemo es lam tinidus offensarum , qui non il.as dum vitat, admittat. Aquivore enim anuimo

lam esse lantam potentiain in qua nvn incurral in- juria. Deus spatium peccanti, quo possit congide- rare quid ſecerit, et ipse se caSligabit. Quid ergo, inquis, impune ille erit? Puta velle te; nam non erit. Quia non inagis gravius addicitur quam qui ad sup- plicium peniteniie datur, Re>piciendum est deinde ad conditionem rerim humanaruim, ut omnium ac» cidenbum qui judices $imus. Iniquus est autem qui commune vitium siagulis objicit. Omnes in- consulti atque ituprovidi $umus ; omnes incerti, que- ruli, ambitivsi. Quid levioribus verbis publicum mas lum abscondo? Ownes mali sumus. Quidquid in alio deprehenditur, id unusquisque in Sinu $u0 inveniet. Mali vivimus inter ma'os.

CAPUT IX. Aliene& ine curalid.

Nunc jam tertio in loco! videamus quo wodo alie- nam iraq leniamus. Nec enim $ani tantuin es8e Vee limus, 8ed $Sanare. Primaiu ergo iram alterius non audebimus nostra ratione! mulcere, surda et euin et amens : dabimus illi spatium ; nam remetlia me- dicorum non in accessibus infirmitatum, sed in re» missionibus prosunt. Quod $i lumentes oculos quis lentel inungere, recente vi magis iucitat comme- venda. Sapiens ſurenti amico omnia ultionis instru- wenta occultius removebit, ipseque iracundiam $i- mulabit, ut tanquam auditor doloris et comes, plus aucioritatis in cunsSiliis habeat, moras nectet: et

C dun majorem paenaiu quzral, preentem interim

differet, et omni arte ſururi requiem dabit. Quod si lu putengior es, aut pudorem illi cui vi resistis , aut metum incuties. Alteri dices : Indiguum nimis, et non invenio dolendi moduin ; sed exspectandum e>t tempus : dabit paenas. Serva islud animo Luo, et pro mora, cum poteris, reddes. Alteri dices : Vide 18 iracuniia tua voluplati Sit inimicis. Alteri : Vide ne m:gnitudo animi tui, et creditum apud plerosque decidat robur. la enim abscondet et medicus ferra- meutnm, et ger dolurem, dum 8peral, fſeret | Edit., ſerat]; nam quedam non nisi decepla SAnantur. Cas Stigare aulem irascentem, et uliro irasci, castigars est. liaque vario modo ira! sananda 65t.

-

OPUSCULUM VTH. DE PASCHA.

& I. Plerique mysSterium Paschz enarrare voluerunt D ineworatio agatur, ut unum anniversarium natalig

ex ratione Suppurationis in mense, et luna, et die: sed, sive SCievlie, Sive Sermonis impossSibilitate, id rehqueraut obscurius, quasi nibil inde dixissent. Sci0 enim multos scrupulosi/us interrogare SOLIOS quare Secundum morem Jud#orum ad lunz cumpu- latiouem diversis geueribus Pascba celebremu>, di- ceutes rectius $ibi videri si dominice passionis com-

diem vbservemus, siculi a plerisque Gallicanis epi» $copis usque ante non meltum tempus cuStoditum est, ut semper vin Kal. April. diem Pasche celebra- revut, in quo ſacta Christi resurrectio traditur. Pla- cuit aulem mili, inquirenti curiose quid majores nostri seculi essecnt, aperte exponere.

1. Passio Christi redemplio est creature, de qua

34 B. MARTINI VUNMITENSIS VYARI VERSUS. ay | dies et luna concurrerent. Neque enim hoc sine A enim rediit [Forte, redit], et finem dierum renovat.

Scripturz auctoritate. Ait enim Moyes : Mensis hic vobis initium mensium es( : primus erit in mensibus anni (Exod. xn, 2), Quo verbo totum mensem ad natalis mundi diem consecravit. Ita majores nostri qui x1 Kal. Apr. die natalem mundi invenerunt, mensem primum conslituentes in x1 Kal. Maias de- finierunt. Sic Pascha nec ante x1 Kal. Apr. nec post x1 Kal. Maias celebrare licebit. Sed cum in hoc mense et luna et dies convenissent, Jluua scilicet decima quarta et dies Dominica, tunc Pascha cele- braretur. Sane quia rursus ſrequenter luna decima quarta cum Dominica die concurreret, extendi lunam septem dies maluerunt, dummodo diem Dominicam in resurrectionis Izlilia retinerent. Ita quando sic dies venerit usque ad vicesimam. primam lunam, propter Dominicam diem Paseha differimus semper, ul nec ante xi Kal. Apr. nec post x1 Kal, Maias ce- Jebretur : sic inventum est, ut mensis et dies et luna in celebratione Pasche retineretur,

VII. Prudenter igitur, magis ad lunam et diem, quain ad x1 Kal. Apr. ad natalem mundi redigemur. Luna enim prima totas noctis illuminat tenebras, 8 Dominica dies resurrectio est dierum : ad initium

« Ex antea dictis rescribendum videtnr, ad vicesi- mam primam.

i

Hec magis erunt ju vatalis letitia, et in creature liberatione servanda, maxime cum intra primi men- 8is terminos retinentur. Rursum majorew diei reli- gionem , quam lunz dicarunt. Decimain quartam eniin Junam egredimur; diew autemn nunquam egre- dimur, quia tola salus est in resurrectione diei. Dies autem Dominica et initium dierum habet et resurrectionem ; propter quod in ipsa Dominus re- Surrexit; luna vero, licet usque ad vicesimam pri- inam partem extensam [An extensa ?|, non totan complet noctem : plurimum tamen noctis illuminat, et post se quidem relinquit tenebras, sed eas quz in ante sunt superat : in quo majores nostri maluerunt usque ad vicesimamn * quam ante deeimam quartam

B Pascha celebrari. Quia relinquere tenebras post ter-

gum melius est, quam antecedentes non posse $U- perare. liaque hac summa et hac conclusione, que a majoribus constitutum est Þ, Pascha neque ante x1 Kal, Apr. nec post x1 Ka!. Maias posse celebrart. Cujus pinacis conslituendi que fuerit ratio, in quo mediocritas potuit, ediximus : per gratiam Salvatoris nostri Jesu Cliristi, cui est honor et gloria in s2cu- lis, et in szxcula 8xculorum, Amen,

b Ant delendum relativum que, aut rescribenduin conslitula es. Juod taineu posterius minus placet.

B. MARTINI DUMIENSIS EPISCOPI VARII VERSUS.

IN BASILICA.

Post evangeticum bisseni dogma genatus, Quod regnum Chris toto jam personat orbe, Postque sacrum Pauli stylum, quo curia mundi Vieta $u0s tandem slupuit siluisse sophistas, Aretous, Martine, tibi in extrema recessus Panditur, inque via fidei patet invia tellus. Virtutam signis , meritorum et laude tworum, Excitat afſectum Christi Germania ſrigens, Flagrat et accenso{divini Spiritus igne, Solvit ab infſenso stricias Aquilone pruinas. Immanes, variasque pio $ub faedere Christi Asciscis genies. Alamannus, Saxo, Toringus, Pannonius, Rugus, Sclavus, Nara, Sarmata, Datus, Ostrogothus, Francus, Burgundio, Dacus, Alanus,

Te duce nosse Deum gaudent. Tua gigna Suevus D

Admirans didicit fidei quo tramite pergat, Devotusque 1tuis meritis hc atria clars Culmine sustollens, Christi venerabile templum Conslituit, quo clara vigens, Martine, tuorum Gratia signorum votis te adesse precatur.

Electum, propriumque tenet te Gallia gaudeus Pastorem, leneat Gallecia !ota patronum.

Non hic aoratis ornantur prandia fulcris : Assyrius murex nec tibij sigma dedit.

Nec per multiplices abaco splendente cavernas, Ponentur nitidz codicis arte dapes.

Nee scyphus hic dabitur, rutilo cui forte metallo Crustatum stringat tortilis ansa latus.

Vina mihi non $unt Gazetica, Chia, Falerna, Quzque Sarapteno palmite missa bibas.

Sed quidquid tenuis non complet copia mens®, Suppleat hoc petimus gratia plena libi.

EPITAFHIUM EJUSDEM.

Paunoniis genitus, transcendens 2quora vasta,

Gallicice in gremium divinis nutibus actus,

, Conſes80r, Martine,ſtua hac dicatus * in aula Antives, enitum instituit riturque $acrorum ; Teque, patrone, Sequens kiwulus Martinus eoden Nowine, non inerilo, hie in Christi pace quiesco

« Sic Bollandiani Act. sanct. Martini tom. III, pag. 89, num. 13. Al, dicatur.

=

ANNO DOMINI DLIEZVI.

SANCTUS GERMANUS

PARISIENSIS EPISCOPUS.

NOTITIA (Ez Gallia Christiana).

In pago Mduensi, vico Lausia, Eleutherio et Kuse- A Dec, 558; qua die defunctus Childeberius paulo post

bia parentibus natus Germanus, diaconus, iriennio- que pos presbyter a sancto Agrippino Auguslodu- nensi episcopo ordinatus , abbasque Sancli Sympho- riani a Nectario preſectus, cum eo concilio v Aure- lianengi, anuo 549, interfuit. Cum autem sanciitate vile, uworibus el-miraculorum virtule clareret, voca- tur ad regimen Parisiensis Kcclesiz, mortuo Eusehio an. 555 (Act. sanct. Bened., i. I, p. 234), ut testis est Fortunatus auctor, 8uorum temporum episcopus Pic- laviensis qui res ab eo przclare gestas libro de vita ejus 8cripto tradidit, consentitque Gissemarus in Vita 8ancti Droctrovei.

Nihbil navus dignitatis gradus mutavit in cultu, victu, vigiliis et asperilate peniteuliz ganclissimi

inibi sepelitur. Successor ejus Clotarius Francorum coronam adeptus, Parisios yenit, ubi ob contawptum beatum Germanum in gravem morbum incidens, ab eodem $sancto »anatur, scribente Fortunato. Euindem acceplis regine Radegundis sacramentalibus litteris a propusilo uxoris recipiendz deterret sanctus Ger- anus an.'559y; tum Pictavos profectus ut ab ea pro rege veniam deprecaretur, Aguelem coram aliig epi- Scopis in monavterio Sancle Radeguudis abbatissam consecravit, quod in epistola ad episcopos concilii Turonensis ips2 memorat Radegundis, Urdinavit anno circiter 560 Syagrium Alduensem epigcopum. Inter alia privilegia, immunitatem ab episcopo Pa- risiensi el quovis alio 1-onachis Santi Vincentii lar-

viri. laterfuit anno 557 Parisiensi-11 concilio , habito B gitus et x11 Kal. Septembris anno 5 Chariberti regis,,

ad regarcicenda damna omnia Ecclesie ex bellis civi- libus jllata. Astitit anno 558 translationi $ancii Ursini Bituricensis episcopi, 8Sicut et sancli Albini Andegavensis , cujus tempus non adnotatur. Hujus in honorem ecclesiam voluntale et imperio Childeberti regis ante portam Andegavensis urbis ſundasse me- moratur in charta Nesingi episcopi, in notis Baluzii ad Servatum Lupum, pag. 378. Quantum nb eo przesule Childebertus rex pietate eniluerit, ostendit imprimis, quod Ecclesize Parisiensi ,-sanilate recepta precibus sancti Przsulis, cellas, regiam villam in qua convaluerat, cellamque in provincia cum basilica Sancti Romani donaverit ango regni 47, in mense Januario (Hist. Eccles. Paris., t. I, pag. 82). Sed

Christi 565 (Ibid. p. 89). Aslitit an, 566 xv Kal. Decemb. concilio Turonensi 1, ub1 decretum episco- porum de suscepta bealz Radegundis epiztola con- scriplum est (Conc. Hard. tom. [1I, col. 367). Con- secravit anno 568 Felicem Biturigum episcopum. Circa idem tempus, est Charibertus fex incestÞcriming insimulatus ; quippe qui repudiata legitima conjuge lngoberta, Meroſledem ac postea Marcoſevam ejus sororem religiosa veste indulam, conjugio sibi copu- laverat. Cum nollet eam dimittere , ab eodem Ger=- mano $acris interdictus est : quod recitant Gregorius lib. 1v, cap. 26, et Gesta veterum Francorum cap. 30, ubi et legitup a rege Chariberto Encolismam ci- vitalem mis&um Germanum cum Gregorio Turonensi

pr:esertim notatu digna regis hujus effusa in paupe- C consecrasse basilicam sancti Eparchii (Lebb., Nov.

res liberalitas, ita ut auream et argenteam $Supelle- clilem ad eos nutriendos et ſovendos conſringeret ac con14ret , consilio et exemplis Germani permotus : unde forte uata opinio sanclum Germanum fuisse regj ab eleeinosynis primum, et, ut modo loquimur, ma- gnuimn eleemosynarium. Czsaraugustz urbis opulen- tissim# in Hispania ad ripas Iberi obsidione $0luta, et inde allata Vincentii diaconi et martyris stola , rever- sus Lutetiam Childebertus zdificare capit (1bid., p. 87) sancti Germau! pontificis bortatu, sancti Vin- centii nomive , illustremw .basilicatu, in qua dictam Stylain deposuit. Hanc autem absolutam dicavit, et pluribus donatienibus auxit sauctus Germauus 23

Biblioth. rt. I, p. 182), qui inibi nuper $epultus fue- rat. At errorem in nominibus deprehendunt doctis- Simi Bollandis|2 ex temporis ratione : nam Sanclus Germanus z#que ac Charibertus rex ante sanctum Eparchium e vivis excessere, ut notant tomo [I Julii, pag. 109. lavifatur a Doinnolo Cenomanensi episcopo ad dedicatiovem monaKerii Sancti Vincentii juxta urbem{(enomanorum eidem astititanno 571, Kalend. Novemb., ut constat ex litteris. Domnoli pridie nonas Martias dalis in banc rem, quibus Subscripsit Germa- aus, Interfuit anno 573 conciko Parisiensi 1v (Cone. Hard. tom. 111, col. 404), ubi inter cztera depositvs est Promotus, qui episcopale officiumn in dicecesi Car

) SANCTUS GERMANUS, PARISIENSIS EPISCOPUS: %6 noteus| usurparat , nimirum in Castrodunensi, et qui A dati fueraut parentes ejus Eleutherius et Eusebia,

ad synodum a Germano invitatus venire contempse- rat. Anno 575, Brunichildem regioam luculenta hor-

| Latus et epistola ut Sigibertum conjugem a cousilio

helli quod fratri inſerebat 8wo revocaret (His. Eccl.

' Paris., i. I, p. 96). Hane habes in appendice Operum

Gregorii Turonensis novissime editiouis, col. 1343 (Vid. infra col. 900), Infinitus essem $i sancti anti- slitis virtules et miracula recensere vellem. Hunc Robertus rex in diplomate Parisiorum clypeum inex- pugnabilem nuncupat. Celebrat Forinnatus ejus mo- rum $anclitatem, clerique Parisiensis sub eo ponti- fice religionem et ecclesiastici chori concentum : nam poemate 19, lib. 11, ejus inslitutum recens de psal- modia commendat, quam a populo et clero Parisiensi

gceptam fuigse. Demum ſere octogenarius in celum wigravit Germanus v Kalend. Junias anno 576, paulo post quam Sigiberto regi comminatus moriem fuisset ac predixisset, ut relert Gregorius Turonensis lib. rv, cap. 52. Diem quoque 8ui ipse obitus paulo ante pronuntiaverat. De ejus ſunere ita laudatus Gregorius libro v, cap. 8 : « In cujus, inquit, exse- quiis, multis viriutibus quas in corpore gesserat, hoc miraculuw conlirmationem ſecit. Nam carcerarils acclamantibus, corpus in plalea aggravatum es, solu- tisque eisdem, rursus sine labore levatur : ipsi quo- que qui s0luti ſuerant , in obsequium ſuneris usque ad basilicam in qua sepultus es, liberj pervenerunt. Ad sepulcrum autem ejus multas virtutes, Domino tribueute, credenies experiuntur. » Hzc Gregorius, qui posiea commendat librum VYitz sancti pontificts a Fortunato presbytero compositum. Alii citius, tardius alii mortem ejus assignant, neinpe annis 575, $77. Baronius biennio pos Jdeſurctum tradit Germanuinm, et Hugo Flaviniacensis ex Chrovico Virdunensi apud Labbezum p. 101, 9 Februar. 582, ubi perperam ſra- rem ei fuissxe Paulum Virdunensem episcopum as- seril, qui vigebat ai-no 630.. Tumulatur in oratorio Sancli Symphoriani , quod ipse construxerat in in- gressu basilicz $ancti Vincentii, ubi prius sepulture

mira frequentia et animorum alacritate perhibet 8u- B

pro quorum anniversario multa largitus ſuerat eidetu ecclesize. Germani epitaphium a Chilperico rege, in poeticis litteris exculto, couscriptum notat Aimoiuus lib. m, cap. 16; quod tamen alii a rege ei pogitum tantumn, ab jillo vero qui Vitz sancti Germani acta coiposult, scriptlum es8e conteudunt, Mabillonius ad annum $76, n. 68, a Chilperico rege -ompositum quidem epitaphium conjicit, sed ab Aimoino expoli- tum. Sic autemn habet :

Ecclesie speculum, patrie vigor, ara reorum,

Et pater, et medicus , pastor, amorque gregis, Germanus virtute, fide, corde, ore beatus,

Carne tenet (umulum, mentis honore polum.

Vir cui dura nihil nocuerunt ſala sepulcri,

Vivit enim, nam mors quem lulit ipsa timet. Crevit adhuc potius justus pos! ſunera, nan qui

Fictile vas ſueral, gemma superba micat.

Hujus opem ac meritum mulis data verda loquuntur,

Redditus et cecis predicat ore dies.

Nunc vir apostolicus zapiens de carne tropheum-

Jure triumphati considet arce throni.

Translatum est 8acrum Germani corpus ad majo- rem ecclesiam vii Kal. Augusti anno 754, astante Pipino rege, latus ejus $tipantibus Carlomanno et Carolo qui postea dictus est Magnus, sub Lans- ſrido sancti Germani abbate, cujus ſesti memo- ria recolitur die 25 Julii. Ejus in honorem Bertichramnus, Cenomanorum episcopus , qui ab eo presbyler ordinatus ſuerat, monasterium apud Ceno- manos ultra fluvinm Sarthz condidit et dotavit , quod nunc redactum est in parzcialem ecclezam suburbanam. Ab ejus quoque nomine dicta apud Pa- risios ecclesia Sancti Germani veteris, prius capella Sancti Joannis Baptiste ab ipso0 sancto Germano tunc abbate Sancti Symploriani constructa, in quam ob metum Normannorum ejusdem $ancl corpus translatum anno 886, per biennium depositum man- git. Sancto Germano tribuitur opus de Missa lomo V Anecdot., col. 91. |

— _

SANCTI GERMANT, PARISIENSIS EPISCOPI

VITA,

AUCTORE VENANTIO FORTUNATO EPISCOPO PICTAVIENSI Ad mss. Codd. diligenter recognita.

I. Beatus igitur Germanus Parisiorum pontifex, xy quod hune post alterum intra breve spatinm conce- territorii Augustodunensi3 indigena, patre Eleuthe- pisset in utero, pudore inota muliebri cnpiebat aute

rio, matre quoque Eusebia, aonestis honoratisque parentibus procreatus est. Cujus genitrix, pro eo

partum infantem exstinguere : et accepta potione ut abortivuin projiceret, dum nocere non poSset, incu

"gn

a ww a = -- = © ww. cz «co wu © op. fu

. © © -— FA 2

7 VITA. 58

babat in veutre, ut pondere preſoraret quem venena A

dere non valerent. Certabat mater cum parvulo, reuftebatur infans ab utero : erat ergo pi:gna inter inolierem et viscera. Ledebatur matrona, nec noce- batur inſantia : obluctabatur sarcina, ne genitrix fie- ret parricida. Id actum est, ut servatus inculumis, ipse illzsus procederet, et mairem redderet inn'- centem. Erat hinc futura preznoscere, ante ſecisse | Al., factam pro eo] virtulem, quam nasci conli- gerit.

Il. Deinde cum Avallone casiro (a) cum Stralidio propinquo puer scholis excurreret, maler parentis (b) ut ejus hereditatem acquireret, de adolescentis ſallitura nece lractavit. Quz temperalam potionem in ampullula condidit, vinum quoque in allera, pre-

cipiens puelle ut venientibus ambobus illi porrigeret B

de vino, isti de maleſicio. Sed ignorans ministra , ampullulam mutat et pocula; vinum sanclo Germano, venenum dat Stratidio; et dum insonti praparatur interitus, auctor cadit in laqueum. Quo mater ejus eognito, puellam increpat cum fletu, exslinxisse $e filium. Cui Stratidio, $ollicite impenso $tudio, facto de ipsis maleſiciis vario, etsi mors vitam non abstu- lit, tamen signnm mortis iofixit,

HI. Hinc ad parentem suum $anctum Scopilionem Lausia (c) 8e conferens, moribus honeslis alitus et institutus est. Qui cum fere mille passus longe a vico consislerent, jugiter ad matutinos currebant, ducti fidei calore per tempestatem, per hiemem. Qui inbra terni Justri spatium (d) a beato Agrippino diaconus

institnitur, et sequente triennio presbyter ordinatur, C

Dehinc a pontliſice Nectario abbas ad sanctum Sym- porianum merito dignus ascisciiur. Quanta vero inibi abslinentia vixerit, quantis quoque vigiliis conw- nuando duraverit, quibus eleemosynis profusus ex- stiterit, illa res una Lestis est, cum jam rebus reli- quis pauperibus erogatis nec panis ipse resideret quatenus ſraires refice. entur. Qua de re insurgenvi- bus adversum se monachis, retrudens $e in cellula, amare flevit et doluit. Inter hzc ips0 oranle quzdam Anna matrona duorum $aumariorum (e) cum pane dirigit onera. Sequenii etiam die cum annona desti- navit plena carpenti vebicula : ita ut exinde mona- chj cum saturarenlur cibo, terrerentur miraculo (f). His itaque celebriter intentus officiis, non desiit prz- dicandis manilestari miraculis.

(a) Avallo seu Aballo ( 4Ava/lon), oppidum in ducatu Burgunviz inter Augustodunum et Anlissiodorum.

(db) Alia exemplaria habent, propingui, sed utraque VOx, parens et propinquus, Fortunalo synonyina el. Hinc ad parentem suum sanclum Scopilionem, elc., hic, num. 3.

(c) Lausia seu Lansea (Luzy), oppidulum inter Au- gustoduuum et Ligerim medio fere intervallo po- SiLUM.

(d) Dubium est an 8patiuimn istud quindecim anno- rum a SAncli Germani nativitale, an a leinpore quo Scopilioms discipiinam $ubit, Sit metieudum. Posle- rius imagis arridet : nam Ayrippinus Aiuensis epi- $Copus, qui Ger:anuu ordinavit diaconum, nondum sedets obtinelat anno 517, quo Praginatius ip>ius Agrippiui decessvr Epaviensi Ccouciho subscripsil.

IV. Igitur quadam viee dum cibum fessus accipe- ret, ingreciente Amando monacho in ſenile cum lu- mine, carbouedecidente, flamma feuum corripuit, et arida nutrimenta vorax ignis allambit. Concurrenti- bus reliquis, nec tamen incurrentibus, tardius ipse prosilieus, rapla de ſoco cucuma, ascendens Supra ſabricam concinens Alleiuia, fundens paululum aque in crucis imaginem reslinxit incendia : ac de inanu Sancti imbre $sedata est ignis unda, quam vix exstin- guerent lumina. Quod tamen postcro die Cujus in$i- diis actuin est hosus ipse confe-sus esl.

V. Chariulfus quidam Francus partim ville basi- lice res obstinatus invaserat. Quem cum Yir Dei ad reddendum aliquatenus commoneret, nec tamen pro- ſiceret, ad orationem $e converiii, nec fides vin- dictam distulit. Statim ex vicino ſerus ursus exsi- hens tres iliius equos interſccit, nec sic a duritia resipiscit. Seque«ti vero nocte duplicavit ultor per- niciem. Sex Jumenta interemit, nec Sic quoque pena suffecit. Tertia idem nocte novem vehicula prosier- nit, triplicato cadavere : sic labor crescebat in cla- dem. Dehinc ad beatum Virum tardius dirigit pue- rum; agrum reformat invasum, calamitas compe- Scitur. Id acium et, ut beslia castigante homo $sen- Sum acciperet, et daret non intelligeati bellua ra» tionem.

VI. Dehinc beatus Agricola Cabillonensis (Chdlons- sur-Sadne) episcopus habens cubicularium graviter vi ſebrium fessum, qui destinato animo totus pende- hat in transitu, dirigit ad sancium Virum interce- dendi suf agium. Tunc perceptis apicibus basilica Sub porucu ad sancli Sywphoriani sepulcrum pro« greditur. Interea vir jusius orationi incubuit, terrain corpore premens et sidera inente transcendens ;- et quasi ante 8e habens presemiam Domini, pro voto Supplicis obsecrator accedit. Nam mox vicinus Re demploris auribus exauditur, et adhuc isto recu- baute in pulvere, #grotumw medicina perſudit; ac jus(o jacenle in pavimento , languidus surgit de le- ctulo, ante currentem m: delam | Pro currente me- dela] quam pergret qui supplicat : ita ut portitori re- deunti obviam puer occurreret cui parabantur exse- qui#; ul non esset ambiguum eadem hora lauguidum Saluti fuisse redditum , qua Vir beatissimus fusus oras8e comperitur.

VII. Nec illud omitti convenit, quod ad domun

At vero $anctus Germanus anno cilato, viginti mini- mum annos jam alligeratl, $iquidein fere octogena rius evolavit ad calus Ex Fortunato num, 76) anno 576,

(e) Saumarii, equi sarcinarii, Gallis sommiers a oaxJmua, SArcind. ;

(ſ) Post hec verba apud Surium et in nonaullis apographis poslerioris #lalis ingernntur hi ver>us : i Cujus bonis operibus inflammatius epi>copu>, S$an+ ctum Virum neque adbuc isia recusanlem, quem eliam prazdicabant demonia, iy cusludiam tru. Cui fatevr nutu divine aperiebatur ergastulum, sed non hbinc egredicbatur, ni Supplex et ep'scopalis darelur praecepto, » At cuw isÞ4 in anuquioribus SiIncerioribu>yque membranis yon legantiur, buc revu- canda iu >ece>Sul duximus.

$9 SANCTUS GERMANUS, PARISIENSIS EPISCOPUS. 60 Ebronis pro fide Justi collatum est. Cujus ingre- A testimonio. Qua occasione filii vel filiz ita 8aucte

diente domura, Anna matrona proclamat rem mira- bilem $e videre. luquisita a conyuge quid esset quod inspiceret , ait : Kcce beatus Germanus cornuta facie milfi videtur incedere : quod pene vix valeo aut in- tweri lumine, avt sermone conſerre, sancium virum novo more cornibus radiantem. Consternataque mi- rabatur mulier hominem nostro tempore in figura Moysi potuisse conspicere. Credendum guod et isle post colloquium Domini potuit a muliere cornu exaliatus agnosci. Cujus caus2 pavore Ebro eadem die juxla Sanctum sedere nullatenus presumpsit du- plici pro merito, mcerore pariter et lerrore.

VIII. Contigit ut pro villis Augustodunensis Eccle- si2 Theodeberto regi Cabillone oecurreret. Memor

conversati Sunt, ut per monasleria nunc regant ag- mina monachorum, Quz causa inodo mirabili proſuit patri vel germini, ut parvum genitoris flagitium po- steris transiret in luctum.

XI. In pago Alisiense (6b) hc res gesta est. Con- jux illustris viri Vulfarii, Destasia nomine, vitalis spei deslitula $0latiis, linguz carens officiis, per bi- duum jam muta, s8piritu deficiente decumbens, appa- ralis exsequiis jam palpitabat exanimis. Cui eulogiis per presbyterum suum directis et violenter adaperlis premortuz dentibus in ore (ransjectis, mox ut ſau- ces $emivive liquor benedictionis introiit , .statim incipit premortua vile (latibus anhelare, oculi nece preclusi lumen diei requirere, ut post ſunerum pal-

gancti Symphoriani in ingressu palaui, ita Spiritu B lorein facies in ruborem transiret, donec cunciis

Dei redundanite locutus est, ut ante rex annueret, quam verba petitor explicaret, Cui et ore prophetico fnem dixit de transitu. Quod pancis interim die- bus (a) dum ad Rbemos remeavit, in ips0 itinere rex exirema $orle delecit, quasi gancti Viri sermo dictus fuisset ab angelo.

IX. Et quoniam Bealissimo erat familiare in basi- lica $ancti Symphoriani s0li vigilias ducere, euntem eum monachus Sylvester prosequitur. Et ingressi pariter ad 8ancli mariyris tumulum, circa noctis medium ab altari tumultum frequentantem rumores accipiunt, lanquam $i ad rapinam collecta curreret multitudo, Credens enim vir Dei versari latronum lacursum, imperat monacho ante gepulcrum psal-

$tupentibus viviſieata consurgeret, et circumstanles auclorem muneris gratiain predicarent. Quz singulis annis tributum vite s0lvit pro pretio.

XlIl. Czterum revelationum $uarum quis scrutator introeat , cui ante quatuor annorum curricula, ipsa episcopatus sui causa non est abscondita ? liaque posilus in $Sopye, inspicit a quodam +ene claves $ibi porle Parisiacz porrigi. Interrogans quid hoc fieret, accepit responsum, ut salyas eas ſaceret. Quod pos civitatis ejus episcopo (c) decedente dum przecellentissimo regi Childeberto occurreret, in ejus electione effectum illa vox promeruit. Urdinatusque poniifex qualis quantusque $e gesserit, hoc expedire lingua mortalis non suſfficit, quoniam supra homi-

lere. Ipse vero accedit ad altare. Dehinc illa turba C nem ſuit omne quod edidit. Denique adeptus gradum

al monachum quo psallebat alacriter properat. Quo mactalo graviter et in terram projecto ac $emivivo relicto, veloces effugiunt. Qui viz yoce flebili cladem $uam replicans, a demonibus s6 ca$um gravi con- gressu conſessus est.

X. Accidit ut Sabarici ſamulus Asarius nomine ad virum de quo loquimur injuriam passus conſu- geret, gsupplicans ut quolibet pretio eum de inso- lentis domini servitio liberaret. Quod indignatus Sa- baricus pro Asario et conjuge vel: unico ejus filio, ocloginia solidos pretii nomen petiit, quominus fa- mulos servili ditione laxaret. Tamen hoc non dubi- lavit misericordia Jusli vel perquirere vel donare. Quo pretio persolulo, conligit ut ante basilicam szpe

cur.e pastoralis, de reliquo monachus persislebat. Hinc se frequentibus exercebat vigiliis, inde conti- nuatis macerabal inediis. Pernociabat algida.Senectus per biemem suslinens dupliciter frigus, Z#latis et temporis, quod nec tolerare possint petulenti juve- nes : seipsum pene obliviscens pro victoria corporis, tanquam $i Simul accessis8ent dignitas et necessilas; que vero eleemosyna: fam de rebus ecclesiz quam populi oblatione vel regio munere per manus Saucti ſaci 8unt, so0lus ille qui omnia $SCit, novit et nu- merat.

XII. Denique quadam vice przecellentissimus Chil- deberius rex cum ei direxisset sex millia solidorum pauperibus eroganda, expendens tria millia reverti-

dictus Sabaricus przteriret, nec tamen orationi D tur ad palatium; interrogatus a rege $i adhuc resi-

quoque occurreretl. Qui domum $uvam ingrediens, s{atim aſfligitur , ligatny, et catenis revinctus ad Sanctum perducitur. Neque sic a pio Viro miseri- cordia tollitur, sed slatim missa prece ejus obti- nenle fide purgatur. Tuvc adjecit Sabaricns adhuc vigint} aureos ad pretium quod acceperat, et de centuin $olidis crux ad sepulcrum beati Symphoriani ab ips0 8uspensa est : que vsque hodie res est in

(a) EL tamen Gregorius Turon. in lib. m Hist., cap. 36, scribit Theodobertum diutissime #grotasse, et cap. 57, anno 57 post Cloduveiobiinn, regat $ui 14, Chrisli scilicet 558, obiisse.

(b) Alexia (Alize), oppidum quondam validissi- mum in colle 1pu;| Mandubios in Burgundia situw,

derei quod egenis tribneret , respondit medietaiem resedisse, nec invenisse inopes quibus tolum expen- deret. Cui rex inquit : « Dotnine, dona quod restilit : nam Christo largiente quod donetur non deficiet : » incidens aurata tis<0ria, argentea Yasa Counminuens, quidquid primum habuit dans sacerdoli ne perderel. Erat ergo ex$; ectanda contentio inter sacerdoten et princjzpem. Faciebant apnd sede misencordia pugnam

Czar notissimum lib. v1 de Bell. Gall., nunc vieus est colli declivis impositus. £2 (c) Ensebio sanctus Germanns successit in 8edem

Parigiacam ante concilium Parlsiense 11, auno 557

celebratum, cui Germanus subscripsit.

61 VITA. 62 el de pietate certamen, thesauros ut spargerent, et A Christi nomine invocato, coneussa sanctis digitis al

de $wis lalentis egeni ditescerent, festini ad futura lucra, ut bratheum semen (a) serereut, et post mes- $0res accederent aurolentam per Segetem : ut Sacerdos locupletaretur regalibus thesauris, ei in regem flore- ret gratia $acerdotis, qui $uum solum hoc credidit, quod nudus aut egenus accepit.

XIV. Sed revertamur ad ordinem. Quidam in Exona (Exzone, prope Corbolium) vico de liscalibus ſamulis Gildomeris nomine, cum die Dominico quiddaim ope» ratus $i, jta contrabitur digitis, ut unguium acumen pariem transiret in alteram. Qui Parisius sancto riro occurrit in oratorio; et oratione data, manuque per-

' uncta oleo, ungues de palmz retracte sunt. Digitis

redditur organum et in antiquooſficio nervorum tela retexitur. Quem clericum post effectum , et ut inte- grum $alvum ſaceret, pesle liberavit et crimine.

XY. Rursus quzdam mulier nomine Favonia in urbe Parisiaca per nover) dies percipiens nihil pre- ter pulticulam, ore aperto inhians sancto Viro oblata est. Quz velut ferro opposito nulla lege poterat jun- gere denies aut labia. Quam in oratorio sacro per- ungens oleo, palpato undique capile sine tarditate 8alutj restituit.

XVI. Accidit ut puella quzdam de Medard: Mogli- dunensis (6) ſamilia filaus die Dominico , coniracia 1990u damnaretur supplicio. Qua contacta oleo virtus infudit remedium. Hinc $stupentes digiti yigorem pri- slinum resipiscunt, oblitum artis officium reducii ar- ticuli meditantur, manus ramosa distenditur, et pur- gala vitio dextera $aluti reducitur.

X VIE. Recte creditur inserendum iflud quoque mi- raculum. Bobolinus quidam de vico Nuviomo (Noyon, in Picardia) vebementer inimici pervasus insidiis, ad Hominem Dei vinculis 1vexus adducitur, rebelli spi- ritu rotatus excutitur nec lassatur. Qui, exorante Sancto Viro, quasi de longo itinere ad 8e Suamque mentem septimo die revertitur. Sic dupliciter libe- ratus, dum fugit umbra de sens!bus, calena Cadit de manibus, et Sanus redditur et solutus,

XVIII. Hoc auutem memoriz jure perpeluo es tra- dendum. Quidam ex Nantharici |An, Nemptodori ? Nanterre?| familia, separalis ab invicem maxillarum juncturis, ore aper'o ad sanctum Virum perducitur. Quem $igno crucis impress0 >anitali redditum vetuit ne acciperet vini potum aut carnis edulium (c). Qui przecepto postposito ad normain $ui languoris slalim reductus est. Sed ne prevaricantis neglizentia jus(0 Sublraheret gloriam, in Spedoleno 'd) villa rursus ej oblatus esi. Cujus loca maxillarum $sancto perunguens oleo, ac beatis manibus mentum astringens el labia

(a) Ita mss. Codd., ubi legendum videtur bracteum semen, hoc aureum vel argenteum : nam bractea est auri vel argenti lamina gubthor., Cui intrepretationi lavet quod $equitur de aurvienta segele.

(d) Melodunum (Melun), ad Sequanam decem leu- cis Supra Luleliam Parisjorum. In quibusdam Mss. legitur de domo Medardi Meglidunensis ſamlic.

(c) Simile quid de 8ancto Patre Benedicto legitur in lib. 14. Dial. Greg. Magni, cap. 16.

se junclura reveriitur, et suz fidei merito salvus domum reducitur,

XIX. Item ſaber, Ligerius nomine, turbulenti dx- monis arrepius insania , ita bestiali ſeritate proru- perat, ut calenis collo manibusque revinctus vix ad beati Viri traberetur przsentiam. Inde miserabil.or, ut qui sustivebat ab hoste violentiam, ipsi adderetur altera pena per vincula. Quem tainen 8acerdos apud se imperat detineri; et, gsicut sepilimo die Deus quievit ab opere, ita et opera Dei iransacla hebdo- mada eripitur a dzinone ; $ieque in propria redire Securus meruit liberatus ab hoste.

XX. Waddo vir illuster, consiliis regis particeps, typum dupliciter incurrens ſebris et ſrigoris, exspur -

B gandus sancti Viri presentatur obtutibus. Iaterea

hora solita ſebre concussus gravissima, ut reſrigera- retur vel aquaw instanter expostulat. Qua sibi dene- gata in $ancti pontificis insolescit injuriam. Vir ta- men Dei cunteutus ut obtineret victoriam , oralione explicala, polum ei donans in calida, bominem re- yocavit salutem ad pristinam, et imminens periculum lali curavit anlidoto, febrem curans per calidam.

XXl. Nec illud est preterevadum similis cause miraculum, Regine Chrodosintz (e) minister, Uiſus nomine, typ» |{d ext, ſebri periodica] vexabalur gra» vissime. Poscens suffragia medelz, perrexit ad pon- liſicem. Quem vir Dei conslanter ducit ad baptigte- rium. Scd exorante Sancto caepit aſſligi gravius in proximo liberandus. Postulat-ardens et #stuans aqua modicum, $sed negatur. Qui ſcllis amarituling $usCi- latus acerrime, balieum Suum ad Saucti vesligia projecit clamans : Tu me, domine, interficis , cum sanare debueras. Sed hoc libi notum sit, quia per te morior, Vita mea a le erit requirenda a rege vel a parentibus, Interdum pre calore per baptislerii pavimentum volutatur. Orante beato Viro in $0po- rem convertitur , et aliquantulum post g0mnuimn Cex- citatus, ab ips0 in omnemn incolumitatem languidus reſormatur. Inquisitus a ponlifice cur lantum locutus Sit ad injuriam sacerdotis, respoudit solum ei gralias reſerens, nibil se de $svis yerbis recordari conſessus esl.

XXlIl. Precellentissimus Childebertus rex cum equum necessarium ad sellam beali viri donas8et

D vehiculum, rogat ipse qui dederat ut eum. $ibi reti-

nerel, nec cuiquam tribueret. lateriu bealus vir, postulantle caplivo, equuin donal in pretio, quonam apud ponlificem plus fuit qua illa regis Yox pau-- peris. Jubet igilur ut quindecim eum veuundaret 50- lidis : quem pauper ipse cum duceret, negoliator

(d) Al., Spedenoto (Espone), vicus prope Medun- {am Castrum (MWantes) decem leucis infra Lutetiam Pariviorum, non longe a confluente Mandrz in Se- yuana::.

(e) Gregorio Turon. in lib. iv, cap. 3, Cloisinda vocatur, Clotarii regis lilia, que Alboivo Langobar- Jurum regi poslea Dupvit. Ex boe loco videas regui Fr.:nrorum filias in paterna domo adbuc de- geules reginas appellari.

65

SANCTUS GERMANUS , PARISIENSIS EPISCOPUS.

%..

64

vceurrit, ervitque predictum equuin duodecim au- A retur, ingressus 1n oralorium Statim mulieri alter

reis. Quo empto negotiator adducit ad stabulum. Sed quoniam minus dederat quam vir Dei praeceperat, equus $ub nocle moritur, ne Sancii verbuw iret in- cassum. Unde sequenti die sellarem de $tabu'o jun- clis bobus exstinctium retraxit empior mortuum ve- hiculum. Qui versa vice capistro non capite, sed pe- dibus alligatus educitur.

XXIN. Est oper pretium illud memoriz tradere, qualiter Sacerdos Christi solitus erat de ipsis quoque regibus triumphare. Igitur cum glorios9 Clotario regi occurrisset ex $0lilo, nec tamen de sancto Viro slante ante palatium ei ſuerit nuntiatum , mora facta ante ve>tibulum non representatus inde domum reverti- tur. Sequens nox in oratorio vigiliis ducitur, rex do- lore atjue ſeb:is infeslatione torquetur. Vix primo diluculo ad domwum ecclesiz a proceribus concursa- tur; pena regis exponitur, ut sua visitatione regis doloris vim mitiget optimates deprecantur. Mox aud pietatem injuriie causa postponitur, qui ante nec nuntiabatur, intrat honoratus et exoratus palatium. Rex vix assurgit de lectulo, cxsum $e divino Alagello conqueritur. Allambit sancti palliolum , vestem Sa- cerdotis deducit per loca doloris. Culpam couſes+us criminis, mox dolor omnis fugatur : idque actum est, wt cujus incurrerat de contemptu periculum , seuti- ret tactu remedium.

XXIV. In pago Parisiaco Vico Novo (Infra, num. 40) res gesta est. Quidam in eodem loco impetu lupi rabidi lacteratus et exira sensum effectus beato

Sacerdoti miseranter oblatus est. Hic ad illa svz ar- C

tis recurrens suffragia, mox brachio olei benedicti liquore circumlito et $acris eo digitis medicabiliter attrectato, pestis illa que viscera dolore pras<ante pervaserat, loca fugit obsessa, et jam putredine res0- luta, vigore pristino restituto, s'Ne cunclatione velut experrecto de sopore dolor recessit, mens rediit. XXV. ltew de rico Mantola (a) Waldulli cyju-dam ancilla, anno et novem n.ensibus gravi cecilate per- cussa, per soporem. admonita ut fimbriam Sancti $i ta!-geret, mox visum reciperet, die quadam $acerdoti occurrit; sed multa nocte circumdala ita constrictis lumjnibus, ut unde oleum benedictum injiceret, lu- minis aditum non presiaret. Tamen peruncii- palpe= bris desuper et locis reliquis capitis, oratione data, pane et $ale 8ignato, mulieri precepit ad mansionem *e condere. Ipse a primo somno in oratorio pervigil, circa medium noetis mulier clamat hospitem $e lacrymare profuse. Tum accens0 luinine ab ocu- l»rum compage cernit manare £anguinem, Que cum eodemn eruore mane ad Sanctum rediit, sed ipse cum aqua palpebras ſovens et abluens, orationibus addi- tis, ocu'us unus apertus est; deinde altero perun«to mulier domum reveriitur. Dehinc eadem $ub nocte, nimiun ſus sanguinre, appropinquante die, Sacerdoti se obtulit. Qui cu de regis occursu domum reverte-

(a) An casirum Medunta aliis appellatam ? Certe — uomen Muntes, $alis accedit. Vide supra, Bum, 1

oculns aperitur, et prastante Domino gemello se vi- dere lumine gratulatur.

XVI. Magnoſtedis.| Al. /Raunoflidis] puella cum tali- bus{lecepta illuderetur insidiis, ut quoties ad eccles am voluisset acc-dere, gressum facere non valeret, $: rvo Det in villa Savara (b) presentata est. Confestim ut Sancti manus Super caput puellz titubantis imyoni- tur, tali investigatione oecultus hospes [Al., hostis| detegitur, et se diu latui>se multo gemitu conſitetur, nec in Beali prarsentia clamat proprio $e posse « e- lare prestigio. Ergo ita 8 proditum et egressurum gravi ardore conqueritur. Interim non cessanle $a- cerdote mann crucis signum depingere, exspectanii- bus omnibus in muscz $imilitudinem prorumpens, cum sanguine de naribus mulieris inimicus egressus est. Quam sanitati restitutam, monachali veste mu- latam, Dei servitio traditam bis triumphare ſecit, hoste victo vel sxculo.

XXXVII. Quid illud quod sine mora curavit debi- lem dexieram? Cum ad festivitatem sancti Martini Turonis accessisset, egress0 de monas1tcrio offert $6 mulier barbara, manu nervis cortracta, postulans medicinam. Quam $sub casula receptam, $u0 $sputo illitam velut s8parshm farine col'ectum commace- rat. Hinc resudante dext. ra digitos Ltendit et repli- cat, torporem veleratum ad vivacitatem resvscilat. Et priusquam veniret ad beati Martini januam digitis Sis extensam reddidit incolumem dexteram. Quam mox $entiens esse directam, mulierem a Se repulsus est | Pro repulit|, ingressus basilicain.

XX VIII. Deinde egrediente de prixdicta basilica, cum $e ad mansionem $ervus Dei reciperet, offert Se manca allera palma digitis aflixa, quz privs ta: ta de saliva, debine olev peruncla, pristin:e Sanitalti de praesenti e>t reddita. Nam causas intirmitatis hoc eral £avclo Yiro curare quod langere.

XXIX. Erat $save mirabile, quoties famulus Dei ad Augustodunum voluisset accedere, mox ad San- clum Sy mphorianum demones nuntiabant. Et vecure rentes per Murvinum (Num. 532), fletu gemituque clamabant : Vir sancte, $i de locis cultis nos incon- sideranter repellis \el habitare, concede silvarum per solitudinem, ut liceat miseris per deserta securos errare. Anie tuos oculvs nec corpora nos celant, nec nemora. Qui deflentes et Sancti non tolerantes przesentia', admota ejus dextera de obsessi> corpo= ribus pas-im verlebantur in ſugam , et de salute po- puli projecla demonia lamentabantur,

XXX. Producatur in medium nobile illud miracu- lum. Cum regrederetur pontifex de sancto Sympho- riano , castello Avallone (Supra num, 1) iter agens ingreditur, ubi reorum mullit+do tenebatur ergasiulo, Hinc a Nicasiv comite invilatus ad prandum , Vir Dei caepit de misericordia habere conoquium : ut datis fidejussoribus laxarentur de vinculo, et partem

(by Savara (Serres), duabus lencis infra Parisios, prope Mcudonis Caslellum (Meulon).

65 VITA. | 66 ceulp# cederet pietatis intuitu. Quod ille ſacere distu- A Suinthi | matrona , dum tempore litaniarum pre

lit obstinato spiritu. Unde antequam perpranderet, $e de wensa Sanctus proripuit, et carceri sulerra- nev <uperjectus diutius oravit cum fletu, ut divino conſerretur auxilio quod a temporali judice non es8et obtentum. Sic cursus ille lacrymarum per aera Surgit in celumn, et gewitus pervenit ad votumn. Haque de- putatur angelus ad effectum. D-hinc vir venerabilis $pem promitens inclusos hortatur. Nec perdit Sermo quod loquitur : ſides gestis ipletur. Eo discedente mox catenarum bacx (a) ſfrauguutur , vinclze janue reserantur, dies in carerrem reducitur, damnati de tenebris in lucem procedun!, nec diutius pena te- nuit quos torqueret. Sic erepli, Parisios occurrint pontilici, qui periclitabantur j::clusi. Sed ut culp bi-

ezecatis oculis von pogset ire cum populo, au- diens chorum paallentium cum lacrymis dowini Germani implorat auxilium. Tertia sequenti nocte per soporem visus est ei vir beatissimus astare prope lectulum et quasi excis oculis ſecisse signaculum. E vigilans mulier marito narrat quz gesta 8vnt.. Mox Stillanle sangnine dies oculis redditur, et diuturnum post nubilum lumina sereno radio micuerunt. Cla- resce:te quoque die ad missam cum populo progre- ditur mulier in processu , ita ut s2ncti viri gc visa per somnium esse imago remedium.

XXXIV. Adest nec minus laudabile reddita vita infantule. Cum in Turonico illustris viri Pienti ma- trona exposilz filiz lamentaret extrema, et obseratis

libus aliquid plus conſerret, a rege quidquid fisco B oculis nec anhetitu mobili respiraret jnſantula, ad

pro his debebatur oblinnit.

XXX1. Dehine ad $anctum virum Nicasins cum yell: t occurrere, et jam presentatus, Nox £ravissimo casu in terra prostraius est, et pete omnibus $a:utis destituto $olatii-, ips0 Sanclo intercedente homini desperato virtus et Sensus Fegres$us es, Mox bal- teum quo cingebatur et spatam pro munere beato Germano contrad.dit : quod ipse comrs dato pretio post redemit. Id actum est vt quod prius incarceralis concedere distvlit, hic duplicato ſenore debitor com- pensarel, et avcta dole dainna sarciret, prius pro eis diſſerens, post et seipsum redimens. Ante non illis pius, modo et de $s« trepidus , didicit casu proprio erumnis $vccurrere alienis.

XX XII. Prorsus illud stuporis retexatur in pagina, Eunte $ancto viro-ad beali martyris Symphoriani occursum, dum de vico Cervodone in Murvino (b) progreditur, habitatores loci occurrentes suggerunt ut segetem Panitize [An., Praoficie] mulivris vidue nibil babentis residui, quz ab ursis vas'abalur, visi- lare preciperet, et 8ancto $uo adventu repellereiur incursio. Qui concitus minisIris irridentibus ad lo- cum perducitar, et oratione data desuper fecit signa- culum. Hinc inslinctu divino in parentales beslias ſeralis ira Succenditur, odium nascitur in affectu, in pace pugna commiltitur. Furore beslize bis arman- tur, $tatim preſocatur unus ursus ab altero, et ipse qui restiterat dum vellet ſoras egredi, sepis palo lran>ſoditur. Sic utrique vaſiatores uno momento perimuntur et ipsi sibi conſestim arma mortis effecti Sunt. Post ipsi redeunti mnlir-r pelles ursorum obtu- lit ex $tuGio, et quasi victori $u0 representat 8po0- lium, quod 4amen omnino ipse recn-avit accipere; et qui prius riserant , peniter: ceperunt videntes mi- raculum.

XXXIfl. Et quoniam de Dei dono non debet e5se ſactidium, illud etiam breviter ducimns explicandum. Beretrudis quzedam mulier Munsunthi [4/., Mun-

(a) Bace, $91 Baccr, Jauri vel juniperi ſructus, ew gewmmas et mortuornmn capulum Significat, hic KSolilo quidem catenarum annmlos,

(b) Ceriedo (Cerron), vicus prope Corbimacum, v1'zo $.-Leonard de Corbiqny, in tractu Morvinensi (lz - orvan) , qui tractus Burguudiam a Niverns diriunt,

8ancti Yiri prxsentiam tota. commiltit presidia. Qui per missum 'nvitatus, quantum valet ad conclamalz puellz cadaver | Antiq. Codd., cadaverem | properat, Excepius wul'is Netibus , d-plorante familia , appro- pinquat subsellio quo jam rigehat infantula. Calo vim facit questibus. Fere transacto inter hec unius hor: s8patio, mobili singultu Natus pu-lle reducitur, viscerum vilalis calor per membra diffunditur. De- hinc paulatim animata potum poposcit ut hiberet. Tune a beatlo Viro pane 8ignato vel calice degustato, inſantule revocate de ſunere totum vertitur in 8alu- lem. Que post in monasterio beate Radegundis feli- cioris \ite terminum consummavit.

XXXV. Quidam clericus de juxta monasterio beali

C Sylvestri in Ternoderinse (c) cum die Domir jeo, ut

loquimur ex consuetudine, caligas circinasset, debi- litatem manuum vel pedum incurrit. Sed de beato Sylvestro gressus recepit officium ; per soporem ad- monitus occurrit sanclo Germano poscens $alutis compendium. A quo interrogatus, causam culpz con- ſessus est, Tum imperat clerico ut clamaret per po- pulum, nec quis temere die operaretur Dominico. (Juo, quinto die transaeto, superfuso vleo debilis palma dirigitur, et ad propria eundi cum libertate dimitltitur.

XXXVI. In pago Amoniense (Mosny in Bria), quod gestum est replicetur. Rotegiaco | Rozoy| villa Parisiace Ecclesie $septem ei viri debacchanies oblati >unt. 'Quibus curatis unus qui graviore vexa-

B batur spiritu cum exire cogeretur, homini Dei pro-

ſes$u+ est, expulso se de illo loco gravem lamenta- tioneta Parisiacis ſacere. Tunc ſugata pesiis de Sancli viri Germani transitu ſamam fudit per popu- los, et pa$ioris pro obitu gregem movit in fletum, Qui tawen energnmenus etsi s8eminavit mendaciua, expulsus non defendit obses8um.

XXX VII. Et quia Jusii opera crescere cogebant miracula, item in przdicto loco afſertur ei paralyti-

(c) Ternodorensis tracts cujus caput Ternodarum, s$eu Tornodorum {Tonnerre), in Burgondiz ducatu, extenditur n<que ad mona>lerium Reomense, yulgo M oustier-Saint-Jean, cui tum $::nctus Silvester abbas pr. verat, lege Vitam sancti Joannis R-omensis.

67 SANCTUS GERMANUS , PARISIENSIS EPISCOPUS. 68 eus membris dissolutus, carpento subvectus, gressn A pecunia in domo lumina dispensaret. Sed hec in

destitutus et actu. Quo sanciiGeati olei liquore per- ſuzo cum cutis summa teligisset, vigor medullas in- troiit. Dehine redivive manus ad ueum mobilem redeunt : thorace peetoris vitali appulsus fit fortior, genua eolumnaris imbecillitas roboratur (a), plantz s0lidatis bazibus aubriguntur. Inter hec tota wem. brorum ſabrica reparatur : qui sanitale recepta, re- deunte eancio vire ocecurrit in itinere, preparato exenio gratias Christo referens de reddito cor- puseculo.

XXXVINl Nec bee pretereundum et, qualiter simili merito clarvit virtus in altero. Igitur Emmege- silus de vieo Bucciaco (6b), quidam puer admodum parvulns membris paralyticus in sella Parisios ad

eubiculo pregente me gesta 8unt.

XLl. Cum ad possessionem ecclesiz quz dicitur Inethe (Al., in Xihe), Sacerdos accederet, quidam ei fit obvius, conquerens de quadam villa 8e solum incolumen esse, univers0s vero accolas gravi tzdio laborare. Cujus eulogiis ad infirmos portatis, 8tatim ab #grotis languor omnis ſugatus est, et primo gustu eulogiarum morbus cum pane consumptns est. Sic fuit ab illa turba cum esca 8anitas manducata !

XLII. Item cum Parisios ad basilicam beatz cru- eis (e) vir Dei procederet, mulier parvulum in albis uvitimo flatu palpitaniem et jam migraturum ante Sanctum exposuit dicens : Pie Pater, si velles ad la- mentantem respicere, mater flebilis non orbarer.

Sanctum virum manibus bejulantium delatus est (c). B Neque hine discedere malles plenam gemitu vacuatam

Nec dexira vigens mobili, nec planta snrgens sta- bill, nee lingua gonans volubili , totius debilitatis marcore caplivus, quodammodo ine nature ordine in rerum natura prefusns. Quem Sanctus continua- tim per triduum sacro liniens oleo, sanilati resti- luwens uno ub momento voce, manu , vestigio. Cunctos stupor amplectitur, clamor in c@lum edu- citur omnem arlem medicorum $anctum guperasse Germanuw.

XXXIX. liem de eodem vico Bucciaco quzedam occurrit Parisios ita mann contracta, ut unguium acumen palmam foraret in intimam. Qui tantum oris 8ui ducta galiva pollice, nervorum distentionem, mae- nus reformat imaginem.

de fractu. Et nisi ſeslines 8uccurrere, vides infcli- cem extorquente morte rapi natum ab ubere. Aut fi- ſium restitue, aut pariter cum ipso ſuneraturam me odtine. Indulge, pastor, miserz quam $uus dolor facit audacem. Qua flebiliter poscente, mox ut Beati dextera supra expirantem Signum crucis impressit, quasi vigil de sopore lac matris expetiit, qui jain ſri- gebat in ſunere. Ita momento temporis filius de mortis fauce, mater tollitur d6 merore. Hinc cir- cumstans popuſus stupore conecutitur , fragor in partes altollitur, gratias Creatori reſerentes de pre- mio tempore Sacerdotis pr:ecipuo, a quo morbis ju- giter et mortibus imperetur.

XL. Deinde accedente in Bradeia vico (Brie-

XL. Relinei cjus laureas et pagus Bituricus. Igitur C Come-Robert, in Bria), pagi Parisiaci, missa cele-

Pastor bonus cum de vico Novigento ad Vicum No- vum (d) visitandi regis cura solita pervenisset, of- ſert 8e quzdam vetule anrorum bis quaterna gerens in eacilate curricula. Gujus super oculos gignum nostre redemptionis Sacerdos imponens, imperat ut $equens iret qua Pontiſex pergeret. Altera quoque die cum predicto occurreret ei ex improviv0, sangui- nem mananiem de lumine largo ſonte saluiem suam oculi lacrymabent. Que inter reliquos aslante 8ancto viro eonspicitur. Qui tollens $se de congessy , mulic- rem nt pole c2cam trahit in diversorium, quo $ihi erat cubiculum. Cujus luming aqua tepid: snis ma- nibus abluens, diem refudit in oculis. Que mox lu- eem inspicit, sancti viri digitos insatiala gaudio $uis

immersit faucibus, pariterque ministris compun- D

clione defſlentibus videre 6e hominem qui c2cis pro

(a) Ita Mss. Codd. Legendum tamen videtur : Thorez pectoris vitali pulan fit ſortior genuum colum- naris imbecitiiies, ett. : nisi forte genua adjective SUMAtyr. |

(d) Bucciacus (Poizsy), paulo gupra Lutetiam, iu- ter Sequanam et Matronam.

(c) In pluribus Mss. hie ingerantor ista verba : « Per triduuwm voce, mani, vestigio, padore Conci- titur, rumor in parles lollitur, gratias creatoris refe- remes, hominem a quo morbis jugiter et moribus imperetur. » Sed cum texiu non bene cohberere videotur.

(d) Fortunatas, supra, num. 26, mentionem fecit Vici Novi quem juxla Parisios locat. Hic idem omuino esse videlur apud Bituricas a quodam Gallico para-

brata, ei in sacrario cathedra deporiata offertur pa- ralytica universorum membrorum damnata gerens officia, nullum vigorem retinens plantz vel dexterz. Mox habens in eo fiduciam, qui dona 8ibi larga pra- 8labat, eam ut vitalis olei benedictione $superlinivit ; Slatim morbus excludiiur, salubris vigor ill:.bitur; recreatisque visceribus, melius renascitar saluti quam germini, plus acquirens ex mnnere quam $SUmP8$is- set origine. Ita nt &nis postea manibus tunicam Sancto ſaceret quasi acquisite tributaria medicine.

XLIV. Tradidit memoriz quod juvat in laude. Itaque Andegisilus major domus regiz com quartano typo graviter ageretar, occurrit beato viro, fidens de beneficio. Homo Dei in 8va cella deputat, et cum uno diacono residere jubet inclusum. Tum anxius et jejunans minister, quid faceret excogitat trepidus

hrasle perperam quesitus, cum s0lita cura a sancto

ermano visitaretur. Fuerit proinde mulier illa Bitu- ricensis dicecesis, 8ed nequaquam Novigentum, vel Vicus Novus. Sancti Clodoaldi views, vnligo Saint- Cloud , olim Novigentum dicebatur. Vero imvnen Simile est bunc locum interpretandum de Novigento silvze \incenensi (Vincennes) proximo, a quo nov longe divtat Villa Nova $ancti Georgii communiter appellala. :

(e) Basilica sancte Crucis, alias sancti Vincentii, nunc Sancti Germani Pratensis, in $suburbio Pari- Siensi. Lege Vitam sancti Droctrovei abbatis, num. 15. Amanuensium interpretatio ext id quod in nonuullis Mss. | .ditisque libris additur, in 8nburbio ejusden; civitalis postam,

m—_—_ Mm Dov wo XXX Xo aww AS a2 _Xa=_n am as FJÞJDAXAS ag arr oo .o£ waa

"Y | VITA. 70 unde curaretur infirmus. Ideirco ſebricitantem vi- A tes : Bone pegtor, adbuc quod huic languide medi-

rum Dei Servi rachena (a) undique obvolutum com- ponit ejus in lectulo. Eadein quoque die tactu veslis nobilis quasi impetu fluminis, ita quarianz febris jgnis omnis exatinctus est. Et redeunte de prandio, reserato cubiculo, sanus surrexit e lectulo, exsul- tante ministro pro ganitalis premio, Wwne Sibi res0- Juto jejunio. Sic tactu Beali vestis salutem operalus e>{ absens.

XLV. Exsequamur itineris accepli viaticum. Ita- que cum Pictavis (Poitiers) vir Dei ad beatum con- ſessorem proficisceretur Hilarium, quzdam Baudo Feiſa de Sene Corbiaco (Secorbi), villa inter duos vix advecta ei representala est, quz erat mula, clauda vel manca. Lingua rigebat immobilis, anhelita pal- pilanle, pars erut tola de ſunere, ut videnlibus oculis reliquum es8et cadaveris. Super quam migericorditer ut Signum sacre crucis expressit, conſestim ownis

vigor per membra diffunditur , venarum fluxuosl -

rivuli suscilantur, nervorum imbecillis Stupor excu- litur, naturalibus motibus ad vitalem usum tota ſa- brica renovatur. Mox lingue plectrum resolvitur, digitorum glomi tenduntur, pedum bases $olidan- lur, tlolamque viscerum molem hoc fuit apud an- ctum vivilicare quod tangere. Que convalescente medela tertia die ad Civitaitein Sancto gratias reſe- rens Suis occurrit vesligiis.

XLVI. Oper pretium creditur etiam illud inse- rere curationis preconium. Pag» Vindocinensi (Le Vendomois), vir beatus dum preteriret, in Ransi- donem (Ransce) manendi gralia deelinavit : ubi tanti robur benedictionis iuvaluit, ut stipulam lectuli in quo Vir Sanctus requievit, quisquis lideliter abstwlit, donum medelz portaveril, et de semine paleze fru- gem meteret medicine. :

XLVII. Reddat hic teslimonium nobilis facti urbs Nannetum (Nantes in Armworica), Quo vir Dei acce- dens, religios0 admodum exceptus obsequi', occurrit ei Tecla Damiani matrona bominis promplii negoliis, Supplicans ut virum $8uum aut ipse paslor, aut missi Sui requirerent. Quo quia ipsi ſuit accessvus diſlicilis, cum chrismariis (b) svis diaconum direxit. Qui. per- currens ad hominem ut $ibi jussum ſueral, infirmi viscera langit. Altera die exoratus ipse 8acerdos ac- cedit ad debilem, qui duplici sub tortore, hinc pres- $Us Valetudine, inde podagrz vulnere, cruciabatur homo wiverandus procaciter. Tum Sacerdos Altissimi infirmum oleo benedicto perunxit. Eo momento de-

bilis $1atim manibus directis longinquo de lauyguore

gressu 80lidato provsilivit,

XLVHI. Sed ut duplicaretur in una domo mySle- rium, et que precessit in patre medela perveniret ad prolem, habentes filiam, offerunt ei, nomine Ma- riam cecam, Surdam et mutam. Exponunt vivum cadaver [Al., cadaverem] ante Sancti vestigia dicen-

(a) Alij scribunt rachane, sed utrumque recte, a verbo Greco geaxn, quod divulsiones Significat. Unde rachana, vilis et lacera veslis Yossio de Vitiis serm.

videtur. Sed aptior hnic loco Mcenardi nostri inter- pretatio in Concord. regul., pag. 921, nhi rachanas

cine restat impende. Nam tibi credimus reservatum, unde teneres preconium, ut restitula ſamilia acquiral a $acerdote quod amisit de germine. Tunc pietas 1n- signis advocatur in lacrymas ; mox ad militiz $uz belliger arma converiitur, et ad oblinendam victo- riam preces offert ſortis orator. Tunc fvie beatus sur geus ab oratione, oleo benedicto loca perungens ca- pitis, in Trinitatis nowine irino depulso languore, Statim palefactis aurium oculorumque meatibus , plaudentibus universis muta loquax effecta est. Quo ſacto negotiatores civitalis Nannetice quisque $ui re- medium, pecuniam, ut potuit, sancto virs dispen- sandam pauperibus devote vel vblulit vel direxit. XLIX. Leudegesilus vir illuster juxia quod ipse

B proſessus est, cum aliquis ex familia sua domus in-

curreret {ypum cujuscinque febris aut aliquid frigo- ris, lavans illas litieras quas io subscriptione manus Saucti depinxerat, quamplures $uo0s hac medela 8a- luti restituit.

L. Breviter his perstrictis prosequamur ex reli- quis. Chusinus quidam incongrue dum die Domi- minico equo curam impenderet, missa manu in vul- nere, digitus cjus intumuit. Hinc, grassante fervore, lota pars brachii relaxatur putredine. Qui per Bel- sam (La Beauce) Sancto ilinerante ut ad domum $uaia diverteret precibus fusis obtinuit. Mox ejus bra- chium vir Dei aqua callida conſovit ; iuguper vleo benedicto perungens s4perpositis caulis (oliis mirifi- cus medicus alligavit. Sic quidquid inerat ulceris,

C pretiosa cura restinxit. Post ipse gratias referens

SANC1O Viro OCCurTit Lali curalus malagwate.

Ll. lem $ervus ecclesia, Libanius nomine, die Dominico sepem inconsulte dum clauderet, manis ei contracte sunt ultione presenti : qui ad sanctum virum Parisios morbo castigante percurrit. Quem olei benedicti liquore perſuzum ac mysterii potius unguenlo respersum addila oratione incoluinitali resliluit.

Lil. Per siogulorum compendia currant rerum miracula. Namque Andulſus k.cclesiz Parisiac cle- ricus dum die Resurrectionis [1d ext die Dominico| in vincula sua auces ab arbore excuterel, pro eo quod operatus est in die illuminationis, c2cilate percussus esl, et vultu tenebroso perslitit anni spalio. Dehinc

D pontifici oblatus, et sancio unguine perſusus, diei

rursus redditus, et sacerdotis serenum purgavit cle- rici nubilum. Sic quidquid minisler amisit, medica- bilis przsul obtinuit.

LII. Et quia crescunt genera miraculorum per tempora ; cum regi presentandus vir beatus occurre- ret villa Roteiaco, clericus ei nequitiz $piritu vexa- tus adducitur. Unde expulso adversario videntlibus ciremnstantibus, velut avis paryula de capite ener - gnmeni, umbra ſugata, egreditur. Quam dum reliqui pro lectorum operimentis usurpat. Alibi tamen Vos- $ij expositio quadral, ut in hb. 11 Vitz sanclz Rade-

gundis, num. 4. _ (b) Chrismaria vasa erant ad recipiendum Chri-

up...

71 SANCTES GERMANUS, PARISIENSIS EPISCOPUS., 72 per domum volitantem insequerentur, ipse Sanctus A potuit : manibusque contractis ad rediquias 8ancti,

8vis eam contrivit vestigiis : et cum pede comprime- retur, conversa est repente fallax in sanguinem, ge- minato przconio, ut nec calcaretvur, et 8ui cagus in- dicio multifarius artifex fieret sanguis , reus sangui- nun.

LIV. Producat pagus Oximensis (a) inter nostra quod guum est, ne teneatur in obscuro poxteritati res uninis. Siquidem vir sanctissimus ad villam Tasi- liacum (Ville-Taillac) cum declinasset itinere, offer- tur ei mulier ceui duplex morbus erat, inde vetnstas, hinc eecitas. Salutem deprecari verbis trementibus incepit. Qua $supplicatione motus senis mulieris et debilis orstione pre-edente oleo superſuso, Incerne oeulorum reddunt luminis radios, et datis speculari- bus tencebre fogerunt. Qua illuminata, Deo reddentes gloriam per quem Christus operatur, astantes Sancti Germani preconati sunt merita,

LV. Dinumerandi sunt morhi, ut pradicetor ſons medici. Daningus Ardulfi filius ita capite, oculis et totis bydropis morbo tensus erat visceribus,_ut in utris $imilitudinem quasi totus venter esset, pene- tralis vitalibns velut vitrum perluceret inſecta cutis intrinsecus. Qui a medicis desperatns, ad Beati con- ſugit extrema $sorte remedium. Quem mox vestibus exutum et sacris manibus perunctum, hydropis in- clusns liquor liquore consumitur, et aqua infusione olei desiccatur. Sic modo admirabili nec humor foris egressus est, nec intus languor ret-nius est, arte przedicabili humorem ex humore siccari.

LYI. hem cum ad basilicam beatissimorum Ger- C

vasii et Protasii vigilaturus accederet, quidam cx- cus institit misericordiam postulans. Cui vir Dei precepit inter altare et sanctorum reliquias ut jace- ret. Quo peracto primo diluculo, mox super oculos 8ignum crueis intulit, lux effulsit. Et totus labor me- dici curam virtute crucis impendit.

LYII. Mulier de Oximense petens redemptijonem a $ancto viro , qua sorte, nibil accipere meruit. Dehinc Britannum presbyterum pro infirmitate rectoris pa» trize $uz benedictionem pradicti et reliquias expe- tiit. Qui iter 82um egredins, mansionem in villa qua predicta mulier habilabat obtinnit. Quam maritus allocutus ut sicut alii et ip i ad reliquias domni Ger- mani occurrerent. Que d: spexit pro eo quod i $an- ctus vir redemptionem non dederat. Sed statim in loco quo >tetit velut fixa Stipite gres8um movere non

(a) Vieus Oximensis (Hyesme), in Normannia, ex Sanct! Ebru!lfi monaseriv nomen accepit, yerr.acule Saint-Euroul.

(b) Phrasis invsitata et Fortunato peculiaris, ab eo iterum in lib. 1 Vite sanctze Radegnndis, num. 14, usurpaia, sed utrobique in libris editis depravata ſedissime. Hune locum Surivs reeentiorum exem- plarium fidem $ecu-us ita exhibet, r Vigiliis in honore Sancii eodem in orator.0 devote celebratis ac missa, de presenti curala est. » Omrino vero exemplaribus velerrimis in nos!ram lectionem cveuntibus Subsert- bendum. Quid ergo missa revocata? Nempe dies ſestus annua vertligine recurrens. Patet ex couc. Pi>tensis cap, 5 : « Communi placito conslituimus, ut usque 4 wissam (saucti Remigii), hoc esl kalendas

manu mariti portata est. Inter hzc dicti paenitens, miserante pio viro saluti reducta est, confſitens ejus despectu $ibi repentinum accessisse periculum. LVIE. Et quoniam 8no merito semina salutis per quzque loca dispersa $unt, contigit ut venerabilis Flameris abba de Cadone (Chinon, supra Ligerim) Tuaroni-o, manu beati Germani subscriplam acce- pisset epistolam. Qui cum swum monachum per ducs annos febribus decubantem ad lectulum visitaret, re- quirit infirmus unde venisset prgina. Respondit abba a domino Germano 8ibi ſuisse directain. Quam petiit sibi porrigi. Qui de $ubscriptione ejus lingua deter- gens litteram, salus descendit in viscera, et alra- menij pictura cuncta vicit ungnenta. Unde approba-

B tum est langnido recuperato ut dicamns communiter,

de Saneli snbscriptione $ibi salntem linxisse,

LIX. Dehinc cum ad Carnonam (Charoy , in tractu Wastinensi) castellum accederet; quidam $e ei in- gerit manu contracta debi'is pro eo quod die Domi- nico aliquid operatus 8it. Quem prxcepit ia villa Cariaco (Cherry) post $e ſestinum occurrere. Quo ac- cedenle, dum digitos ejus gacro perungeret oleo, Subito sicca pal'ma revirescit ex altera. Astricta cu- tis ossibus intercurrente humore relaxavit articulos. Juncturz pene disjunctz re'enduntur in digitos, ari- ditas diuturna $s' fusa reflorescit in vena, statimque vulnere clausa dextera inter manus medici sana red- ditur et distensa.

LX. Accidit ut sanctus vir remeans de Namne- tico, domum Nunnichi illostris [Al. illuster] illu- straret et vesligia. De cujus veste matrona, rapto ſideliter filo, recondit in oratorio; quz valetudinem irruens [incurrens], vigiliis in honore sancti 8olem- niter celebratis ae missa revocata (b) de przsenti curata est. Ita Beatissimns non 8vJum mann $anavit quod tetigit, sed nominatus curas 8parsit.

LXI. Attila vir illuster ac regalis aule domesli- cus, corruens in balneo, les" graviter brachio, com- putruerat ipsa tola manus ab humero, Qui medico adhibito dam curam vellet impendere, rupta vena viscerum pene omnis in momento vite ganguis eſ- ſusns est. Nuntiatur Pontifici hominem esse in ſu- nere. Pietatis impulsu, occurrit senior. Quem la- crymis conclamantum Sine ulla 8pe oculis clausis oppressum invenit expositum. Cujus viz adaperit ſauces cum cultelli manubrio, oratione prius data,

Octob., sp*tium habeant illi qui in istis temporibus js|as depredationes <1 alia male ſacta criminaliter et publice ſece: unt, ut inde apud Dominum et apud eos (quihbus) maleſecerunt 8e pacificemt. » In capitul, tb. n, cap. 10, Carolus Magnus monetz emendand.:: concedit spatium usque ad missam sancti Martini; et cap. 20, pontibus resarciendis ad missam $ancti Andrez. Si igitur missa sancti Remigii, sancti Mar. tini, 8ancti Andrez pro die ipsis dicato $umitur, ut ex locis addneitis manifestum est, recte etad textnn apposite Fortunatum hic de anniversario, ut loquuy- tur, {esli s2ncl1 Germani recursn interpretari licet, nec aliter fortasse licet. Cum enim de $acro $ancto mis$2 $acrificio is auctor agit, non recedit ab usitato loquendi more, Supra, num. 4

73 VITA. 74 intulit ei in ore paululum aquz ſfrigide semel, se- A clamore prosequitur, multa ipse concrepitaus, ut

cundo vel teriio. Interim exspectans quis esset rei enitus, asSedit circa lectulum. Transacia fere hora, redivivo Singultu exanimatus concutlitur, ac mollis wotu anhelitus evocatus reducitur. Faucium meatus relaxalis viseeribus $spiritu intercurrente reducilur, paulatim convaleseens, vita de morle revertitur. Dehine quasi de sopore expergeſactus, interrogat ad caput ejus quis fuit. Adesse domnum Germanum a circumstantibus dicitur. Postulat manum Sancli Sibi dignanter porrigi, ita incipiens alloqui : Downe, lu me revocaci longo euntem itinere. Statim- que obtulit sacculum plenum pecunia et balteum am- p'i ponderis, quos pauperibus erogaret mercedem vile vel gratiz.

loqui solet calamitas, Tunc $ancti Germani manu lu- men in locum reducitur, et ab eo ad beatum Sym- phorianum dirigitur. Qui pro ipso tandiu vigiliis institit, donec amissus oculus purgata pristina mas cula addito beneficio integrior redditur, et melius redit post vulnera, quain quod natus erat per natu- ram. Qui Florentinus (Florentinus episc. Matiscon.), deinceps Matiscone (Mdcon) ordinatus est episcopus.

LXV. Quanta vero fuerit virtus ejus $ignaculi , adest inter reliqua res ista testimonii que producitur in $equenti. Cum de basilica\sancti Martini ad villam Sanclz ecclesixe Severiaco (Sivray apud Turones) re- currerel, adjungitin itinere quemdam Amantium ju- venem, quem deprehendit a Judzis duci nexum in

LXII. Pergens Augustodunum vir $sanctus Ny B ferreis. Requiritur quid fecerit. Puer respondit ve-

giaco (Rozoy, in Bria) dum pervenit, comperit ab Abbone quosdam retrusos in earcere. lgi.ur pro ahsolvendis snpplex tribuno suggerit; $ed ille durus non annuit. Hine ipse cauto consilio dum dicit $e campum Circumire, currit devotus ad carcerem. lta- que ad exorandgm provolutus sternitur, ibique tefm- pore nocturno calenze discuss2 sunt, validus tor- menti rigor ad fragmenta redigitur, sera gravis illi- ditur, postis cardine vellitur, ſeralis carcer recludi- tur, damnati ad vitales auras quasi redeunt de sepul- cro. Ita fit ut ci Rotagiaco matutino tempore ingressi occurrerent : et qui Sanclo non przstilit pro abs0- Iutis reis, tribunus reus effectus est.

EXIHIE Igitur cunctorum saluti semper inslans $0l- licitus , dinatione Felicis episcopi , przdicante $acerdote Sigerius quidam Judzus fidei sacramento percepto conversus est, habens in Judaismo Mammonam no- mine conjugem. Que cum de conversione nec men- tionem reciperet, et per miss0s Beati admonila re- ſugeret, ſacta ab eo vigilia Doctor ipse pi oſectus es. Que cum beatum virum nec visu vellet intendere, cantalo cursu lerliz, manum $Suam Pontiſex ad mu- lieris frontem dignanter admovit, pielatis ex opere. Statim a circumstantibus de mulisris naribus scin- tillante igne fumus egredi visus est, ut cunciis clare- fieret, ejecto insidiatore mulierem usque tunc illum $aluti Suz repugnasse per obsidem. Tunc exonerata inimici ſasce, respirans conless8a est nunquam Se prius ſaciem beali viri potuisse conspicere. Qua pe- tente ac precante, eſfici Christiana cum propria domo promeruit, et quasi capite subdito exemplo ejus multi Judzorum conversi sunt.

LXIV. Decet hic illud inseri, qualiter peregrinula 8it revocata lux oculi. laque pergens Augustodunum pro ordinatione Syagrii episcopi, huc inter reliquos cives Floreglinus illuser> pro consensu delatus est habens nzvym in oculo speciositati derogans ali- quantulum ne florens haberetur in vultu. Interea dum laudes acclamantur episcopo, a quodam ignorante ex

improviso percutitur eodem in oculo, evulsoque de

loco ccepit Supra maxillam dubi» pendere eum visu. Qni cursu praprepero ad bealtum Germanum cum

PatTROL. EX XIL.

raciter ob hoc duci in viaculis, quia $e recusaret le- gibus subdi Judaicis. Tunc dissimulabant cum clave Judzi vincula ferri reserare. Facto a $anclo viro desuper crucis signaculo, mox ferri sera revellitur.

LXVI. liidem cum Parisios ad basilicam sancto- rum Gervasii et Protasii orandi causa procederet, januis obseratis ingressus illi negatus est. Tunc re- quisitis clavibus, nec ipsis aperientibus, sic resera- vit pessulum, facto crucis signaculo. Stupor animos invasit presenti miraculo, aperiri de virtute quod clave duce non potuit. Hzec quoque veneranda pre- Sente me gesla Sunt.

LX VII. Et quia beato viro nullum obstitit metal- lum, cum ligna, $axa, ferramenla ante ipsum soluta

cum Bituricas (Bourges) accessisset pro or- C $1unt, accidit una dierum Parisiis orationem cum

daret ad ostium carceris, $equenti nocte trusis appa- ret lumen in carcere. Visus est eis admonere quod ſoderent ut foris procederent, Qui dicentes ad invi- cem domnum Germanum $e vidisse, et signa singuli reſerunt. lnventa costa de pecude, fodientes amovent lapidem, et predicto amico Dei occurrunt ad eccle- Siam malutino tempore, cum rediret ad requiem. Sic multis causa $alutis fuit imago Pontificis, et ad vicem beati Petri dedit nostri Sacerdotis ipsa ligura remedia. ; LX VIII. Debine illis ereptis , tribunus civitalis $2vire Cepit in milites, depulans eorum ſuisse ne- gligentiam , quod viro sanctissimo deputatur ad glo- riam. Conversa in custodes' iracundia judicis, qui

D golebant asservare, tradidit servandos in carcere, et

ablatis clavibus judex fit cuslos custodibus. Interim vir beatus tribunum vocat ad prandium. Ac dum pariter sederent in eodem convivio, ad mensam $an- eli viri occurrunt et ipsi qui fuerant missi pro reis in compede. Claves habens in manibus cum tribunus de ereptis vix crederet quod videret, aguoscens 8 SiC cuslodisse $imiliter sicut et milites carcerem, data vicissim vcnia, culpa transit in gratiam. LXIX. lnferat Aurelianis (Orltans) nobile viri przconium. Qua de civitale vir sanctus progrediens damnatorum voces exaudivit in carcere , quo cerie $ublerrancum bhabebatur ergastulum. Quo super ascendens et prosiratus accubans orationem dedit g

75 SANCTUS GERMANUS, PARISIENSIS EPISCOPLS. 76 amicus Christi cum lacrymis. Prorsns oblentu ora- A digus, explicari non poleril, nec $i totius populi vox

culi insequenti nocte carcere paleſacto ad basilicam Sancti Aniani confugiunt. Et ita beatus Pontiſex quan vis pretereundo post $e reliquit suffragium.

LXX. Non faslidium 8it audife quod Christus prestat fidelibus, dum miraculorum simul virus crescit et numerus. Itaque Sanctissimo occurrit qui- dam Parisjus, - evjus quasi pugnus extuberaverat oculus, ut etiam dictus vergeret in ruina post vul- nera. Quo rogante vir Dei de saliva oris $ui oculum illiniens, medelam lamini revocavit et gratiam.

LXXIE Moveria [Al. Noverca] quzedam Parisiis pustulam habens in brachio, cruciata doloribus, oc- currens beato viro, pari medicamine tactu alive curala est.

in uno $e glutinet. Qui ſrequenter contentus casula vel lunica, quidquid erat residuj, nudum pauperem vesliebal, ut inops calefieret largitore algente. Quanta eliam ſuerit redemptionis effusio, nullateuus explica- bitur vel loco vel numero, Unde sunt contiguz gen- tes in teslimonium, Hispanus Scotus, Brito, Wasco, Saxo, Burgundio, cum ad nomen Beati concurrerent undiqae liberandi jugo $ervilii. Cum vero aliquatenus nibil esset pre manibus, tristis sedens et anxius geverior in vultu, austerus erat alloquio. Tunc si ſortassis ab aliquo invitaretur ad prandium , compel- lebat convivas aut ministros proprios, ut conferentes pariter unde vel unum captivum $ervyitio liberarent, et Sic aliquantulum Sacerdotis respiraret animus ex

LXXII. Sed si exsequamur miraculorum gingula B mcerore. Quod si Dominus aliquid per manus Sancti

que $uis gestis presenti floruerant in vita, hec Sine fine sunt cepta, non erit modus in pagina. Quia quecumque Pontifieis se convertit presentia, nulla morborum gener.bus deft.it medicina et quanta $e oblulerunt languentium vulnera, $alutis fudit tot $2- mina. Namque prima Pontificis exsequamur vel ul- tima, cum per 8alivam oris 8ui multa curala fuerint ulcera, purgata Sint energumina. Ante quem quam- vis occulie venisset hostis nequitia, statim se manj- ſestavit ſraudulenta fallacia : ac de conspectu $ancti viri (uia celari non poterant , nec tolerabant presen- tiam, tefribili ululaty 8va gemebant incendia, passim per loca volitantia exponebant et erimina , snspensi per aera : ſrequenter nec interrogati confitebantur

et nomina. Cum $zpe 810 impulsn eurrebant ad san- C

clum virum crucianda demonia. Cujus minister quo loco Sancti tenebat baculum , illic energumenus pendebat religatus aero vinculo , et quasi clays af- 1x» tenebatur vestigio.

LX XI. Et quia $ancio viro sxpe infaici teude- bantur insidiz, ut ant equus lapsum jocurreret, vel ramus arboris tangeret, aut aqua vallis vel glacies periculum generaret; mor qui aut quanti aut qualiter totum energumina ſactum omne confitebantur et nu- merum. Cum vero pedem efferret de domo vel eccle- ia, videres $trages demonum ante tanti Ponlificis vc triumphatoris obtutum. Cadebant circa Sancti catervatim ve+«tigia diversis modis effusa : hc muta, illa clamantia; illa fixa, bhzc lubrica. Et velut ad

judicem dum gesta referrent propria, non effugicbant D

tormenta. Sed ad Sancti preconium quanta est hc laudatio, cum ineffabiliter multa et stupenda ab eo fierent sub momento ?

LXXIV. Czterum eleemosynis quantum fuerit pro-

(a) Seripiores antiqui cursns en decurans nomine divioa officia, sive horas, ut vocant, canonicas in= telligebant, quod persolvantur quotidie ac decurran- tur. Regula $ancti Macarii, cap. 9 : « Cursum mo- nasterii super omnia diliges; qui vero szpins orare voluerit, uberiorem inveniet misericordiam Christi. » In Vita ms. S$aucti Serenici abbalis (seculo vu Bened.) hec leguntur : « In orationis autem $ludio Llantus i]- lum fervor accenderat, ut absque pecoliari «uppli- caltione Romanum $eu Gallicanum, et Sancltorum

Beuedicti seu Columbaui cursum horis sig-

dispensandum alicunde dirigeret, mox in $piritu pre- videns $olitus erat dicere : Gratias agamus divine Clementixz, nam unde fiat redemptio appropinqua- vit. Continuo sine ambiguitate prezens probabatur effectus. Quod dum accepisset in manibus, resoluta ruga ſrontis vuſtu florebat 8eujor, gressu pergebat alacrior, lingua fluebat jucundior : ut crederes homi- nem pro redimendis aliis se ipsum servitutis vinculo liberaadum.

LXX V. Quis verodigne repelat quanta virtus verbo- rum ab ore rotabalur cum pradicaret in populum, ut omni lilteratur nasceretur slupor, et fieret in com- mune generalis compunciio,. alque ex ore dicenlis crederes ut verba ſoraarentur ab augelo, dum plus quam homo loqueretur translatus in mentis excessu, cum abrasis maculis $sincerilate dogmatis pectora plebis cogeret divinis effragrare pigmentis.

LAXVI. Qui equilans in itinere, semper Deo ali- quid aut verbo contulit aut cantavit, cursum (a) nudo capite dicens, etsi nix aut imber argeret. Gym vero venit ad mensam, conſestim recitans aCſuit minister divina colloquia, ut inter cibi ſercula animi pastus alimento plus saturaretur conviva. Nullum tempus interpolans quo non aut aliis prodesset, aut non ipse proficeret.

LXXVII. Quantam vero vigiliarum curam $emper impenderet quis enarret? Aut toleratos algores ar- dore fidei predicei? cum frequenter in lectulo anfe- quam reliquos de $0pore commoneret assurgere, quin quaginta psalmos vel amplius, indeſessus in lemplo $uj pectoris Domino decantaret. Sed quis illud ſur- tum ſelix [Al., ſelicem] vel auditu senserit vel visu deprebenderit, cum ipse de lectulo ſrequenter sine

gulis Bomino decanlaret. » Ubi particula seu utro- bique copulativa es, nec cursus Romanus hie alii:5 est a Gallicano, Nam Gallos olim Romanos appella! us in Vitz $ancti Samsonis episc., preſat., pag. 163, observavimus (in Actis senct. ord. 8ancti Benedieti). De cursv Gallico iterum mentio fit in Vita Sancti W#- larici abb., apud Surium, 4 Avril., num. 14. Porro nihil hae voce usitatius apud Gregorium Turon., qui librum unum de cursibus ecclesjasticis a $& Compost- tum in lib. x His. commemorat.

© = xt =” = 8A +» .

77 VITA. 78 caligis, ne sentiretur ab aliquo, perrexit in oratorium, A premeret illata neeessitas. Paratus pro misericordia,

nullum 8ibi cupiens tlestem in illud [AL., illum] furtum przeter Christum occurrere. (ui celebrata vigilia re- means ad lectulum quasi nibil egerit, tunc primum reliquos excitaret. Quanta vero ad psallendum ſuit constantia, dum velut ferri rigore induta caro sub- sisteret, cum $axa ſfrigus decrustaret, et aquas in erustam verteret ? Qui cum svis visceribus dimicaret et vinceret, pene seipsum obliviscens, ut domestico tormento superato corpore de $e triumphum in pace factus martyr acquireret : ut, se mulantibus clericis, sine vicissitudine ipse decantandj modulamina non finiret. Cum pene hoc incredibiliter dicitur quod sCi- tur : quia tertia noctis hora ingrediens in ecclesiam, non est egressns ulterius psallentium ab ordine, do»

semper currens pro venia, paler et pastcr populi ad Se alienas cau<as transſerens et querelas, aut pro parte mitigabat, dolores compatiens, aut quanium possel ex toto curabat corde 8ubveniens.

LXX VIII. In tantum quoque sacris amplificatus

- provectibus, etiam diem beali gui transitus ita pre-

dixit ut Subdimus. Ante aliquos dies nam vocans ad se notarium svum, imperat in cubiculum supra lectum suum scribere hoe tantummodo, gd ne- Scientibus (v Kalendas Junias) omnibus quid hoc esset; post ejus Sanctus discessus maniſeslavit de seculo; nam neque hoc Dominus familiari anime abscondere pertulit. Denique eadem die post pera- ctum prexlium Beatus migravit ad Christum. His et

nec clarescente die, decantatus Solemniter cursus B consimilibus studiis occupatus ac Semper intentus

universus conSummaretur ex canone. Cum vero do- mum regrederetur ſatigatus ztate vel frigore, aut il- lata diversorum inquietabat suggestio, aut ab ipso requirebatur ubi -preberet suffragium : ut etiam ad requiem reclinanti, vel paulnlum de querelis occur-

-rentium aſfliciorum vel pauperum, crux pararetur in

lectulo; postponens $Suas injurias, ne Suggerentem

(a) De $ancti Germani obitu Gregorius Turoo., in lib. v, cap. 8, ita $eribit : « Ko anno (primo scilicet CUbil-ieberti junioris, Chris 526), et beatus Germanus Parisivrum episcopus transit : in cujus exSequiis multis virtulibus, quas in corpore gess8erat , hoc mi- racu'um conlirmationem fecit. Nan carcerariis ac - clamanlibus, corpus in platea agsravatum est, $0lu- lisque eis rursus Sine labore levatur : ipsi quoque qu1 Soluti fueraut in obsequium ſuneris usque ad ba- Silicam in qua sepultus e-t, liberi pervenerunt. Ad Sepulcrum antem ejus multas virtutes Domino tri- bueule credentes experiuntur : ita ui quisque $i justa pelierit, velocit-r exoptala reportet. Si quis tajnen S$tIrenuas virtutes illius quas in curpore fecit, sollicite vualt inquirere, librum vitz illivs qui a Fortunato presbytero compositus es[, legens, cuncta reperiet. » Et lib. de Glor. couſ., cap. 90 ; « lagrediente, inquit, Chilperito rege in urbem Parisiacam, pos(ridie quam rex ingressus e$t civitatem, paralylicus qui in por-

ſere octogenarius per orbem mirandis actibus ascis- cendus martyribus, apostolis aggregandus, glorifi- candus meritis, coronandus in populis, ereptus cor- poreo vinculo, immaculato spiritu beatis lidei dotibus perpetualiter victurus, victor evolavit ad caelos, (a) regnante Domino nostro Jesu Christo , cui est gloria, honor et potestas in szcula s2culorum. Ameu.

ticu basilice sancii Vincentii, in qua beatus Germa- nus requiescit in corpore, residebat, dirigitar. » Ad- dit Aimoinus in lib. 11 de Ges. Franc., cap. 16, « quod cum regi nuntiatum foret magna cum devo- tione illuc adveniens, et ta'ito gavisus miraculo ejus epitaphium his distic:is rluythwmice compoesuit, » ab Aimoino fortasse expolitis. Epitaphium $sancti Germani per Chilpericum regem. Ecclesiz speculum, patriz vigor, ara reorum Et pater et medicus, pa$tor amorque gregis, Germanus viriut», lids, curde, ore beatus, Carne tenet tumulum, mentis honore Vir cui dura nihil nocuerunt fala Sepulert :* Vivit egim, ham mors quem tulii ipea limet. Crevit aJbuc potius juslus. post funera; bam qui Fictile vas tuerat, gemma SU micat. Hujus opem ac merituw muris data verba loquuntur, eiditus et cxcis predicat ore dies. Nance vir apostolicus rapiens de carne Lropeum, Jure triawplali coatidet arce poli.

SANCTI GERMANT.

PARISIENSIS EPISCOPTI,

EPISTOLA AD BRUNICEILDEM REGINAN.

Domine clementissim:e atque prezcellentissimez , D nunc tempus acceplabile, ecce nunc dies salutis, Nune

et nobis semper piissime dominz et in Christo $2n- Ar Ecclesiz liliz Brunichildi regine Germanvs pec- cator, Quia charitas congaudet verilati, et omma 8us(inet, et nunquam excedit , propterea Cx contri- bulato corde et ex intima animi dilectione aucemus vobis suggerere. Qnia eo tempore quando minor erat numerus populi Christiani, ct cum Dei auxilio lice- bat residere quietum, cum apostoli dicebant : Ecce

e contrario tam ſunrstos et luctuosos ante oeulos habentes dies, ſNlenter dicimns : Ecce dies [ribulatio- nis et perditionis nostrze adyeniunt. Ve nobis quia peccavimus. Si nos 1s12 conterruissent amariludines et tribulationes, et corpori exhibuissent infirmitatem, per nosmetips0s vesirz debvimus - occurrere pietati. Quia $i ſas dici est singulariter et vestri dilectionem in nostro geslamus pectore, et unice de veslra pre-

19

SANCTI GERMANI EPIST. AD BRUNICHILDEM.

sentia 8pirituali desiderio $itientes, sicut cultores et A suslinebit, quam $uz cupiditalis consuluisset avidi-

peculiares filii Dei, ambientissime yos vivere atque proficere in omnibus pie optamus. Sed quicunque hominem in anima diligit, si minus oculis carnalibus eum valet intueri, quz ad anime et corporis vel prosperitatem pertinent et salutem, omnimodis litte- rario oflicio reticeri non debet. Vulgi verba iterantes quz nos maxime terrent, vestrz pietati in notitiam deponimus , quz ita disseminat , eloquentium ora detrahuntur, quasi vestro voto, consilio et insliga- tione Dominus gloriosissimus Sigibertus rex tain ar- due hanc velit perdere regionem. Non propterea hc dicimus, quasi a nobis credatur : 8ed supplicamus , ut nulla occasio tribuatur dicendi, unde yobis tam maximum et periculosum generetur blasphemium. Licet hc regio jam caruisse felicitatem, et perditio- nis nostre concludamus terminum : sed de miseri- cordia non desperabamus divina, adhuc ultionis sus- pendendi manum , dum emendationis exspeclatur remedium, si non dominaretur inlentio, quz mortem operatur; cupiditas quz radix est omnium malorum; iracundia, quz sensum auſert prudentiz. Salvator nosler perspiciens suz passioniz imminere tempus, dixit: Ve homini per quem acandalum venit. Quod ore proprio deteslatus est, impune non pos5e manere credimus , omnibus clamamus , omnes conscientie SuZ Ccogitationes et actiones considerent, et caveant ne cum Juda proditore hujus condemnationis $0r- tiantur judicium. Deo suſficit nosse, optabam aut pro Ipsis mori , ut illi viverent, aut ante eorum interitum

tati. Ipse Judex zternus nunc judicat , perpetuam judiciariam possidet poteslalem : non corrumpitur premiis, aut aspicit ad vola impiorum, $ed conside- rat cogitationes cordium, et reddet unicuique Secun- dum opera $ua. Inhonesta victoria est ſratrem vin- cere, domesticas domos humiliare,et possessionem a parentibus constructam evertere. Contra semetips0s pugnant Suamque felicitalem extlerminant : de sua perditione gaudet accelerans inimicus. Qua fide et ex animo, qua devotione hc scribimus Deo sufficit nosse, ut yobis bona ſutura preparetis, et. nos cum Deo absolutos esse vel paululum sentiamus. Sed quia sacerdotibus preceplum est : Ut tuba exalta vocem tuam et annuntia populo meo opera eorum ; ergo, piig®

B sima domina, intelligilte myslerium et cavele exem-

plum. In principio duobus fratribus..... erat mundus : unus ex ipsis Cain frairicidium perpetravit et usque sepluplum punitionis senlentiam SuScepit. Josepb ſra- tres Sui per invidiam vendiderunt, et postea gervituti ipsius subjugali sunt. Saul sanctum David per invi- diam. nitebatur occidere, ipse poslea in eum miseri- cordiam exercuit. Absalon fratrem interſecit, patrew e regno voluit removere, et qualem $uscepit interitum nulli babetur incognitum. Precipue quoque David prophela dicente : Quoniam qui nequiter agunt exler- minabuntur ; qui vero exspectant Dominum, ipsi hare- ditabunt terram. Apostolus clamat : (ui odit fratrem zum, homicida ext, et in tenebris ambulat, et nescit quo vadat. Salvator denuntiat : Beali pacifici , quoniam

quocunque cas vitam finire, ut nec eorum, nec re- C filii Dei vocabuntur. Pacem meam do vobis, pacem

gionis cerneremus , interitum. Sed alter ab altero excusalione utitur, et nullus ex ipsis ante oculos Dei ponit judicium; neque aliquid Dei reservat pote- Slali judicandum, nec credent $e jam $ub Dei nolitia. Quia a nullo audiri meremur, vobis et ideo suppli- camus : quia $i illi regnum perdiderint, nec vos nec filii vestri magnum possidebitis triumphbum. Ad hoc vos hzc regio suscepisse gratulelur, ut per vos $a- lutem non interitum percipere videatur. Ia hoc po- puli restinguitis verba, si mitigatis furorem, si Dei facitis exspectare judicium. In veritate suggero, $i meam humilem non despicitis supplicationem, adluc devotorum vestrorum gaudemus plenitudine. Pro- plerea hec dolens scribo, quia video qualiter preci- pitautur et reges et populi, ut Dei incurrant offen- $a. Ita legimus : (uicunque in brachii 8ui ſortitu- dine speraril, antea conſusionem quam victoriam pro- meruit, Quicunque adminiculo gentis $ibi adjuvari posse conlidit, antea periculum mortis quam $Salutem promeruit. Quicunque prop!er copiam auri et argenti elevatur in Superbiam, antea desolationis opprobrium

meam relinquo vobis. Ubi est pax et charitas, ibidem est Dei pietas. Legimus per Esther reginam populo fuisse concessam $alutem. In hac parte et vestram ostendite prudentiam, et fidei vesire salubritatem atque perſectionem, ut et dominum regem a Dei re- vocelis offensa, et populum a parle $ua vivere liceat quietum, donec Judex zternus conSuetam discernat juslitiam. Quia evidentissime omnibus patet qui cha- ritatem fraternam postponit, despicit consortiuvin , non acquiescit veritati. Omnes prophelz contra ipsun loquuntur, omnes aposloli ipsum deteslantur, et Deus omnipotens ipse quod conslituit judicabit. Premissa Salutatione obsequia Supplicamus , ut latorem pre- Sentium, sServum vesirum Gundulphum, commenda- tum habeatis, et que per eumdem verbo mandamus, absque hesitatione credentes recipialis, et implere non despiciatis et elaboretis, qualiter de vesira $a- lute nobis gaudia preparelis. llud petimus ut -per vesire Pietatis rescriplum ex omuibus jucundari mereamur.

CEE Hoek

_—

_

PRIVILEGIUM MONASTERIT SANCTI GERMANT, PARISIENSIS EPISCOPT,

SIVE CHARTA * QUA GERMANUS , PARISIENSIS EPISCOPUS, IMMUNITATES CONCEDIT PARISIENSI BASILICE SANCTE CRUCIS ET SANCTI VINCENTII,

{Ex Brequigny opere cui titulus : Diplomata , chartz , epistolz et alia monumenta ad res Franciscas pertinentia.)

21 Aug. 566.,—PDominis viris apsstolicis, sanctisetin A recordatio, et ob amorem illins terruit me tanta $c-

Christo ſratribus , omnibus episcopis Parisiace urbis cum gratia Dei ſuturis, et celesti visitatione ditatis, Germanus peccator. Omnibus non habetur incognitum, qualis ac quantus circa monasteria etecclesias, aut erga Deum timentium virorum ſuerit inclite memorie glorio- sissimus Childebertus rex , cujus summa benivolentia multis largita est copiosa heneſicia, et immunitati no- tre stabilitatem perpetuam. Scilicet cogitans quia, qui ista temporalia reservaret metenda, 8ibi multo majora a Neo illi attribuerentur, si ob ejus... (Sic apud Bulliardum) ecclesias et templa ſundarel, et egen- tium inopiam sustentaret, et pro magnis parva of- ſerret, atque pro terrenis celestia adipisceretur. Unde et nobis ob sepulture suz meritum aliqua a $e considerare mandavit et considerata cessit. llaque inclitus is!e princeps Parisius basilicam in honore zancte crucis et domni Vincentii, vel reliquorum $anctorum in unum membruin construxit, et $ibi se- pulturam inibi colloeavit, ac largitatis 8na2 copiam per testamenti 81i paginam nobis habere decrevit, et habendi meritum loco tanti ordinis constitnit. Sed dum pagina testamenti sui et cordis lides sub humana fragilitate. temporaliter vigeret, agente in quorum- dam calliditate, ne zterna illi tribueretur beatit»do, ac scriplum non $ortiretur effectum, simulque abbas et congregatio deputata non perciperent, ac slerili- late victus et vestitus deperirent, monuit me illius

« Privilegium hoc immunitatis primus lypis mandari

curavit Breulius cum notis suis, in editione flistorie

Aimoini (Aimoini Hist., p. 74 8eq., edit. 1603), in quam illud inseruit. Codicem Aimoini manuscriptum - quo usus est, nos ipsi vidimus in bibliotheca abbatize 8ancti Germani a Pratis et sxcnlo x1 tribuimus. In eo ſit mentio precepti immunitatis a Childeberto con- cessi , at ibi lranscriplum non esl. Chartam s2pins recusam a Gerardo Dubois (His. eccles., Paris. , lib. 11, cap. 6), Chintio (Annal. eccles., t. 11, p. 65), Felibiano (Hit. Paris., (. III, p. 16), et aliis qui de antiquitatibus Parisiorum $cripsere, vulgavit tandem Bulliardus (His!. S. Germani a Pratis, prob., p. 2), ex originali, ut vocat, depromptam , exarato in cor- tice, et quod ipse Breulius viderat. Magna ſuit de 8inceritate hujus charlie controversia , priecipue inter J. Launvium et Rob. Quatermairium *. Hic notabimus : Mabillonium, cni jura Sangermanensis monasterii cordi esse debuerunt, non ausum ſuisse veritatis hujus ins!ramenti se assertorem constituere (Annal. Bened., i. I, p. 157); Cointium (Annal. eccl., 4. 11, p. 64 et 8eq.), pro lictitio apographo habuisse id quod Bulliardo autographum visum evt. Falsum avtem pracipue argvit Cointius ex subscriptionibus

curitas simulque pietatis et caritatis affectus; ille et- enim post Deum, dum superesset, ſuit nostra immu- nitas et 8ecuritas, pax el recuperatio ac Sequestratio omnis a civili negotio. Nos vero in hae re pietali il- lius consulentes, et cxterorum Regum velle stabiliri conantes, carilatem fraternz dilectionis vestre no- bisgcum volumus concordari; quatinus illius 8ancti loci honor celeberrimus et memoria jam dicti prin- cipis gloriosi enileat eodem in loco omnibus ejus xvi temporibus, habeatque abbatem ex propria congre- gatione ipsa ecclesia, qui 8ub gubernatione regum, per successiones eumdem locum provideat; silque alienus pontiſex omnis Parisiorum ab eodem loco, ut non deinceps aliquam potestatem in omnibus ad ip»

B sum locum pertinentibus habeat; simulque sancimus

ut nullus metropolitanus, aut aliquis sufſraganeus ejus, causa alicujus ordinationis illuc ingredi pre- Sumat, nisi $olu1.modo ab abbbate cjusdem loci vo+- catus venerit ad $sanclitatis misterium celebrandum, aut ad ecclesias consccrandas, aut ad benedictiones clericorum yel monachorum instituendas ; quod de- bitum rennere nullatenus debet. Czterum quicquid a die przsenti, tam a lempore meo, quam et SUCces80- rum meorum omnium in sede Parisiorum residen- tium episcoporum, vel a Deum timentibus principi- bus ejusdem plebis, in (iscis, villis, agris, in auro vel argento ſuerit delegatum vel donatum, ut ad in-

Episcoporum, quz fere omnes nulli episcopo sedem $uam assignant, ut infra declarabimus. Sic et Gerar- dus Dubois, qui confictum conjicit apographum post tempora Gregorii pape VII (Ubi supra, p. 92). Quod si nobis ſas sit senlenmtiam nostram aperire de hoc instrumento, apographum cenzemus non quidem omni ex parte conſictum, $ed forte in pluribus locis, certe in subscriptionibus quoad sedes episcoporum $ub- scribentium, adulteratum ab imperito falsario, qui chart:e fidem abstulit. Fatebimur plures ex Romanis ponliſicibus privilegium in ea contentum conlirmasse seculis x1 et xit (Gall, chris!., 2* edit., t. VII, col. 417). Cum vero, $seculo xvii frequenter impetitum , litium infinitarum ſons esset perpetuus inter Pari- Sienses anlistites et Sangermanenses abbates et mo- nachos, inter utrosque intervenit concordia anno 1668 (Gall. christ., ubi wupra), et missa disputatione de Sinceritate primigenii documenti, unicuique jura Sua in postremum assignala sunt.

* Launoii Inquisitio in chartam immunilatis S. German,

D 1657, Quatermairii Privil. S. Germani propugnatimn, 165t,

$. Germani jura propugnala, 1668, etc.

83 SANCTI GERMANI PARISIENSIS EPISCOPI 84 tegrum habeat volo, rogo, conjuro. Decrevi etiam A celins Lugdunensis episcopns in Christi nomine , pe-

per hanc cartulam immunitatis et ces$io:1is, meam basilicam 8uperius memoratam sine gestorum obli- gatione manere. Fa quia id antea consuetudo non fuit, et modo a regibus et principibus mihi est con- ceagum, voluntatem pietatis vestre in hoc scripto pretermitter: nolui, sed in omnibus per vos robo- rari, et confirmari exposco, ut deinceps ratum per- maneat, Et si quis unquam fuerit, qui contra hanc deliberationem meam, quam ego pro firmitatis $tu- dio enm metropolitani et reliquorum episcoporum consilio ac 8nasione decrevi conscribere, quoquo lempore venire 1emptavyerit, aut fortassis locum re- fragandi quesierit, in primis a liminibus sanctarum ecclesiarum ab omnibus episcopis et sacerdotibus Dei, tam presentis temporis quam futuri, sit excom- municatns, et alienns a pace, et in ſuturo judicio eum $anctis et amicis Dei, in quoram honore hee con$eriptio facta est, meum ac dominorum meorum metropolitanorum $en episcoporum presentium super $e adesse $entiat judicium, et 8it anathema marana- tha. At insuper ut hec cartula firmiorem possit adi- pisci plenitudinem , comprovincialium dominorum episcoporum et fratrum meorum presbyterorum sen diaconorum conseriptionibus ipsam volui eorrobo- rare. Actum Parisius civitate, sub die xn Kalend. geptembris , anno 5 Chariberti regis *. Germanus peccator hanc cartulam cessjonis et emunitatis a me factam relegi et subscripsi, sub die quo $upra. Ni-

tente apostolico domno et fratre meo Germano epi- $copo, et domna Ulthrogothe regina, atque domna Chrodesinta ac Chreberga, constitutionem banc, sci- licet a presenti tempore a Successoribus domni Ger- mani episcopi perpetno custodiendam relegi, et ma» nus mee subscriptione corroboravi notato die ”, Pre- textatus Cabillonensis episcopus, deliberationem $1- perius comprehensam, roganie et presente domno Germano episcopo, gaudenter snscepi relegen''am et gubscripsi notato die. Felix Aurelianensis epizcopus jux!a consensum et deliberationem. domni Germani in perpetouo mansuram, Subscripsi notato die. Eufſro- nius Nivernensis episcopus, rogante domno apost0- lico Germano epi<copo, hane deliberationem relegi

B «& subscripsi, notato die. Domicianus Carnotensis

episcopus, juxta consensum et deliberationem fratris mei Germani episcopi consensi et subscripsi notato die. Donnolus Cenomanensis episcopus , consensi et s1bscripsi notato die. Caletricus peccator, juxta con- sensum et deliberationem domni Germani episcopi, consensi et snbscripsi notato die. Victurius pecca- tor, juxta deliberationem hane, Germano presente fratre meo et rogante, consensi et subscripsi notato die. Leodebaudus peccator consensi et $subscripsi notato die.

Amannensis notarius, 8ub jussione domni Germani episcopi, hoe privilegium cessionis scripsi et sub- $Cripsi.

* Cum Chlotarius, Chariberti pater, ad annum 561, C Signatur. Pretexiatus enim tunc erat episcopus Roto-

ultra diem decimam novembris vitam produxerit (Longueruans, p. 164, dies xij kal. $ept. id est 21 Au- gusti, anni quinti Chariberti, incidit in annum Chri- sti 506. d Ex episcopis quorum hic apposita sunt nomina, si tium et Domnolum excipias, nulli sua sedes as-

magensis, Felix Nannetensis, Euſronius Turonensis Domitianus Andegavensis; ut arguit Cointius (Ub $upra, p. 67) ex $ubscriptionibus concilii Turo- nensis habiti post menses dos et 27 dies a tempore quo dala fingitur charta de qua agimus,

SANCTI GERMANT, PARISIENSIS EPISCOPI, EXPOSITIO BREVIS

ANTIQUE LITURGLE GALLICANE

Ez ms. Codice 8ancii Martini Augustodunensis a D. Martene exscripta Thes. anecdot. t. V,

D. MARTENE ADMONITIO.

Post abrogatam apud patres nostros antiquam Ecclesize Gallicane Liwrgiam, quz ei sufſeeta est missa Romana , brevi tempore adeo prevaluit , ut paucis post annis omnis illius memoria apud universos pene oblitterata videretur, vixque ipsius nomen apnd aliquos audiri contingeret. Quapropter qui nosira tate de rebus liturgicis tractaverunt scriptores accurati, hanc in 8e provinciam in primis $usceperunt , ut eam jacentew ac pene $Sepuliam in tenebris, ex pulvere suscitarent. Primus nee sine digna laude id tentavit piz memoriaz cardinalis Bona in libro 1 Rerum liturgicarum, cap. 12, ubi antiqui ritus Gallicani vestigia

8 EXPOSITIO BREYIS LITURGLE GALLIC. — ADMONITIO 86

ex veteribus scriptoribus ob oculos ponit. Sed he -pro rei dignitate et magnitudine levia sunt. Multo ſelicius rem exscculus est vir multz eruditionis Josephus Thomasius, qui Romz tres veteres Codices Liturgia Gallicanz ex bibliotheca reginz Sveciz typis 'mandavit, rursum Parisiis recus0s a Mabillonio cum veteri Lectionario Gallicano ab eo in Luxoviensi moifasterio reperio, et eruditis obseryationibus illustrato : qui et ipse quartum Liturgiz Gallicanz Codicem ex bibliotheca Bobiensi publici juris ſecit in Musei Jtalici tomo primo, Verum his omnibus in- libris, id unum duntaxat , quod tamen pracipuum est, habemus , ul eas sciamus preces, quas ad altare celebrans sacerdos recitaret, cum Jectiquibus quas $acri ministri populo pronuntiabant, At quid interim chorus decantaret , quove ordine , n0s hacteous latebat. Id,quidem auctori- tate veterum demonstrare quidam tentaverunt; verum oninino fere incassum. Nam praterguam quod in multis deſecerunt, in aliquibus etiam erraverunt.

[llud autem emolumenti ex Sequenti Expositione antiquz Gallicanz Liturgi® accidit, ut integrum illius ordinem , quidve in choro cantaretur ,, penitus resciamus.

Nam primo Liturgia incipiebat ab antiphona , quam cum versu psalmi et gloria Trinitatis chorus przecinebat.

2. Anliphonam $sequebatur przfatio, seu admonitio ad populum, quam sacerdos prelegebat ad boritandam plebem, ut ad quam convenerat solemnitatem debita cum veneralione celebraret. Non me latet quosdam inter antiphonam et przſationem constituere hympum angelicum a choro decantandum. Verum id absque ul!o-auctoritatis fundamento. Nam duo ex Gregorio Turonensi loca, que ad id probandum proferuut, nibil prorsus evincunt, sed bymuum illum in quibusdam aliis 8upplicationibus publicis decantatum ſuisse de- monstrant. Imo in Liturgia Gallicana, quam ex Codice Bobiensi vulgavit Mabillonius, bymnus Gloria mn excelsis Deo pro gratiarum actionibus post mis8am privatim recitandus conslituitur. Itaque antiphonam 88+ quebatur prazſatio seu przlectio, unde in nostra 8equenti Expositione dicitur Antiphona ad prelegendo , id est anle prefationem quam per modum exbortationis prelegebat sacerdos.

3. Post praſationem diaconus alla voce silentium indicebat, cujus ritus meminit Gregorius Turonenuis ib. v« Is. Franc. cap. 8, his verbis : « Unde ſactum est, ut quadam die dominica poskquam diaconus Silentium populis, ut miss2 auscultarentur ,' indixit , » elc. Quo loco mizz@ pro orationes $umi non dubito.

4. Indicto silentio, $acerdos populum salutabat, ac populi respongioni collectam gubjiciebat a cunciis flexis genibus devote audierdam , ut probant sancti Ca'sarii quidam germones.

9, Post collectam chorus cantabat trisagium, et quidem grzce et latine, quod sequebatur canticum Lacharizx Benedictus Dominus Deus Israel. Hoc tamen canticum in Quadragesima cum aliis latitie bymnis Supprimebalur.

6. Sequebatur lectio ex prophetis et ex apostolo. Nam przter Evangelii lectionem , duas, unam ex veleri, alteram ex Novo Testamento, lectiones cantabanti, quem ritum videre est apud Gregorium Turo« nensen lib. 1 de Miraculis sancti Martini cap. 5, ubi hzc habet : « Factum est ut illa Dominica, prophetica lectione jam lecta, ante altarinum $taret, qui lectionem beati Pauli proſerret. » In sanctorum ſestivitatibus Sive mariyrum sive conſessorum acla eorum etiam publice legebantur, ut auditis eorum virtutibus populi ad similia perpetranda accenderentur. Ita Gregorius Turonensis, lib. 1 de Gloria martyrum cap. 86, lectam ſuisse sancti Polycarpi passionem narrat.

7. Lectionibus pronuntiatis, chorus hymnum trium puerorum decantabat, et quidem, ut reor, per modum respousorii, quem sane hymnum a Gregorio Turonensi, flistorie Francorum lib. vi, cap. 5, psalmum responsorium dici conjicio. Nam quzlibet ex Scripturis cantica psalmorum nomine donare consue- verant veteres. Porro ad hunc ritum spectare exislimo canonem {13 concilii Toletani iv, « Ut per omnes Hispaniz Kcclesias vel Galliz in omnium missarum $0lemnitate decantetur hymaus trium puerorum in pulpito. »

8. Dum diaconus ad analogium Evangelium cantaturus procederet, chorus interim trisagium praecinebat , quod caulato Evangelio iterum repetebat. |

9. Post Evangelium, episcopus verbum e $suggestu habebat ad populum ; aut si per infirmam valetudinem jd $ibi non liceret, vel forte tardioris esset linguz, homilias proprias aut ab aliis compositas , maxime $anctorum Patrum , pronuntiari a sacerdotibus aut diaconis jubebat.

10. Deinde diaconus super audientes et caiechumenos preces constitutas effundebat, de quibus ritibus salis egimus in libro 1 de antiquis Ecclesiz ritibus.

11. Ejectis catechumenis, diaconus Silentium indicebat; tum corpus Domini in turri conservatum ex precedenli 8acrificio deſerebat ad altare, ut constat tum ex hac nostra Expositione, tum ex Gregorii Turo- nensis libro de Gloria martyrum, cap, 8. Romani non in turri, sed in capsa illud deferebant, idque in nonnullis etiam Gallicanis Ecclesiis obseryabatur. Porro ex hoc ritu lucem aliquan afferre possumus ca- noni 47 concilii Arausicani 1, ad quem omnes fere eruditi hactenus c#cutiunt : « Cum capsa et calix offerendus est et admixtione Eucharistiz consecrandus, » ut scilicet capsa dominicum corpus continens

87 IN S. GERM. EXPOSITIONEM LITURG GALL. ADMONITIO. 88

aſſeratur ad altare, cum facienda est in missa oblatio calicis cum admixtione $seu presentia Eucharistie consecrandi.

12. Allata ad altare Encharistia , fiebat panis et vini consecrandi oblatio, atque interim chorus canebat Sonum, id est antiphonam que nos!ro offertorio respondebat , aut quid simile. Forte Sonus aliud nihil erat quam quod Expositio nostra mox Laudes appellat. Laus autem in Missali Mozarabum cons1tat ex Allelaia et uno versiculo , sed in Gallicana Liturgia ter repetitum fuisse Alleluia ad significanda tria tempora , znte legem, 8ub lege, et sub gratia, docet nostra Expositio, idque ſorsan cum triplici versiculo.

15. Facta oblatione, sacra reritabantur diptycha, hoc est nomina episcoporum et aliorum seripta' in tabella altari superposita. Hujusmodi tabellam eburneam vidi in ecclesia Bituricensi , in qua archiepisco- porum nomina continentur, sed hodie nullus iflivs usus superest apud Biturigas.

14. Recitalis diptychis, sacerdos Collectionem pos! nomina dicebat , postea pacis osculum fideles 8ibi in- vicem impertiebant; tum sacerdos recitabat Collectionem ad pacem , quam sequebantur conteslatio (ita pre- fationem illi appellabant ) et canon qui brevissimus erat.

15, Post consecrationem $acerdos recitabat orationem Pos! gecreta, quz verba demonstrant consecrationis verba secreto ac $ub silentio a sacerdote fuisse protata. Postea fiebat conſractio et commixtio corporis Chri- $i. Atque interim chorus antiphonam concinebat, eaque finita, sacerdos collectam ante orationem Domini- eam recitabat, orationem Dominicam sequebatur altera collecta a sacerdote pronuntiata.

16. Ante communionem, benedictio populo impertiebatur, et quidem tribus orationibus ab epicopo, unica eaque brevi a simplici sacerdolte, hoc modo : Paz, fides, et charitas, et communicatio corporis et zan- guinis Domini it zemper vobiscum.

17. Dum fiebat communio, aut ea peracta, chorus psallebat Trecanum. Quid autem esset Trecanum non gatis capio. Triplicem cantum vocis etymologia signiſicare videtur. In regula autem sancti Aureliani przseri- bitur, ut pallendo omnes communicent. Erit ſorte qui Trecanum interpretetur symbolum apostolorum -san- cle Trinitatis fidem explicans, quod in Missali quidem Mozarabum post conseerationem ante communionem dicendum przscribitur, in Gallicana vero Liturgia post communionem recitaretur.

18. Tandem 8acerdos dicebat orationem Post Eucharisttam; quam $equebatur alia collecta.

He $unt fere omnes antique Gallicanas Liturgiz partes, quas hic breviter ob ocnlos ponere et ilJustrare libujt, ad promptiorem sequentis operis intelligentiam ; in cujus parte $sen epistola secunda multa alia no- tatu dignissima occurrunt, ea maxime que de Quadragesima et de traditione symboli competentibus nar- rat, in quibus ritus hactenus ignoti expenduntur.

Verum ad antiquorum rituum cognitionem, quam ex $Sequenti opere accipimus, jllud accedit, et quidem longe majoris momenti, quod duo precipua Ecclesie catholice dogmala de Eucharistia in ea clare omnino asseruntur. Transsubslantiationem dico, et realem Christii sub speciebus panis et vini presentiam : que duo presertim impuguant hodie heterodoxi. Primum clare enuntiatur his verbis: Panis vero in corpore et vinum transſormalur in sanguine, dicente Domino de corpore su0 : Caro mea vere est cibus, et sanguis mens vere es! potus, Allerum cum ait : Antiquitus sanclis Patribus ſuit, ut dum 8acerdos oblationem ſrangeret , vide- batur quasi angelus Dei membra ſulgentis pueri cultro concidere, et sanguinem ejus in calicem excipiendo colligere, ut veracius diceret verbum dicenie Domino, carnem ejus esse cibum et sanquinem esse potum.

Reliquum est ut de auctore hujus operis et de tempore quo scriptun sit breviter inquiramus. De auctore, eum nomen ejus non przeſerat vetus Codex sancti Martini Augustodunensis, ex quo itlud descripsimus, nihil certo definire possumus ; conjecturas tantum damus. Initio hec leguntur : Germanus episcopus Parisius scripsit de missa. Igitur aut Germani fetum bic esse existimamus, aut prolixioris ejus operis epitomen, ab aliquo ejus discipulo conseriptam, et forte in Aduensi sancti Symphoriani ca:nobio, ubi ille vitam monasti- cam prolitebatur, priusquam ad inſulas ecclesize Parisiensis evcheretur.

De tempore quo $8cripta [uerit sequens miss2 Gallicanze Expositio, duo mihi certo constare videntur, primum post assumptum ad sedem Parisiensem Germanum ; allerum ante abrogatam in Gallicanis Ecclesiis antiquam patrum nostrorum Liturgiam, quz Stalin post inductam ejus loco missam Romanam non compa- rait, scriplam ſuisse : id autem factum a Carolo Magno, hortante Adriano papa, yulgo docent qui de his rebus accuratius scripserunt, hoc est sub linem s#culi vii. Verum ut ad Germani episcopi tempora hanc scriptionem referam, illud facit, quod post lectas sanctorum Patrum homilias, deelarat preces a diacono Super catechumenos ſactas ante eorum et inſidelium de ecclesia ejectionem, qui ritus vix Germani tempora Mtigit. Quapropter saltem medio szculo v1 opus. sequens scriptum ſuisse existimamus, cujus vel inconditus scribendi modus et barbarz voces antiquitatem demonstrant; unde et religio nobis ſuit quidquam in eis

corrigere.

= =_« A =©#$#$

ee YYSNaCYy =

— _——{ - -

—

EXPOSITIO BREVIS

ANTIQUE LITURGIZE GALLICANE. IN DUAS EPISTOLAS DIGESTA.

EPISTOLA PRIMA,

QUOMODO SOLEMNIS ORDO RCCLESIE AGITUR, QUIBUSYE INSTRUCTIONIBUS CANON ECCLESIASTICUS DECORATUR.

Germanus episcopus Parisius scripsit de missa : A Christi Hebrzis litteris edidit. Servate ergo ho norem

— Prima igitur ac 8umma omnium carismatum missa canetur, in commemoralione mortis Domini, quia mors Christi facta est vita mundi, ut offerendo pro- ficerit in salute viventium et requiem deſunctorum.

DE PRALEGERE.

Antiphona ad przlegendo canetur, in specie pa- triarcharum illorum qui ante diluvium , adven- tum Christi mysticis vocibus tonuerunt , Sicut Knoc sSeptimus ab Adam, qui translatus est a Deo, prophetavit dicens : Ecce venit Dominus in ganctis mirabilibus 8nis ſacere judicium (Jude, 14), et reli- qua. Quod lestimonium Judas apostolus ſrater Ja- cobo, in Epistola 8ua commemorat. Sicut enim pro- phetantibus venit manus Domini super arcam, ut in

damwnalis daret reliquias terrx ; ita psallentibus cle- B

ricis procedit sacerdos in specie Chrisii de sacra- rio tanquam de clo in arca Domini, quz est Eccle- Sia, ut tam monendum *® quam exhortandum nutriat in plebe bona opera, et extinguat mala.

DE SILENTIO.

Silentium autem diaconus pro duobus rebus an- nunciat, scilicet ut tacens populus melius audiat verbum Dei, et sileat cor nostrum ab omni cogita- tione sordida, quo melius recipiatur verbum Dei.

Sacerdos ideo datur populo, vt dum ille benedicit plebe dicens : Dominus sit semper robiszcum, ab om- nibus benedicatur dicentibus : Et cum 8piritu tuo : ut tanto magis ille dignus sit populo benedicere, quantum, favente Deo, de ore totius populi recipit benedictionem.

DE AIUS Þ».

Aius vero ante prophetia pro hoc canlatur in Graca lingua, quia predicatio Novi Teslamenti in mundo per Grzca lingua processit , excepto Ma- theo apostolo, qui primus in Judza Evangelium

a Id est monendo et exhorlando.

b Ajus pro Agios hic poni nemo non videt, intel- ligitarque de trisagio seu brevi oratione quam cho- rus post benedictionem ante prophetiam decantabat, qualem ſorte legimus in missa Mozarabum in hunc modum, Agios, Agios, Agios, Domine Deus rex ter - ne, tibi laudes et gratias. Aut similem jlli quam in Pa- rasceve concinit Ecclesia Agios 0 Theos, Agios Ischy- r0s, Agios Athanatos elzison imas.

e lia $acro Parasceves die Ecclesia Grzce et La- tine decantat Agios o Theos, Agivs Ischyros, Agios

lingu®, quz prima Evangelium Christi vel $10 $senio recipit, vel svis litleris docnit primum canticum. In- cipiente prsvle Ecclesie Aius © pallet dicens La- tino cum Grzco, ut ostendat junctum Testamentum Vetus et Novum. Dictum Amen ex Hebrzo instar vi- tuli quod in trinitate linguarum instigante Deo Pila- tus posvit s8uper crucem conſitens quamvis ignarus Jexus Nazarenus, id est Sanctum ct Regem. Tres autem paryoli qui ore uno sequentes Khyrie eleison Hebrza scilicet Grazca ct Latina, vel trium tempo- rum $2culi, anle legem $cilicet sub lege et sub gratia,

DE PROPHETIA.

Canticum 4 autem Zachariz pontificis in honorem $ancti Johannis Baptistze cantatur, pro eo quod pri- mordium salutis in baptismi sacramenta consislit, quod in ministerium Johannis Deo donante suscipit et deſiciente umbra veteris, et oriente nova Evan- gelii claritate Johannes medius est prophetarum no- vissimus et evangelistarum primus ante faciem vere Lucis radians Jucerna fulsit : ideo prophetia quam pater ejus ips0 nascente cecinit, alternis yocibus ec- clesia psallet.

DE PROPHETA ET APOSTOLO.

Lectio vero prophetica suam tenet ordinem, veteris videlicet testamenti corripiens mala et adnuncians ſutura, ut intelligamus ipsum Deym esse, qui in pro- phetia tonuit, quam qui et in Apostolo docuit, et in Evangelico splendore reſulsit.

DE APOSTOLO.

Quod enim propheta clamat futurum, apostolus docet factum. Actus autem apostolorum-vel Apoca- lypsis Jobannis pro novitate gaudii Paschalis legun- tur, servantes ordinem temporum gicut historia Te- stamenti Veteris in Quinquagesimo, vel gesta san- ctorum * conſessorum ac martyrum in solemnitati-

Athanatos eleyson imas. Sanctus Deus, Senctus ſortis, Sanctus immortalis miserere' nobis.

4 Canticum illud ipsum est quod reſertur Lucz capite 1, quodque Ecclesia quotidie in matutinis Laudibus frequentare solet, 'scilicet Benedictus D6- minus Deus Izrael, etc.

* Acta sanclorum martyrum et confessorum in Liturgia Gallicana olim recitata fuisse demonstravi- mus in lib. 1 de-Antiquis Ecelesiz ritibus cap. 4, art. 4, quem ritum Ecclesia Romana non recipiebat.

»

9 SANCTI GERMANI PARISIENSIS EPISCOPI 99 bus eorum, ut populus intellegit quantum Christus A $8ola przedicatione ponuntur, ut quiequid propheta,

amaverit ſamulum, dans ei virtutis indicium, quem devons plebieuia suum pos(olat patronum. DE HYMNUM.

Hymnum aulem tripm puerorum,